Rola diety i suplementacji w leczeniu jaskry

Jaskra jest jednym z najczęściej spotykanych schorzeń narządu wzroku. Interwencje terapeutyczne w przebiegu jaskry obejmują: stosowanie leków miejscowych, laseroterapię oraz zabiegi chirurgiczne. Postępowanie dietetyczne i suplementacja mogą stanowić uzupełnienie leczenia angażujące pacjenta w aktywny proces przeciwdziałania progresji choroby.

Jaskra jako jedna z głównych przyczyn utraty wzroku

Jaskra jest główną przyczyną ślepoty, dotyczącą ponad 60,5 mln osób na świecie. Szacuje się, że do końca roku 2040 będzie ona dotyczyła ponad 110 mln osób na świecie. Jaskra jest główną przyczyną nieodwracalnej ślepoty na świecie. Szacuje się, że jaskrowe uszkodzenie wzroku dotyczy 5,7 mln osób na świecie. Najczęściej spotykaną postacią jest jaskra pierwotna otwartego kąta (POAG), obserwowana w 74% przypadków.

Etiologia jaskry związana jest z wiekiem, obciążeniem rodzinnym, wysoką krótkowzrocznością, podwyższonym i niestabilnym ciśnieniem wewnątrzgałkowym (IOP). Podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe jest głównym czynnikiem ryzyka w przebiegu jaskry. Wśród innych patomechanizmów istotną rolę w rozwoju schorzenia mogą mieć: dysregulacja naczyniowa, stres oksydacyjny, autoimmunizacja oraz ekscytotoksyczność. Udowodniono, że obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego istotnie wpływa na opóźnienie progresji jaskry obserwowanej jako utrata pola widzenia. 

Leczenie jaskry 

Filarem terapii jaskry jest kontrola ciśnienia wewnątrzgałkowego, jednakże coraz więcej dowodów wskazuje na rolę modyfikowalnych czynników środowiskowych w profilaktyce i leczeniu tego schorzenia. Składniki odżywcze mogą mieć wpływ na poziom ciśnienia wewnątrzgałkowego. Co więcej, poszczególne  składniki diety zostały powiązane z występowaniem i progresją jaskry. Pacjenci są zainteresowani modyfikacją stylu życia i aktywnym uczestnictwie procesie leczenia poprzez stosowanie odpowiedniej diety i suplementacji. 

Mechanizmy działania substancji aktywnych zawartych w pokarmach i suplementach

Składniki odżywcze i suplementy są rozważane jako terapia komplementarna jaskry.  Mogą one mieć działanie neuroprotekcyjne wobec siatkówki oraz nerwu wzrokowego, niektóre z nich mają również potencjał obniżający ciśnienie wewnątrzgałkowe lub poprawiający parametry przepływu krwi w gałce ocznej. W przebiegu jaskry dochodzi do uszkodzenia nerwu wzrokowego. Potencjalne efekty terapii za pomocą składników odżywczych i suplementacji obejmują neuroprotekcję poprzez działanie antyoksydacyjne i przeciwzapalne, poprawę metabolizmu i przepływu naczyniowego, redukcję ciśnienia wewnątrzgałkowego oraz zapobieganie uszkodzeniom siatkówki. 

Dieta kontra patomechanizmy jaskry

W związku z rosnącym zainteresowaniem możliwościami interwencji dietetycznej w przebiegu jaskry przeprowadzono badania wpływu spożycia warzyw i owoców na ryzyko jaskry. Zaobserwowano, że wysoka podaż zielonych warzyw liściastych znacznie redukuje ryzyko występowania POAG. Zielone warzywa liściaste są bogate w antyoksydanty, witaminy, związki azotu, karotenoidy oraz flawonoidy. Stwierdzono, że podaż związków azotu w formie warzyw liściastych może stanowić istotny element profilaktyki POAG. Ponadto, są jednym z najlepszych źródeł pigmentów plamkowych. Udokumentowano również, że spożycie owoców i warzyw bogatych w karotenoidy oraz witaminy A i C jest związane z mniejszym ryzykiem występowania jaskry. W przeprowadzonym w 2018 roku badaniu NHANES zaobserwowano, że osoby pijące co najmniej jedną szklankę dziennie gorącej herbaty są mniej narażone na rozwój jaskry. Herbata stanowi także źródło flawonoidów.  

Suplementy w walce z jaskrą

Wśród substancji mogących mieć znaczenie w leczeniu wspomagającym wymienia się m.in.: wyciąg z liści miłorzębu japońskiego (Gingko Biloba), żeń-szenia (ginseng), katechiny zielonej herbaty oraz ziarna kakaowca (Theobroma cacao). Znaczenie kliniczne mogą mieć również antocyjany czarnej porzeczki i borówki czernicy, karotenoidy szafranu (Crocus sativus), luteina oraz zeaksantyna.

Udowodniono pozytywny wpływ flawonoidów w leczeniu wspomagającym jaskry, zwłaszcza w kwestii poprawy ocznego przepływu krwi (ocular blood flow) i spowolnieniu progresji utraty pola widzenia.

Wpływ suplementacji na ciśnienie wewnątrzgałkowe

Forskolina, pochodząca z pokrzywy indyjskiej (Coleus forskohlii)  wykazuje działanie redukujące ciśnienie wewnątrzgałkowe. Udowodniono, że już po 1 tygodniu stosowania forskoliny dochodzi do obniżenia IOP. W przeprowadzonym we Włoszech badaniu zaobserwowano, że połączenie forskoliny, rutyny oraz witamin B1 i B2 obniżało ciśnienie śródgałkowe o 20%. Szafran wykazywał przejściowy efekt obniżenia IOP w przebiegu POAG. Przeprowadzono badania, w których zastosowano 4 tygodniową suplementację za pomocą wyciągu z szafranu jako terapię uzupełniającą leczenie miejscowe. W efekcie zaobserwowano redukcję IOP utrzymującą się przez 1 tydzień po zaprzestaniu stosowania suplementacji. Również połączenie forskoliny z homotauryną, karnozyną oraz witamin B1, B2, B6 oraz B12 oraz magnezu wpływało korzystnie na IOP, jak również na parametry elektrofizjologiczne u pacjentów z jaskrą.

Korzystne efekty w zakresie pola widzenia

W badaniach potwierdzono, że flavonoidy, wyciąg z liści miłorzębu japońskiego, antocyjany oraz przymiotno (Epigeron breviscapus) mają korzystny wpływ na pole widzenia u pacjentów z jaskrą. W jednym z badań zaobserwowano poprawę pola widzenia w jaskrze  normalnego ciśnienia (NTG) podczas stosowania wyciągu z liści miłorzębu japońskiego 3 razy dziennie przez 4 tygodnie. Efekt utrzymywał się przez 8 tygodni po zaprzestaniu suplementacji. Również suplementacja 300 mg/dobę lub 600 mg/ dobę α-tokoferolu może stanowić profilaktykę utraty pola widzenia pacjentów z jaskrą. Stwierdzono także, że suplementacja DHA, witaminami E oraz B wpływa korzystnie na pole widzenia . 

Poprawa przepływu krwi w gałce ocznej

Udowodniono, że 6-miesięczna suplementacja za pomocą antocyjanów czarnej porzeczki w dawce 50 mg/dobę wpłynęła korzystnie na oczny przepływ krwi (OBF). Podobną poprawę obserwowano po zastosowaniu preparatów zawierających m.in. wyciągi z żeń-szenia i miłorzębu japońskiego. Ponadto, zastosowanie suplementu zawierającego kwas α-liponowy (ALA), kwasy tłuszczowe omega-3,  koenzym Q-10, witaminy C,E,B6,B12, kwas foliowy również zwiększało oczny przepływ krwi u pacjentów z jaskrą.  Połączenie luteiny oraz zeaksantyny ma znaczenie kliniczne w kontekście funkcjonowania siatkówki u chorych na jaskrę.

Trudności, z którymi spotykają się pacjenci z jaskrą w życiu codziennym, nie są ograniczone tylko do aktywności wymagających widzenia peryferyjnego. Współczesne metody leczenia jaskry są ograniczone i uszkodzenie wzroku może być nieuniknione, prowadząc do zwiększonego ryzyka upadków oraz wypadków komunikacyjnych.  Skuteczna kontrola jaskry oraz ograniczenie występowania uszkodzenia wzroku ma ważny wpływ nie tylko na jakość życia pacjentów, ale również na aspekty społeczno-ekonomiczne.

Autor: Joanna Rasławska-Socha

Piśmiennictwo:

  1. Loskutova E., O’Brien C., Loskutov I. et al.: Nutritional supplementation in the treatment of glaucoma: A systematic review. Surv Ophthalmol. 2019, 64(2), 195-216.
  2. Al Owaifeer A.M., Al Taisan A.A.: The Role of Diet in Glaucoma: A Review of the Current Evidence. Ophthalmol Ther. 2018, 7(1), 19-31.
  3. Perez C.I., Singh K., Lin S.: Relationship of lifestyle, exercise, and nutrition with glaucoma. Curr Opin Ophthalmol. 2019, 30(2), 82-88.
  4. Pasquale L.R., Kang J.H.: Lifestyle, nutrition, and glaucoma. J Glaucoma. 2009, 18(6), 423-428. 

 

Szanowni Państwo,

Farmacja.net sp. z o. o. przetwarza Twoje dane osobowe zbierane w Internecie, w tym informacje zapisywane w plikach cookies, w celu personalizacji treści oraz reklamy, udostępniania funkcji mediów społecznościowych oraz analizowania ruchu w Internecie.

Kliknij „Zatwierdź i przejdź do serwisu”, aby wyrazić zgodę na korzystanie z technologii takich jak cookies i na przetwarzanie przez farmacja.net sp. z o .o. , Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zbieranych w Internecie, takich jak adresy IP i identyfikatory plików cookie, w celach marketingowych (w tym do zautomatyzowanego dopasowania reklam do Twoich zainteresowań i mierzenia ich skuteczności) i pozostałych, szczegółowo opisanych w ustawieniach zaawansowanych.

Zgoda jest dobrowolna i możesz ją w dowolnym momencie wycofać w ustawieniach zaawansowanych.

Ponadto masz prawo żądania dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. W polityce prywatności znajdziesz informacje jak zakomunikować nam Twoją wolę skorzystania z tych praw.

Szczegółowe informacje na temat przetwarzania Twoich danych znajdują się w polityce prywatności.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

LiveChat, Inc. – usługa Pharm:assistant

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu medycyna.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz
logo