Nonpres
Eplerenone
Espiro - charakterystyka leku dla lekarzy
Wskazania do stosowania
Eplerenon (Espiro) jest wskazany jako terapia dodana do standardowego leczenia w następujących przypadkach:
- U pacjentów w stanie stabilnym z zaburzeniem czynności lewej komory serca (LVEF ≤40%) oraz objawami niewydolności serca po niedawno przebytym zawale mięśnia sercowego - w celu zmniejszenia ryzyka śmiertelności i chorobowości z przyczyn sercowo-naczyniowych.
- U dorosłych pacjentów z przewlekłą niewydolnością serca (klasa II wg NYHA) oraz zaburzeniami czynności lewej komory (LVEF ≤30%) - w celu zmniejszenia ryzyka śmiertelności i chorobowości z przyczyn sercowo-naczyniowych.
Eplerenon stosuje się jako uzupełnienie standardowej terapii, obejmującej m.in. beta-adrenolityki.
Dawkowanie i sposób podawania
Wskazanie | Dawka początkowa | Dawka docelowa |
---|---|---|
Niewydolność serca po zawale | 25 mg 1x dziennie | 50 mg 1x dziennie |
Przewlekła niewydolność serca (NYHA II) | 25 mg 1x dziennie | 50 mg 1x dziennie |
Dawkę należy zwiększać stopniowo w ciągu 4 tygodni, kontrolując stężenie potasu w surowicy.
U pacjentów z umiarkowaną niewydolnością nerek (ClCr 30-60 ml/min) leczenie należy rozpoczynać od dawki 25 mg co drugi dzień. U pacjentów stosujących słabe lub umiarkowane inhibitory CYP3A4 dawka nie powinna przekraczać 25 mg dziennie.
Lek można przyjmować niezależnie od posiłków.
Dawkowanie eplerenonu należy dostosować indywidualnie, rozpoczynając od niższych dawek i stopniowo je zwiększając pod kontrolą stężenia potasu. Maksymalna dawka dobowa wynosi 50 mg.
Przeciwwskazania
- Nadwrażliwość na substancję czynną lub którąkolwiek substancję pomocniczą
- Stężenie potasu w surowicy >5,0 mmol/l przed rozpoczęciem leczenia
- Ciężka niewydolność nerek (eGFR <30 ml/min/1,73 m²)
- Ciężka niewydolność wątroby (klasa C w skali Child-Pugh)
- Jednoczesne stosowanie leków moczopędnych oszczędzających potas, preparatów potasu lub silnych inhibitorów CYP3A4
- Leczenie skojarzone inhibitorem ACE, antagonistą receptora angiotensyny (ARB) i eplerenonem
Główne przeciwwskazania do stosowania eplerenonu obejmują hiperkaliemię, ciężką niewydolność nerek lub wątroby oraz interakcje z niektórymi lekami. Przed włączeniem leku należy dokładnie ocenić stan pacjenta i potencjalne interakcje lekowe.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Podczas stosowania eplerenonu istnieje ryzyko wystąpienia hiperkaliemii. Należy monitorować stężenie potasu w surowicy:
- Przed rozpoczęciem leczenia
- W pierwszym tygodniu terapii
- Po miesiącu od rozpoczęcia leczenia lub zmiany dawki
- Okresowo w trakcie dalszego leczenia
Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z grupy ryzyka hiperkaliemii, takich jak osoby w podeszłym wieku, z niewydolnością nerek lub cukrzycą.
Nie zaleca się stosowania preparatów potasu podczas leczenia eplerenonem. Należy unikać jednoczesnego stosowania z litem, cyklosporyną i takrolimusem.
U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby konieczne jest częstsze monitorowanie stężenia potasu i dostosowanie dawkowania.
Kluczowe jest regularne monitorowanie stężenia potasu podczas terapii eplerenonem, zwłaszcza u pacjentów z grupy ryzyka hiperkaliemii. Należy zachować ostrożność przy stosowaniu leku u osób z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby.
Interakcje z innymi produktami leczniczymi
Interakcje farmakodynamiczne:
- Zwiększone ryzyko hiperkaliemii przy jednoczesnym stosowaniu z lekami moczopędnymi oszczędzającymi potas, preparatami potasu, inhibitorami ACE lub antagonistami receptora angiotensyny
- Możliwe nasilenie działania hipotensyjnego przy stosowaniu z alfa-1-adrenolitykami, trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi, neuroleptykami
- Glikokortykosteroidy mogą osłabiać działanie przeciwnadciśnieniowe eplerenonu
Interakcje farmakokinetyczne:
- Silne inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol, rytonawir) znacząco zwiększają ekspozycję na eplerenon - jednoczesne stosowanie jest przeciwwskazane
- Słabe lub umiarkowane inhibitory CYP3A4 (np. erytromycyna, werapamil, flukonazol) - maksymalna dawka eplerenonu nie powinna przekraczać 25 mg/dobę
- Induktory CYP3A4 (np. ryfampicyna, karbamazepina) mogą zmniejszać skuteczność eplerenonu - jednoczesne stosowanie nie jest zalecane
Najistotniejsze interakcje dotyczą ryzyka hiperkaliemii oraz zmian w metabolizmie eplerenonu przez układ CYP3A4. Konieczna jest ostrożność przy łączeniu z lekami wpływającymi na gospodarkę potasową oraz inhibitorami/induktorami CYP3A4.
Wpływ na ciążę i laktację
Brak odpowiednich danych dotyczących stosowania eplerenonu u kobiet w ciąży. Badania na zwierzętach nie wykazały bezpośredniego szkodliwego wpływu na ciążę i rozwój płodu, jednak zaleca się zachowanie ostrożności przy przepisywaniu leku kobietom w ciąży.
Nie wiadomo, czy eplerenon przenika do mleka ludzkiego. Ze względu na potencjalne ryzyko działań niepożądanych u karmionego piersią dziecka, należy podjąć decyzję o przerwaniu karmienia piersią lub odstawieniu leku, biorąc pod uwagę korzyści z leczenia dla matki.
Stosowanie eplerenonu w ciąży i podczas karmienia piersią wymaga ostrożności i indywidualnej oceny stosunku korzyści do ryzyka.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane obserwowane w badaniach klinicznych:
- Hiperkaliemia (8,7% pacjentów stosujących eplerenon vs 4% w grupie placebo)
- Zawroty głowy, omdlenia
- Niedociśnienie tętnicze
- Biegunka, nudności, zaparcia
- Wysypka, świąd
- Skurcze mięśni, ból mięśniowo-szkieletowy
- Niewydolność nerek
- Zwiększone stężenie mocznika we krwi
Rzadziej obserwowano: infekcje, ból głowy, zawał serca, migotanie przedsionków, kaszel, wymioty, ginekomastię.
Najistotniejszym działaniem niepożądanym eplerenonu jest hiperkaliemia. Pacjenci powinni być monitorowani pod kątem objawów ze strony układu sercowo-naczyniowego, nerek oraz zaburzeń elektrolitowych.
Warto zapamiętać
- Eplerenon wymaga regularnego monitorowania stężenia potasu w surowicy, zwłaszcza na początku leczenia i po zmianie dawki.
- Maksymalna dawka dobowa eplerenonu wynosi 50 mg, ale u pacjentów z umiarkowaną niewydolnością nerek lub stosujących inhibitory CYP3A4 nie powinna przekraczać 25 mg.
Mechanizm działania
Eplerenon jest selektywnym antagonistą receptorów mineralokortykoidowych. Wykazuje względną swoistość wiązania z ludzkimi receptorami dla mineralokortykosteroidów w porównaniu do receptorów dla glikokortykosteroidów, progesteronu i androgenów.
Główne działanie eplerenonu polega na blokowaniu wiązania aldosteronu z receptorami mineralokortykoidowymi. Aldosteron jest kluczowym hormonem w układzie renina-angiotensyna-aldosteron (RAA), odgrywającym istotną rolę w regulacji ciśnienia tętniczego i patofizjologii chorób sercowo-naczyniowych.
Poprzez selektywne blokowanie receptorów mineralokortykoidowych, eplerenon hamuje niekorzystne działania aldosteronu w układzie sercowo-naczyniowym, co przekłada się na korzyści kliniczne u pacjentów z niewydolnością serca.