Wskazania do stosowania
Cyprofloksacyna jest wskazana do leczenia następujących zakażeń bakteryjnych:
U dorosłych:
- Zakażenia dolnych dróg oddechowych wywołane przez bakterie Gram-ujemne, w tym:
- Zaostrzenia przewlekłej obturacyjnej choroby płuc
- Zakażenia płucno-oskrzelowe w przebiegu mukowiscydozy lub rozstrzeni oskrzeli
- Pozaszpitalne zapalenie płuc
- Przewlekłe ropne zapalenie ucha środkowego
- Zaostrzenie przewlekłego zapalenia zatok, szczególnie spowodowane przez bakterie Gram-ujemne
- Zakażenia układu moczowego
- Rzeżączkowe zapalenie cewki moczowej i szyjki macicy
- Zapalenie jądra i najądrza, w tym wywołane przez Neisseria gonorrhoeae
- Zapalenie narządów miednicy mniejszej
- Zakażenia układu pokarmowego (np. biegunka podróżnych)
- Zakażenia w obrębie jamy brzusznej
- Zakażenia skóry i tkanek miękkich wywołane przez bakterie Gram-ujemne
- Złośliwe zapalenie ucha zewnętrznego
- Zakażenia kości i stawów
- Leczenie zakażeń u pacjentów z neutropenią
- Zapobieganie zakażeniom u pacjentów z neutropenią
- Zapobieganie inwazyjnym zakażeniom wywołanym przez Neisseria meningitidis
- Płucna postać wąglika (zapobieganie zakażeniom po kontakcie z bakteriami i leczenie)
U dzieci i młodzieży:
- Zakażenia płucno-oskrzelowe w przebiegu mukowiscydozy wywołane przez Pseudomonas aeruginosa
- Powikłane zakażenia układu moczowego oraz odmiedniczkowe zapalenie nerek
- Płucna postać wąglika (zapobieganie zakażeniom po kontakcie z bakteriami i leczenie)
Cyprofloksacynę można także zastosować do leczenia ciężkich zakażeń u dzieci i młodzieży, jeżeli uzna się to za konieczne. Leczenie powinni zalecać wyłącznie lekarze, którzy mają doświadczenie w leczeniu mukowiscydozy i/lub ciężkich zakażeń u dzieci i młodzieży.
Przed rozpoczęciem terapii należy zwrócić szczególną uwagę na dostępne informacje dotyczące oporności na cyprofloksacynę. Należy wziąć pod uwagę oficjalne wytyczne dotyczące właściwego stosowania leków przeciwbakteryjnych.
Dawkowanie i sposób podawania
Dawka zależy od wskazania, ciężkości i miejsca zakażenia, wrażliwości na cyprofloksacynę drobnoustrojów wywołujących zakażenia, czynności nerek pacjenta oraz u dzieci i młodzieży, od masy ciała.
Czas trwania leczenia zależy od ciężkości choroby oraz od jej przebiegu klinicznego i bakteriologicznego.
Podczas leczenia zakażeń wywołanych przez niektóre bakterie (np. Pseudomonas aeruginosa, Acinetobacter lub Staphylococcus spp.), może być konieczne podawanie większych dawek cyprofloksacyny oraz stosowanie w skojarzeniu z innymi odpowiednimi środkami przeciwbakteryjnymi.
W zależności od drobnoustroju wywołującego zakażenie, podczas leczenia niektórych zakażeń (np. zapalenie narządów miednicy mniejszej, zakażenia w obrębie jamy brzusznej, zakażenia u pacjentów z neutropenią i zakażenia kości i stawów) może być konieczne zastosowanie w skojarzeniu z innym odpowiednim lekiem przeciwbakteryjnym.
Dawkowanie u dorosłych:
Wskazanie | Dawka dobowa w mg | Całkowity czas leczenia |
---|---|---|
Zakażenia dolnych dróg oddechowych | 500-750 mg 2x/dobę | 7-14 dni |
Zaostrzenie przewlekłego zapalenia zatok | 500-750 mg 2x/dobę | 7-14 dni |
Przewlekłe ropne zapalenie ucha środkowego | 500-750 mg 2x/dobę | 7-14 dni |
Złośliwe zapalenie ucha zewnętrznego | 750 mg 2x/dobę | 28 dni do 3 miesięcy |
Niepowikłane ostre zapalenie pęcherza moczowego | 250-500 mg 2x/dobę | 3 dni |
Powikłane zakażenia układu moczowego | 500 mg 2x/dobę | 7 dni |
Bakteryjne zapalenie gruczołu krokowego | 500-750 mg 2x/dobę | 2-4 tygodnie (ostre) 4-6 tygodni (przewlekłe) |
Rzeżączkowe zapalenie cewki moczowej i szyjki macicy | 500 mg jednorazowo | 1 dzień (pojedyncza dawka) |
Zapalenie jądra i najądrza oraz zapalenie narządów miednicy mniejszej | 500-750 mg 2x/dobę | Co najmniej 14 dni |
Biegunka wywołana przez bakterie chorobotwórcze | 500 mg 2x/dobę | 1 dzień |
Zakażenia w obrębie jamy brzusznej | 500-750 mg 2x/dobę | 5-14 dni |
Zakażenia skóry i tkanek miękkich | 500-750 mg 2x/dobę | 7-14 dni |
Zakażenia kości i stawów | 500-750 mg 2x/dobę | Maksymalnie 3 miesiące |
Leczenie zakażeń u pacjentów z neutropenią | 500-750 mg 2x/dobę | Przez cały okres neutropenii |
Zapobieganie inwazyjnym zakażeniom wywołanym przez Neisseria meningitidis | 500 mg jednorazowo | 1 dzień (pojedyncza dawka) |
Płucna postać wąglika | 500 mg 2x/dobę | 60 dni od potwierdzenia kontaktu |
Powyższa tabela przedstawia dawkowanie cyprofloksacyny u dorosłych w zależności od wskazania. Dawka dobowa jest zazwyczaj podzielona na 2 dawki podawane co 12 godzin. Całkowity czas leczenia zależy od rodzaju i ciężkości zakażenia.
Dawkowanie u dzieci i młodzieży:
Wskazanie | Dawka dobowa w mg | Całkowity czas leczenia |
---|---|---|
Zakażenia płucno-oskrzelowe w przebiegu mukowiscydozy | 20 mg/kg mc. 2x/dobę (maks. 750 mg na dawkę) | 10-14 dni |
Powikłane zakażenia układu moczowego i odmiedniczkowe zapalenie nerek | 10-20 mg/kg mc. 2x/dobę (maks. 750 mg na dawkę) | 10-21 dni |
Płucna postać wąglika | 10-15 mg/kg mc. 2x/dobę (maks. 500 mg na dawkę) | 60 dni od potwierdzenia kontaktu |
Inne ciężkie zakażenia | 20 mg/kg mc. 2x/dobę (maks. 750 mg na dawkę) | Zależnie od rodzaju zakażenia |
Powyższa tabela przedstawia dawkowanie cyprofloksacyny u dzieci i młodzieży. Dawka jest ustalana na podstawie masy ciała pacjenta. Maksymalna dawka na podanie nie powinna przekraczać 750 mg. Czas leczenia zależy od rodzaju i ciężkości zakażenia.
Pacjenci w podeszłym wieku
Pacjentom w podeszłym wieku należy podawać dawkę dobraną do ciężkości zakażenia i klirensu kreatyniny.
Niewydolność nerek i wątroby
Zalecana dawka początkowa i podtrzymująca u pacjentów z zaburzeniem czynności nerek:
- Klirens kreatyniny >60 ml/min/1,73 m2: typowe dawkowanie
- Klirens kreatyniny 30-60 ml/min/1,73 m2: 250-500 mg co 12 h
- Klirens kreatyniny <30 ml/min/1,73 m2: 250-500 mg co 24 h
- Pacjenci hemodializowani: 250-500 mg co 24 h (po dializie)
- Pacjenci dializowani otrzewnowo: 250-500 mg co 24 h
U pacjentów z zaburzeniem czynności wątroby nie jest konieczna korekta dawki.
Nie przeprowadzono badań dotyczących dawkowania u dzieci z zaburzeniem czynności nerek i/lub wątroby.
Sposób podawania
Tabletki należy popijać płynem, nie rozgryzać. Można je podawać z posiłkami lub bez. Substancja czynna wchłania się szybciej, jeśli lek jest przyjmowany na pusty żołądek. Cyprofloksacyny nie należy podawać z produktami nabiałowymi (np. mleko, jogurt) ani z sokami owocowymi wzbogacanymi minerałami (np. sok pomarańczowy z dodatkiem wapnia).
W ciężkich przypadkach lub wówczas, gdy pacjent nie może przyjąć tabletek (np. pacjenci żywieni dojelitowo) zaleca się leczenie dożylnymi postaciami cyprofloksacyny do momentu, w którym będzie można podać doustne postaci leku.
Przeciwwskazania
- Nadwrażliwość na substancję czynną, inne chinolony lub na którąkolwiek z substancji pomocniczych
- Jednoczesne podawanie cyprofloksacyny i tyzanidyny
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Ciężkie zakażenia i zakażenia mieszane
Monoterapia cyprofloksacyną nie jest przeznaczona do leczenia ciężkich zakażeń ani żadnych zakażeń, które mogą być wywołane przez bakterie Gram-dodatnie i beztlenowe. W takich zakażeniach cyprofloksacynę należy podawać w skojarzeniu z innymi odpowiednimi lekami przeciwbakteryjnymi.
Zakażenia paciorkowcami
Cyprofloksacyna nie jest zalecana do leczenia zakażeń układu oddechowego, wywołanych przez paciorkowce, ze względu na niewystarczającą skuteczność.
Zakażenia układu płciowego
W przypadku rzeżączkowego zapalenia cewki moczowej, zapalenia szyjki macicy, zapalenia jądra i najądrza oraz zapalenia narządów miednicy mniejszej, należy wziąć pod uwagę lokalny profil oporności Neisseria gonorrhoeae. W przypadku braku poprawy po 3 dniach leczenia, należy rozważyć inną terapię.
Zakażenia układu moczowego
Oporność Escherichia coli na fluorochinolony jest zmienna w różnych regionach. Należy wziąć to pod uwagę przy stosowaniu cyprofloksacyny w zakażeniach układu moczowego.
Zakażenia w obrębie jamy brzusznej
Dane dotyczące skuteczności cyprofloksacyny w leczeniu zakażeń pooperacyjnych w obrębie jamy brzusznej są ograniczone.
Biegunka podróżnych
Wybierając cyprofloksacynę należy wziąć pod uwagę informacje dotyczące oporności na cyprofloksacynę drobnoustrojów występujących w odwiedzanych krajach.
Zakażenia kości i stawów
Cyprofloksacynę należy stosować w leczeniu skojarzonym z innymi lekami przeciwbakteryjnymi zgodnie z wynikami badań mikrobiologicznych.
Płucna postać wąglika
Stosowanie u ludzi ustalono na podstawie danych dotyczących wrażliwości in vitro oraz danych z badań przeprowadzonych na zwierzętach i ograniczonych danych z badań z udziałem ludzi. Podczas leczenia tych zakażeń lekarze powinni kierować się narodowymi i/lub międzynarodowymi zaleceniami dotyczącymi leczenia wąglika.
Dzieci i młodzież
Cyprofloksacynę u dzieci i młodzieży należy stosować zgodnie z dostępnymi oficjalnymi wytycznymi. Leczenie cyprofloksacyną powinni zalecać wyłącznie lekarze, którzy mają doświadczenie w leczeniu mukowiscydozy i/lub ciężkich zakażeń u dzieci i młodzieży.
Udowodniono, że cyprofloksacyna powoduje artropatię obciążonych stawów u niedojrzałych zwierząt. Dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania u dzieci wskazują na zwiększone ryzyko artropatii związanej ze stosowaniem leku. Leczenie można rozpocząć wyłącznie po dokładnej ocenie stosunku korzyści do ryzyka.
Nadwrażliwość
Po podaniu pojedynczej dawki może wystąpić nadwrażliwość i reakcje alergiczne, w tym anafilaksja i reakcje anafilaktoidalne, mogące stanowić zagrożenie życia. Jeśli wystąpią takie reakcje, należy przerwać stosowanie cyprofloksacyny i rozpocząć odpowiednie leczenie.
Układ mięśniowo-szkieletowy
Cyprofloksacyny zwykle nie należy stosować u pacjentów z chorobami ścięgien, związanymi z wcześniejszym leczeniem chinolonami. Może wystąpić zapalenie i zerwanie ścięgna (zwłaszcza ścięgna Achillesa), niekiedy obustronne, nawet w ciągu pierwszych 48 godzin leczenia. Ryzyko jest zwiększone u osób w podeszłym wieku i pacjentów leczonych jednocześnie kortykosteroidami.
Nadwrażliwość na światło
Cyprofloksacyna może wywoływać reakcje nadwrażliwości na światło. Pacjentom należy zalecić unikanie bezpośredniego narażenia na intensywne światło słoneczne lub promieniowanie UV podczas leczenia.
Ośrodkowy układ nerwowy
Chinolony mogą wywoływać drgawki lub obniżać próg drgawkowy. Należy zachować ostrożność u pacjentów z zaburzeniami OUN. Mogą wystąpić reakcje psychotyczne, depresja, myśli samobójcze. W takich przypadkach należy przerwać leczenie.
Zaburzenia serca
Należy zachować ostrożność u pacjentów z czynnikami ryzyka wydłużenia odstępu QT. Cyprofloksacyna może powodować wydłużenie odstępu QT.
Układ pokarmowy
Wystąpienie ciężkiej i uporczywej biegunki w trakcie lub po leczeniu może wskazywać na rzekomobłoniaste zapalenie okrężnicy, wymagające natychmiastowego leczenia.
Układ moczowy
Obserwowano krystalizację w moczu. Pacjentów należy odpowiednio nawodnić i unikać nadmiernej zasadowości moczu.
Wątroba i drogi żółciowe
Notowano przypadki martwicy wątroby i zagrażającej życiu niewydolności wątroby. W razie objawów choroby wątroby należy przerwać leczenie.
Niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej
U pacjentów z niedoborem G6PD notowano reakcje hemolityczne. Należy unikać stosowania cyprofloksacyny u tych pacjentów, chyba że potencjalne korzyści przewyższają ryzyko.
Oporność
W trakcie lub po leczeniu może dojść do selekcji opornych szczepów bakteryjnych. Ryzyko jest większe przy długotrwałym leczeniu i zakażeniach szpitalnych.
Interakcje
Cyprofloksacyna hamuje CYP1A2 i może zwiększać stężenie jednocześnie stosowanych leków metabolizowanych przez ten enzym (np. teofilina, klozapina). Konieczne może być monitorowanie stężenia tych leków w osoczu. Jednoczesne stosowanie z tyzanidyną jest przeciwwskazane.
Warto zapamiętać
- Cyprofloksacyna jest antybiotykiem z grupy fluorochinolonów o szerokim spektrum działania przeciwbakteryjnego
- Lek może powodować uszkodzenie ścięgien, dlatego należy zachować szczególną ostrożność u osób w podeszłym wieku i pacjentów leczonych kortykosteroidami
Ciąża i laktacja
Dostępne dane nie wskazują na teratogenne działanie cyprofloksacyny. Jednak ze względu na ryzyko uszkodzenia chrząstki stawowej u płodu, stosowanie w ciąży zaleca się tylko w przypadku, gdy korzyści przewyższają potencjalne ryzyko.
Cyprofloksacyna przenika do mleka matki. Ze względu na ryzyko uszkodzenia chrząstki stawowej u niemowląt, nie zaleca się stosowania podczas karmienia piersią.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane obejmują:
- Nudności, biegunka
- Bóle mięśniowo-szkieletowe
- Zawroty głowy, bóle głowy
- Bezsenność
- Wysypka
Rzadsze, ale poważne działania niepożądane to:
- Zapalenie i zerwanie ścięgien
- Wydłużenie odstępu QT
- Reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksja
- Zaburzenia czynności wątroby
- Neuropatia obwodowa
W przypadku wystąpienia poważnych działań niepożądanych należy przerwać leczenie i skontaktować się z lekarzem.
Przedawkowanie
Objawy przedawkowania obejmują zawroty głowy, drżenie, splątanie, drgawki, zaburzenia czynności nerek i wątroby. Leczenie jest objawowe i podtrzymujące. Należy monitorować czynność nerek i EKG. Hemodializa i dializa otrzewnowa usuwają tylko niewielką ilość cyprofloksacyny.
Mechanizm działania
Cyprofloksacyna działa bakteriobójczo poprzez hamowanie topoizomerazy typu II (gyrazy DNA) i topoizomerazy IV bakterii, co prowadzi do zaburzenia replikacji, transkrypcji, naprawy i rekombinacji DNA bakteryjnego.
Skład
1 tabletka powlekana zawiera 250 mg lub 500 mg cyprofloksacyny w postaci chlorowodorku.
Wnioski
Cyprofloksacyna jest skutecznym antybiotykiem o szerokim spektrum działania, szczególnie przydatnym w leczeniu zakażeń wywołanych przez bakterie Gram-ujemne. Jednak ze względu na potencjalne poważne działania niepożądane, w tym uszkodzenie ścięgien i zaburzenia neurologiczne, powinna być stosowana z ostrożnością i zgodnie z aktualnymi wytycznymi. Szczególną uwagę należy zwrócić na stosowanie u dzieci, osób w podeszłym wieku oraz pacjentów z czynnikami ryzyka. Monitorowanie pacjenta podczas terapii jest kluczowe dla wczesnego wykrycia ewentualnych działań niepożądanych.