Etform; -500; -850
Metformin hydrochloride
Formetic - profesjonalne informacje dla lekarza
Wskazania
Formetic jest wskazany w leczeniu cukrzycy typu 2 u pacjentów dorosłych, szczególnie z nadwagą, gdy sama dieta i ćwiczenia fizyczne nie zapewniają odpowiedniej kontroli glikemii. Lek może być stosowany w monoterapii lub w skojarzeniu z innymi doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi bądź insuliną. U dzieci powyżej 10 lat i młodzieży Formetic można stosować w monoterapii lub w połączeniu z insuliną.
U pacjentów z cukrzycą typu 2 i nadwagą, leczonych metforminą jako lekiem pierwszego rzutu po niepowodzeniu leczenia samą dietą, wykazano zmniejszenie częstości powikłań cukrzycy.
Dawkowanie
Dorośli z prawidłową czynnością nerek (GFR ≥90 ml/min)
Sposób stosowania | Dawka początkowa | Maksymalna dawka dobowa |
---|---|---|
Monoterapia lub w skojarzeniu z innymi doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi | 500 lub 850 mg 2-3x/dobę | 3 g w 3 dawkach podzielonych |
W skojarzeniu z insuliną | 500 lub 850 mg 2-3x/dobę | Dawkowanie insuliny ustala się indywidualnie |
Dawkę należy ustalić na podstawie pomiarów stężenia glukozy we krwi po 10-15 dniach. Powolne zwiększanie dawki może poprawić tolerancję leku przez przewód pokarmowy.
Osoby w podeszłym wieku
Dawkę należy ustalić na podstawie parametrów czynności nerek ze względu na ryzyko ich zaburzenia. Konieczna jest regularna ocena czynności nerek.
Zaburzenia czynności nerek
GFR należy oznaczyć przed rozpoczęciem leczenia, a następnie przynajmniej raz w roku. U pacjentów ze zwiększonym ryzykiem pogorszenia czynności nerek i osób w podeszłym wieku czynność nerek należy oceniać częściej (co 3-6 miesięcy).
Dzieci i młodzież
Stosowanie u dzieci powyżej 10 lat oraz młodzieży:
- Dawka początkowa: 1 tabletka 500 lub 850 mg raz na dobę
- Dawka maksymalna: 2 g na dobę w 2-3 dawkach podzielonych
Dawkę należy ustalić na podstawie pomiarów stężenia glukozy we krwi po 10-15 dniach.
Dawkowanie Formeticu należy dostosować indywidualnie, uwzględniając wiek pacjenta, czynność nerek oraz odpowiedź na leczenie mierzoną stężeniem glukozy we krwi. Kluczowe jest stopniowe zwiększanie dawki w celu poprawy tolerancji leku.
Przeciwwskazania
Formetic jest przeciwwskazany w następujących przypadkach:
- Nadwrażliwość na metforminę lub którąkolwiek substancję pomocniczą
- Cukrzycowa kwasica ketonowa, stan przedśpiączkowy w cukrzycy
- Niewydolność nerek lub zaburzenia czynności nerek (ClCr <60 ml/min)
- Ostre stany mogące powodować zaburzenia czynności nerek (odwodnienie, ciężkie zakażenie, wstrząs)
- Ostre lub przewlekłe choroby mogące powodować niedotlenienie tkanek (niewydolność serca lub oddechowa, niedawno przebyty zawał mięśnia sercowego, wstrząs)
- Niewydolność wątroby, ostre zatrucie alkoholem, alkoholizm
Przed przepisaniem Formeticu należy dokładnie ocenić stan pacjenta, zwracając szczególną uwagę na czynność nerek, wątroby oraz potencjalne ryzyko niedotlenienia tkanek.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Kwasica mleczanowa
Kwasica mleczanowa jest rzadkim, ale poważnym powikłaniem metabolicznym, które może wystąpić w wyniku kumulacji metforminy. Ryzyko jej wystąpienia można zmniejszyć poprzez ocenę czynników ryzyka, takich jak: niewydolność nerek, źle kontrolowana cukrzyca, ketoza, długotrwałe głodzenie, nadużywanie alkoholu, niewydolność wątroby i stany związane z niedotlenieniem.
Objawy kwasicy mleczanowej obejmują: duszność, ból brzucha, hipotermię, śpiączkę. W badaniach laboratoryjnych stwierdza się: obniżone pH krwi, stężenie mleczanów w osoczu >5 mmol/l, zwiększoną lukę anionową i stosunek stężenia mleczanów do pirogronianów.
Czynność nerek
Metformina jest wydalana przez nerki, dlatego przed rozpoczęciem leczenia i regularnie w jego trakcie należy oceniać klirens kreatyniny (ClCr). Częstotliwość badań powinna być zwiększona u pacjentów z ClCr w dolnej granicy normy oraz u osób w podeszłym wieku.
Podawanie środków kontrastujących zawierających jod
Donaczyniowe podanie jodowych środków kontrastujących może prowadzić do niewydolności nerek i kumulacji metforminy. Formetic należy odstawić przed badaniem lub w momencie jego wykonywania i nie wznawiać wcześniej niż po 48 godzinach, po potwierdzeniu prawidłowej czynności nerek.
Zabiegi chirurgiczne
Formetic należy odstawić na 48 godzin przed planowanym zabiegiem chirurgicznym w znieczuleniu ogólnym, przewodowym lub zewnątrzoponowym. Leczenie można wznowić nie wcześniej niż po 48 godzinach po zabiegu, pod warunkiem potwierdzenia prawidłowej czynności nerek.
Warto zapamiętać
- Formetic nie wywołuje hipoglikemii w monoterapii, ale należy zachować ostrożność przy leczeniu skojarzonym z insuliną lub pochodnymi sulfonylomocznika.
- Regularna ocena czynności nerek jest kluczowa dla bezpiecznego stosowania Formeticu, szczególnie u osób w podeszłym wieku i pacjentów z grupy ryzyka.
Stosowanie Formeticu wymaga ścisłego monitorowania pacjenta, ze szczególnym uwzględnieniem czynności nerek, ryzyka kwasicy mleczanowej oraz potencjalnych interakcji z procedurami medycznymi i innymi lekami.
Interakcje
Niezalecane jednoczesne stosowanie:
- Alkohol - zwiększa ryzyko kwasicy mleczanowej
- Jodowe środki kontrastujące - mogą prowadzić do niewydolności nerek
Wymagające ostrożności:
- Leki o działaniu hiperglikemicznym (glikokortykosteroidy, sympatykomimetyki) - może być konieczne częstsze kontrolowanie glikemii
- Inhibitory ACE - mogą zmniejszać stężenie glukozy we krwi
- Leki moczopędne, zwłaszcza diuretyki pętlowe - mogą zwiększać ryzyko kwasicy mleczanowej
Przy stosowaniu Formeticu należy uwzględnić potencjalne interakcje z innymi lekami i substancjami, szczególnie w kontekście ryzyka kwasicy mleczanowej i kontroli glikemii.
Ciąża i laktacja
Formetic nie jest zalecany do stosowania w ciąży. W przypadku planowania ciąży lub jej stwierdzenia, należy zastąpić leczenie metforminą insuliną. Karmienie piersią podczas stosowania Formeticu nie jest zalecane ze względu na ograniczoną ilość danych dotyczących bezpieczeństwa.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane obejmują:
- Zaburzenia żołądka i jelit (bardzo często): nudności, wymioty, biegunka, ból brzucha, utrata apetytu
- Zaburzenia smaku (często)
- Zmniejszone wchłanianie witaminy B12 (bardzo rzadko)
- Kwasica mleczanowa (bardzo rzadko)
- Reakcje skórne: rumień, świąd, pokrzywka (bardzo rzadko)
Większość działań niepożądanych Formeticu dotyczy układu pokarmowego i zwykle ustępuje samoistnie. Kluczowe jest monitorowanie pacjenta pod kątem rzadkich, ale poważnych powikłań, takich jak kwasica mleczanowa.
Mechanizm działania
Formetic (metformina) działa hipoglikemizująco poprzez trzy główne mechanizmy:
- Zmniejszenie wytwarzania glukozy w wątrobie (hamowanie glukoneogenezy i glikogenolizy)
- Zwiększenie wrażliwości tkanek obwodowych na insulinę, poprawiając wychwyt i zużycie glukozy
- Opóźnienie wchłaniania glukozy w jelitach
Dodatkowo, metformina pobudza wewnątrzkomórkową syntezę glikogenu i zwiększa zdolność transportową wszystkich poznanych rodzajów nośników glukozy przez błony komórkowe (GLUT).
Wielokierunkowy mechanizm działania Formeticu pozwala na skuteczne obniżanie poziomu glukozy we krwi bez ryzyka hipoglikemii w monoterapii, co czyni go cennym lekiem w terapii cukrzycy typu 2.