Procedura przyjęcia pacjenta do szpitala psychiatrycznego bez jego zgody

Hospitalizacja psychiatryczna, tak jak każde inne świadczenie medyczne, zasadniczo wymaga uzyskania świadomej zgody od pacjenta. Zdarzają się jednak sytuacje, gdy pacjent, choć wymaga leczenia psychiatrycznego w warunkach szpitalnych, to na takie leczenie nie wyraża – z różnych powodów – zgody.

Czy zatem procedura przyjęcia pacjenta do szpitala psychiatrycznego bez jego zgody jest możliwa? Zgodnie z treścią ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 685) – tak, przy czym należy postępować zgodnie z procedurą opisaną w przytoczonej ustawie, opisaną w poniższym artykule.

Kiedy możemy przyjąć do szpitala pacjenta bez jego zgody?

Procedura przyjęcia pacjenta do szpitala psychiatrycznego bez jego zgody dotyczy dwóch przypadków. Pierwszy przypadek odnosi się do osoby chorej psychicznie, której dotychczasowe zachowanie wskazuje na to, że z powodu tej choroby zagraża bezpośrednio własnemu życiu albo życiu lub zdrowiu innych osób. Chodzi zatem o pacjenta, który został już zdiagnozowany jako osoba chora psychicznie i której dotychczasowe zachowanie daje podstawy do uzasadnionych obaw, że z powodu tej choroby stanowi ona zagrożenie dla własnego życia albo dla życia lub zdrowia innych osób. Drugi przypadek, to osoba, której dotychczasowe zachowanie wskazuje na to, że z powodu zaburzeń psychicznych zagraża bezpośrednio swojemu życiu albo życiu lub zdrowiu innych osób, a zachodzą wątpliwości, czy jest ona chora psychicznie. Druga sytuacja zatem odnosi się do pacjenta, który nie jest zdiagnozowany jako osoba chora psychicznie i której hospitalizacja ma na celu wyjaśnienie, czy występujące u niej zaburzenia mogą być zdiagnozowane jako choroba psychiczna. W tym ostatnim przypadku, hospitalizacja nie może przekroczyć 10 dni. 

Czytaj również: Komunikacja z pacjentem – współodpowiedzialność

Procedura przyjęcia

W obydwu przypadkach procedura przyjęcia do szpitala jest tożsama, a mianowicie, decyzję o przyjęciu do szpitala podejmuje lekarz wyznaczony do tej czynności po uprzednim osobistym zbadaniu pacjenta. Ponadto lekarz ten w miarę możliwości powinien zasięgnąć opinii innego (drugiego) lekarza psychiatry bądź psychologa. Lekarz powinien wyjaśnić pacjentowi przyczynę przyjęcia do szpitala bez jego zgody oraz poinformować go o jego prawach, co powinno zostać odnotowane w dokumentacji medycznej. Wynik konsultacji z innym lekarzem bądź psychologiem również podlega odnotowaniu w dokumentacji. Następnie, w ciągu 48 godzin od chwili przyjęcia omawianego pacjenta do placówki, przyjęcie to powinno zostać zatwierdzone przez ordynatora (lekarza kierującego oddziałem), zaś w ciągu 72 godzin od chwili przyjęcia kierownik szpitala powinien zawiadomić sąd opiekuńczy o przyjęciu pacjenta bez jego zgody. Właściwy do zawiadomienia jest sąd opiekuńczy miejsca siedziby szpitala. Wykonanie zatwierdzenia przez ordynatora, a także zawiadomienie sądu opiekuńczego także odnotowuje się w dokumentacji medycznej. Należy pamiętać, że dokumentacja ta może w przyszłości stanowić dowód w sprawie, a zatem to w interesie szpitala leży, aby dokumentacja była prowadzona rzetelnie i aby znalazły się w niej wymagane prawem informacje. 

Czytaj również: Teleporady w opinii pacjentów i lekarzy

Rola sądu opiekuńczego w przyjęciu do szpitala pacjenta bez jego zgody

Kolejny krok przewidziany procedurą należy już nie do szpitala, ale do sądu opiekuńczego, który na podstawie omówionego zawiadomienia przez kierownika szpitala o dokonaniu przyjęcia pacjenta bez jego zgody, wszczyna w trybie art. 25 ustawy z 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego postępowanie, które ma na celu kontrolę legalności przyjęcia i przebywania w szpitalu osoby z zaburzeniami psychicznymi, która nie wyraziła na to zgody. Kontrola ta dotyczy zarówno sposobu postępowania (m.in. art. 23 ust. 2-5), jak i przesłanek materialnoprawnych sprecyzowanych w ust. 1 art. 23.  Sąd będzie zatem badał, czy hospitalizowany pacjent faktycznie kwalifikował się jako jeden z przypadków określonych na wstępie oraz to, czy zachowana została ustawowa procedura. Jeżeli sąd opiekuńczy wyda postanowienie o braku podstaw do przyjęcia, szpital psychiatryczny jest obowiązany wypisać pacjenta niezwłocznie po doręczeniu mu postanowienia sądu. Osoba taka może następnie dochodzić roszczeń odszkodowawczych wskazując na bezprawność  przeprowadzonej hospitalizacji. Warto pamiętać, że postanowienie wydane w postępowaniu przed sądem opiekuńczym, przewidzianym w art. 46 ustawy z 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego i wszczynanym z urzędu w wyniku zawiadomienia dokonanego przez szpital psychiatryczny w wykonaniu obowiązku ustanowionego w art. 23 ust. 4 tej ustawy wiąże sąd orzekający w sprawie o ochronę dóbr osobistych osoby przyjętej do szpitala w tym trybie. 

Reasumując, przyjęcie pacjenta bez jego zgody do szpitala psychiatrycznego powinno stanowić wyjątek od ogólnej reguły, która zakłada wykonywania świadczeń medycznych wyłącznie za zgodą pacjenta. Są to szczególne przypadki, które z uwagi na dobro pacjenta, zakładają, że możliwym jest wykonania świadczenia pomimo braku zgody czy też sprzeciwu. Z uwagi na wyjątkowość takiej sytuacji koniecznym jest przestrzeganie omówionej procedury, co następnie jest kontrolowane przez sąd opiekuńczy. 

r. pr Karolina Zdun

 

Bibliografia: 

  1. Ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 685);
  2.   Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4.08.2020 r., IV CSK 51/20, LEX nr 3063048.
  3.   Wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 18.02.2015 r., I ACa 1681/14, LEX nr 1668609.

¹ Postanowienie SN z 4.08.2020 r., IV CSK 51/20, LEX nr 3063048.

² Wyrok SA w Krakowie z 18.02.2015 r., I ACa 1681/14, LEX nr 1668609.

³ Wyrok SN z 9.07.2015 r., I CSK 524/14, LEX nr 1802573.

Szanowni Państwo,

Farmacja.net sp. z o. o. przetwarza Twoje dane osobowe zbierane w Internecie, w tym informacje zapisywane w plikach cookies, w celu personalizacji treści oraz reklamy, udostępniania funkcji mediów społecznościowych oraz analizowania ruchu w Internecie.

Kliknij „Zatwierdź i przejdź do serwisu”, aby wyrazić zgodę na korzystanie z technologii takich jak cookies i na przetwarzanie przez farmacja.net sp. z o .o. , Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zbieranych w Internecie, takich jak adresy IP i identyfikatory plików cookie, w celach marketingowych (w tym do zautomatyzowanego dopasowania reklam do Twoich zainteresowań i mierzenia ich skuteczności) i pozostałych, szczegółowo opisanych w ustawieniach zaawansowanych.

Zgoda jest dobrowolna i możesz ją w dowolnym momencie wycofać w ustawieniach zaawansowanych.

Ponadto masz prawo żądania dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. W polityce prywatności znajdziesz informacje jak zakomunikować nam Twoją wolę skorzystania z tych praw.

Szczegółowe informacje na temat przetwarzania Twoich danych znajdują się w polityce prywatności.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

LiveChat, Inc. – usługa Pharm:assistant

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu medycyna.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz
logo