Inspra®
Eplerenone
Eplerenon (Espiro) - charakterystyka leku dla lekarzy
Wskazania do stosowania
Eplerenon jest wskazany jako terapia dodana do standardowego leczenia w następujących przypadkach:
- U pacjentów w stanie stabilnym z zaburzeniem czynności lewej komory serca (LVEF ≤40mięśnia sercowego, w celu zmniejszenia ryzyka umieralności i chorobowości z przyczyn sercowo-naczyniowych. Stosowany jako dodatek do standardowej terapii obejmującej β-adrenolityki.
- U dorosłych pacjentów z (przewlekłą) niewydolnością serca, w celu zmniejszenia ryzyka umieralności i zachorowalności z przyczyn sercowo-naczyniowych. Stosowany jako dodatek do standardowego leczenia.
Eplerenon, poprzez selektywne blokowanie receptorów mineralokortykoidowych, zapobiega niekorzystnym efektom nadmiernej aktywacji układu renina-angiotensyna-aldosteron w przebiegu niewydolności serca.
Dawkowanie i sposób podawania
Dostępne są tabletki zawierające 25 mg i 50 mg eplerenonu, co umożliwia indywidualne dostosowanie dawki. Maksymalna dawka dobowa wynosi 50 mg.
Wskazanie | Dawka początkowa | Dawka docelowa | Czas do osiągnięcia dawki docelowej |
---|---|---|---|
Niewydolność serca po zawale mięśnia sercowego | 25 mg raz/dobę | 50 mg raz/dobę | 4 tygodnie |
Przewlekła niewydolność serca (klasa II wg NYHA) | 25 mg raz/dobę | 50 mg raz/dobę | 4 tygodnie |
Dawkowanie należy dostosowywać pod kontrolą stężenia potasu w surowicy.
Leczenie eplerenonem należy zazwyczaj rozpoczynać w ciągu 3-14 dni od rozpoznania ostrego zawału mięśnia sercowego. Nie należy rozpoczynać terapii przy stężeniu potasu w surowicy >5,0 mmol/l.
U pacjentów z umiarkowaną niewydolnością nerek (ClCr 30-60 ml/min) początkowa dawka wynosi 25 mg co drugą dobę. U pacjentów z ClCr <50 ml/min należy zachować szczególną ostrożność i nie przekraczać dawki 25 mg raz na dobę.
W przypadku jednoczesnego stosowania słabych lub umiarkowanych inhibitorów CYP3A4 (np. amiodaron, diltiazem, werapamil) dawka początkowa i maksymalna eplerenonu wynosi 25 mg raz na dobę.
Przeciwwskazania
- Nadwrażliwość na eplerenon lub którąkolwiek substancję pomocniczą
- Stężenie potasu w surowicy >5,0 mmol/l przed rozpoczęciem leczenia
- Ciężka niewydolność nerek (eGFR <30 ml/min/1,73 m2)
- Ciężka niewydolność wątroby (klasa C w skali Child-Pugh)
- Jednoczesne stosowanie leków moczopędnych oszczędzających potas, preparatów potasu lub silnych inhibitorów CYP3A4
- Leczenie skojarzone inhibitorem ACE, antagonistą receptora angiotensyny i eplerenonem
Przeciwwskazania wynikają głównie z ryzyka hiperkaliemii oraz potencjalnych interakcji lekowych mogących nasilać to ryzyko. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z upośledzoną funkcją nerek lub wątroby.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Głównym zagrożeniem związanym ze stosowaniem eplerenonu jest ryzyko hiperkaliemii. Konieczne jest ścisłe monitorowanie stężenia potasu w surowicy:
- Przed rozpoczęciem leczenia
- W ciągu pierwszego tygodnia terapii
- Po miesiącu od rozpoczęcia leczenia lub zmiany dawki
- Okresowo w trakcie dalszego leczenia, szczególnie u pacjentów z grupy ryzyka
Grupy zwiększonego ryzyka hiperkaliemii obejmują: osoby w podeszłym wieku, pacjentów z niewydolnością nerek, cukrzycą. Nie zaleca się stosowania preparatów potasu podczas leczenia eplerenonem.
U pacjentów z zaburzoną czynnością nerek lub wątroby konieczne jest dostosowanie dawkowania i częstsze monitorowanie stężenia potasu. Eplerenon nie jest eliminowany przez hemodializę.
Należy zachować ostrożność stosując eplerenon łącznie z inhibitorami ACE i/lub antagonistami receptora angiotensyny ze względu na zwiększone ryzyko hiperkaliemii. Nie zaleca się stosowania terapii trójlekowej (inhibitor ACE + antagonista receptora angiotensyny + eplerenon).
Tabletki zawierają laktozę - nie powinny być stosowane u pacjentów z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami związanymi z nietolerancją galaktozy.
Warto zapamiętać
- Głównym zagrożeniem związanym ze stosowaniem eplerenonu jest ryzyko hiperkaliemii - konieczne jest ścisłe monitorowanie stężenia potasu.
- U pacjentów z zaburzoną czynnością nerek lub wątroby konieczne jest dostosowanie dawkowania i częstsze kontrole stężenia potasu.
Interakcje z innymi produktami leczniczymi
Eplerenon metabolizowany jest głównie przez izoenzym CYP3A4. Najważniejsze interakcje obejmują:
- Leki moczopędne oszczędzające potas i preparaty potasu - przeciwwskazane ze względu na zwiększone ryzyko hiperkaliemii
- Inhibitory ACE, antagoniści receptora angiotensyny - zwiększone ryzyko hiperkaliemii, konieczne ścisłe monitorowanie
- Silne inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol, rytonawir) - przeciwwskazane, znacznie zwiększają ekspozycję na eplerenon
- Umiarkowane/słabe inhibitory CYP3A4 (np. erytromycyna, werapamil) - maksymalna dawka eplerenonu 25 mg/dobę
- Silne induktory CYP3A4 (np. ryfampicyna) - nie zaleca się jednoczesnego stosowania ze względu na ryzyko zmniejszenia skuteczności eplerenonu
- NLPZ - zwiększone ryzyko ostrej niewydolności nerek, konieczne odpowiednie nawodnienie pacjenta
- Lit, cyklosporyna, takrolimus - należy unikać jednoczesnego stosowania
Podczas stosowania eplerenonu z alfa-1-adrenolitykami istnieje ryzyko nasilenia działania hipotensyjnego. Glikokortykosteroidy mogą osłabiać działanie przeciwnadciśnieniowe eplerenonu.
Wpływ na ciążę i laktację
Brak odpowiednich danych dotyczących stosowania eplerenonu u kobiet w ciąży. Należy zachować ostrożność przepisując lek kobietom w ciąży. Nie wiadomo, czy eplerenon przenika do mleka ludzkiego. Należy podjąć decyzję o zaprzestaniu karmienia piersią lub odstawieniu leku, biorąc pod uwagę korzyści z leczenia dla matki.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane obejmują:
- Hiperkaliemia
- Zawroty głowy, omdlenia, ból głowy
- Niedociśnienie tętnicze
- Biegunka, nudności, zaparcia
- Niewydolność nerek
- Zwiększone stężenie mocznika i kreatyniny we krwi
W badaniach klinicznych odnotowano zwiększoną liczbę przypadków udaru mózgu u osób w bardzo podeszłym wieku (≥75 lat), jednak różnica nie była istotna statystycznie w porównaniu z placebo.
Przedawkowanie
Nie opisano przypadków przedawkowania u ludzi. Najbardziej prawdopodobnymi objawami byłyby niedociśnienie tętnicze lub hiperkaliemia. Eplerenon nie jest usuwany przez hemodializę. W przypadku objawowego niedociśnienia należy wdrożyć leczenie podtrzymujące. Hiperkaliemię należy leczyć zgodnie ze standardowymi protokołami.
Mechanizm działania
Eplerenon jest selektywnym antagonistą receptorów mineralokortykoidowych. Zapobiega wiązaniu aldosteronu, kluczowego hormonu w układzie renina-angiotensyna-aldosteron (RAA). Blokując niekorzystne działania nadmiaru aldosteronu, eplerenon wykazuje działanie kardioprotekcyjne i nefroprotekcyjne w niewydolności serca.
Eplerenon charakteryzuje się wysoką selektywnością wobec receptorów mineralokortykoidowych w porównaniu do receptorów dla glikokortykosteroidów, progesteronu i androgenów, co przekłada się na korzystny profil działań niepożądanych.