Różne aspekty niedoboru i nadmiaru witaminy B12

Poziom witaminy B12 w granicach normy warunkuje prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego i krwiotwórczego. Zarówno niedobór, jak i nadmiar witaminy B12 może być przyczyną groźnych powikłań.

Witamina B12 (kobalamina) jest rozpuszczalną w wodzie witaminą z grupy B, która pełni kluczową rolę w zapewnieniu właściwego funkcjonowania układu nerwowego i układu krwiotwórczego. Głównym źródłem kobalaminy są produkty pochodzenia zwierzęcego, tj. mięso, jaja, produkty mleczne, ryby. Witamina B12 łączy się z białkiem R wydzielanym przez ślinianki, następnie w dwunastnicy w obecności środowiska zasadowego i pod wpływem enzymów trzustkowych, białko R jest hydrolizowane, a witamina B12 jest uwalniana, łącząc się z czynnikiem wewnętrznym (IF) wydzielanym przez komórki okładzinowe żołądka. Następnie kompleks witamina B12-czynnik wewnętrzny wędruje do jelita końcowego, gdzie następuje wchłanianie witaminy B12. 

Istnieje kilka mechanizmów, przyczyniających się do powstania niedoborów kobalaminy. Dochodzi do nich w wyniku niedostatecznej podaży witaminy B12 w diecie (dieta wegetariańska), w przebiegu zapalenia błony śluzowej żołądka, choroby Addisona-Biermera (niedokrwistości złośliwej z przeciwciałami przeciwko komórkom okładzinowym i czynnikowi wewnętrznemu), przewlekłego zapalenia trzustki i choroby trzewnej oraz przy podaży leków takich jak inhibitory pompy protonowej i metformina. Osoby starsze są bardziej narażone na niedobór witaminy B12 niż mali pacjenci. U dzieci ryzyko niedoborów kobalaminy są niewielkie, ponieważ jej zawartość zarówno w pokarmie kobiecym, jak i krowim, jest wystarczająca. U niemowląt niedokrwistość makrocytarna i zaburzenia neurologiczne występują najczęściej w przebiegu wyłącznego karmienia piersią przez matki z nierozpoznaną chorobą Addisona-Biermera. W uzupełnianiu niedoborów kobalaminy możliwe jest stosowanie zarówno doustnej, jak i parenteralnej substytucji. Obecnie rozważana jest także donosowa podaż witaminy B12.

Objawy niedoboru witaminy B12

Do objawów niedoboru witaminy B12 należą: pieczenie i drętwienie języka, zaburzenia węchu i smaku, nerwobóle, zaburzenia równowagi, senność, pogorszenie pamięci i funkcji poznawczych, depresja, psychozy, pogorszenie wyników w nauce. W sposób szczególny należy zwrócić uwagę na potencjalne objawy niedoboru u osób będących weganami, seniorów i osób z zaburzeniami wchłaniania witaminy B12. 

Niedokrwistość złośliwa a ryzyko nowotworów

Niedokrwistość złośliwa w przebiegu autoimmunologicznego zapalenia błony śluzowej żołądka (choroba Addisona-Biermera) jest najczęstszą przyczyną niedoboru witaminy B12. Szacuje się, że dotyka ona 2-5% populacji. Od dawna, próbuje się ustalić, czy istnieje związek pomiędzy występowaniem anemii złośliwej a zachorowalnością na nowotwory złośliwe. Na łamach czasopisma Clinical Gastroenterology and Hepatology opublikowano wyniki badania na populacji 1 138 390 pacjentów, u których rozpoznano nowotwór złośliwy (grupa badana) i 100 000 osób bez choroby nowotworowej (grupa kontrolna). Dowiedziono, że osoby z niedokrwistością złośliwą są narażone na większe ryzyko wystąpienia raka gruczołowego żołądka (OR, 2,18; 95% CI, 1,94-2,45), rakowiaka żołądka (OR, 11,43; 95% CI, 8,90-14,69), raka migdałków (OR 2,00; 95% CI 1,40-2,85), raka gardła (OR 1,92; 95% CI 1,35-2,73), raka płaskonabłonkowego przełyku ( OR 2,12; 95% CI 1,76-2,55), ostrej białaczki szpikowej (OR, 1,68; 95% CI, 1,46-1,93) i zespołu mielodysplastycznego (OR, 2,87; 95% CI, 2,53-3,26). Ponadto, u osób z anemią złośliwą wykazano nieznacznie niższe ryzyko zachorowania na raka odbytnicy w porównaniu z populacją ogólną (OR 0,82; 95% CI 0,74-0,92). 

Metformina a niedobór witaminy B12

Od lat trwają również liczne badania, odnoszące się do związku pomiędzy leczeniem metforminą a wystąpieniem niedoborów witaminy B12. Większość z nich miało charakter badań obserwacyjnych, trwała zaledwie kilka miesięcy, a grupy poddane badaniom były mało liczne. Stwarzało to pewne ograniczenia do wysunięcia wiarygodnych wniosków. W 2016 r. opublikowano wyniki trwającej 13 lat analizy przeprowadzonej na grupie pacjentów, stosujących metforminę. Badanie Diabetes Prevention Program (DPP)/Diabetes Prevention Program Outcomes Study (DPPOS) miało na celu ocenę ryzyka wystąpienia niedoboru witaminy B12. Jest to jak dotąd najdłuższe badanie kohortowe, w którym oceniano stężenie kobalaminy podczas terapii metforminą. Wykazano, że stosowanie jej w terapii cukrzycy było związane z niedoborem witaminy B12, potwierdzonym w badaniach laboratoryjnych. 

Jager i wsp. przeprowadzili duże randomizowane badanie prospektywne, prowadząc ponad 4-letnią obserwację pacjentów leczonych metforminą. Zaobserwowano, że terapia ta powodowała zmniejszenie stężenia witaminy B12 w surowicy krwi o 19% i 11-krotnie zwiększała ryzyko wystąpienia niskich stężeń witaminy B12 w porównaniu z placebo. 

Aktualne zalecenia dotyczące postępowania u pacjentów leczonych metforminą nie wskazują na konieczność wykonywania rutynowych badań poziomu witaminy B12. Objawy kliniczne takie jak neuropatia obwodowa, zaburzenia psychiczne i niedokrwistość makrocytarna powinny skłonić lekarza do oznaczenia stężenia witaminy B12 w surowicy krwi. 

Nadmierna podaż witaminy B12 u kobiet w wieku pomenopauzalnym

Amerykańskie badania opublikowane na łamach JAMA Network Open sugerują, że starsze kobiety, które przyjmują suplementy z wysokimi dawkami witaminy B6 i B12, mogą być bardziej narażone na złamania. Naukowcy ocenili wpływ podaży witaminy B6 i witaminy B12 u 75 864 kobiet w wieku pomenopauzalnym na ryzyko złamania biodra. Dane dotyczące stosowanej diety i chorób współistniejących zbierano początkowo co 2 lata, a następnie co 4 lata. Badanie przeprowadzono w latach 1984-2014 i w czasie jego trwania 2304 kobiety doznały złamania biodra. Wśród kobiet, które doznały złamania szyjki kości udowej mediana wieku wynosiła 75,8 lat (zakres 46,7-93,0 lat), a średni wskaźnik masy ciała BMI 24,3 (SD ±4,6). Wzrost podaży witaminy B6 i B12 (norma 1,3-1,7 mg/d dla witaminy B6 i 2,4 μg/d dla witaminy B12) wiązał się ze zwiększonym ryzykiem złamania (RR 1,29 oraz 1,25; p=0,06 i 0,02). Ryzyko to było największe (osiągając prawie 50%) wśród kobiet spożywających jednocześnie wysokie dawki obu witamin (B6 ≥35 mg/d oraz B12 ≥20 μg/d) w porównaniu do kobiet spożywających witaminy w małych ilościach (B6<2 mg/d oraz B12<10 μg/d).      

Źródła:

  1. Murphy G, Dawsey SM, Engels EA, Ricker W, Parsons R, Etemadi A, Lin SW, Abnet CC, Freedman ND. Cancer Risk After Pernicious Anemia in the US Elderly Population. Clin Gastroenterol Hepatol. 2015 Dec;13(13):2282-9.e1-4. doi: 10.1016/j.cgh.2015.05.040. Epub 2015 Jun 14. PMID: 26079040; PMCID: PMC4655146
  2. https://journals.viamedica.pl/diabetologia_praktyczna/article/view/51509/40726 
  3. https://www.akademiamedycyny.pl/wp-content/uploads/2016/05/201301_Geriatria_004.pdf 
  4. https://core.ac.uk/download/pdf/268448504.pdf 
  5. https://jamanetwork.com/journals/jamanetworkopen/fullarticle/2733176
  6. https://www.akademiamedycyny.pl/wp-content/uploads/2016/05/201301_Geriatria_004.pdf

Szanowni Państwo,

Farmacja.net sp. z o. o. przetwarza Twoje dane osobowe zbierane w Internecie, w tym informacje zapisywane w plikach cookies, w celu personalizacji treści oraz reklamy, udostępniania funkcji mediów społecznościowych oraz analizowania ruchu w Internecie.

Kliknij „Zatwierdź i przejdź do serwisu”, aby wyrazić zgodę na korzystanie z technologii takich jak cookies i na przetwarzanie przez farmacja.net sp. z o .o. , Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zbieranych w Internecie, takich jak adresy IP i identyfikatory plików cookie, w celach marketingowych (w tym do zautomatyzowanego dopasowania reklam do Twoich zainteresowań i mierzenia ich skuteczności) i pozostałych, szczegółowo opisanych w ustawieniach zaawansowanych.

Zgoda jest dobrowolna i możesz ją w dowolnym momencie wycofać w ustawieniach zaawansowanych.

Ponadto masz prawo żądania dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. W polityce prywatności znajdziesz informacje jak zakomunikować nam Twoją wolę skorzystania z tych praw.

Szczegółowe informacje na temat przetwarzania Twoich danych znajdują się w polityce prywatności.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

LiveChat, Inc. – usługa Pharm:assistant

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu medycyna.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz
logo