Zolgensma
Onasemnogene abeparvovec
Zolgensma (onasemnogen abeparwowek) - informacje dla lekarzy
Wskazania
Zolgensma jest wskazana w leczeniu:
- Pacjentów z rdzeniowym zanikiem mięśni (SMA) 5q z bialleliczną mutacją genu SMN1 i klinicznym rozpoznaniem SMA typu 1
- Pacjentów z SMA 5q z bialleliczną mutacją genu SMN1 i nie więcej niż 3 kopiami genu SMN2
Wcześniejsze zastosowanie leczenia skutkuje potencjalnie lepszymi korzyściami. Korzyści z leczenia będą znacznie zmniejszone u pacjentów z ciężkim osłabieniem siły mięśniowej, niewydolnością oddechową, pacjentów podłączonych na stałe do respiratora oraz pacjentów niezdolnych do połykania.
Dawkowanie i sposób podawania
Zolgensma podaje się w pojedynczej dawce we wlewie dożylnym. Pacjenci otrzymają nominalną dawkę 1,1 x 10^14 vg/kg masy ciała. Całkowita objętość dawki ustalana jest na podstawie masy ciała pacjenta.
Masa ciała (kg) | Dawka (vg) | Całkowita objętość dawki (ml) |
---|---|---|
2,6-3,0 | 3,3 x 10^14 | 16,5 |
3,1-3,5 | 3,9 x 10^14 | 19,3 |
3,6-4,0 | 4,4 x 10^14 | 22,0 |
... | ... | ... |
20,6-21,0 | 2,31 x 10^15 | 115,5 |
Wlew należy podawać przez około 60 minut za pomocą pompy infuzyjnej. Nie podawać w szybkim wstrzyknięciu dożylnym ani bolusie.
Schemat leczenia immunomodulującego
Przed rozpoczęciem schematu leczenia immunomodulującego oraz przed podaniem Zolgensma należy sprawdzić, czy u pacjenta nie występują objawy aktywnego zakażenia.
Zalecany schemat leczenia immunomodulującego:
- 24h przed podaniem Zolgensma: prednizolon doustnie 1 mg/kg mc./dobę
- 30 dni po podaniu: prednizolon doustnie 1 mg/kg mc./dobę
- Następnie przez 28 dni: stopniowe zmniejszanie dawki prednizolonu
U pacjentów z nieprawidłowymi wynikami badań czynności wątroby po 30 dniach leczenia należy kontynuować podawanie kortykosteroidów do czasu normalizacji wyników, a następnie stopniowo zmniejszać dawkę przez 28 dni lub dłużej.
Badania przed podaniem leku
Przed podaniem Zolgensma należy wykonać:
- Badanie przeciwciał przeciw AAV9
- Badania czynności wątroby (ALT, AST, bilirubina całkowita)
- Stężenie kreatyniny
- Morfologię krwi z płytkami
- Stężenie troponiny I
Monitorowanie po podaniu leku
Po podaniu Zolgensma należy monitorować:
- Czynność wątroby przez co najmniej 3 miesiące
- Liczbę płytek krwi ściśle w pierwszym tygodniu, następnie regularnie przez 3 miesiące
- Stężenie troponiny I przez co najmniej 3 miesiące
Najważniejsze działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane to:
- Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (24,2%)
- Toksyczne działania na wątrobę (9,1%)
- Wymioty (8,1%)
- Małopłytkowość (6,1%)
- Zwiększenie stężenia troponiny (5,1%)
- Gorączka (5,1%)
Zgłaszano przypadki ostrej niewydolności wątroby i ostrego uszkodzenia wątroby. Należy ściśle monitorować czynność wątroby.
Warto zapamiętać
- Zolgensma to terapia genowa podawana jednorazowo we wlewie dożylnym
- Konieczne jest stosowanie leczenia immunomodulującego kortykosteroidami przed i po podaniu leku
Przeciwwskazania
Nadwrażliwość na substancję czynną lub którąkolwiek substancję pomocniczą.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Należy zachować szczególną ostrożność w przypadku:
- Pacjentów z istniejącym wcześniej uszkodzeniem wątroby
- Aktywnych zakażeń
- Pacjentów otrzymujących leki hepatotoksyczne
Należy monitorować pacjentów pod kątem mikroangiopatii zakrzepowej, szczególnie w przypadku małopłytkowości.
Interakcje
Doświadczenie ze stosowaniem Zolgensma u pacjentów otrzymujących leki hepatotoksyczne jest ograniczone. Należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu takich leków.
Kalendarz szczepień pacjenta należy w miarę możliwości skorygować ze względu na stosowanie kortykosteroidów. Nie należy podawać szczepionek zawierających żywe drobnoustroje pacjentom otrzymującym immunosupresyjne dawki kortykosteroidów.
Mechanizm działania
Zolgensma to terapia genowa wprowadzająca funkcjonalną kopię genu SMN1 do komórek transdukowanych. Zapewnia alternatywne źródło ekspresji białka SMN w neuronach ruchowych, promując ich przetrwanie i funkcjonowanie.
Lek wykorzystuje wektor AAV9 do dostarczenia transgenu SMN1, który utrzymuje się w postaci episomalnej DNA w jądrze komórek. Oczekuje się długotrwałej ekspresji transgenu w komórkach pomitotycznych.
Farmakokinetyka i farmakodynamika
Zolgensma jest wektorem genowym, który ulega transdukcji do komórek docelowych. Po podaniu dożylnym obserwuje się:
- Przejściowe występowanie wektora we krwi, z najwyższym stężeniem w ciągu pierwszych 24 godzin po infuzji
- Stopniowe zmniejszanie się stężenia wektora we krwi w ciągu 1-2 tygodni
- Biodystybucję do różnych tkanek, w tym wątroby, mózgu i rdzenia kręgowego
- Ekspresję transgenu SMN1 w transdukowanych komórkach, począwszy od 2 tygodni po podaniu
Oczekuje się długotrwałego utrzymywania się transgenu i ekspresji białka SMN w transdukowanych komórkach, szczególnie w neuronach ruchowych.
Skuteczność kliniczna
Skuteczność Zolgensma wykazano w badaniach klinicznych u niemowląt z SMA typu 1:
- Znacząca poprawa przeżycia bez konieczności stałej wentylacji w porównaniu z naturalnym przebiegiem choroby
- Osiąganie kamieni milowych rozwoju ruchowego, w tym samodzielnego siedzenia przez >30 sekund u części pacjentów
- Poprawa funkcji motorycznych mierzona skalą CHOP-INTEND
- Zmniejszenie zależności od wentylacji mechanicznej i karmienia przez zgłębnik
Wcześniejsze zastosowanie leczenia wiązało się z lepszymi wynikami klinicznymi.
Postępowanie w przypadku działań niepożądanych
Hepatotoksyczność
W przypadku zwiększenia aktywności aminotransferaz >2 x GGN:
- Kontynuować lub zwiększyć dawkę kortykosteroidów
- Rozważyć wydłużenie czasu stosowania kortykosteroidów
- Monitorować czynność wątroby co tydzień do normalizacji
W przypadku ostrej niewydolności wątroby:
- Natychmiast zwiększyć dawkę kortykosteroidów
- Rozważyć konsultację hepatologiczną
- Wdrożyć leczenie wspomagające
Małopłytkowość
W przypadku zmniejszenia liczby płytek krwi <50 000/μl:
- Monitorować liczbę płytek krwi codziennie
- Rozważyć podanie kortykosteroidów
- W razie potrzeby rozważyć przetoczenie koncentratu płytek krwi
Mikroangiopatia zakrzepowa
W przypadku podejrzenia mikroangiopatii zakrzepowej:
- Natychmiast skonsultować się ze specjalistą
- Monitorować morfologię krwi, parametry krzepnięcia i czynność nerek
- Rozważyć plazmaferezę lub wymianę osocza
Przechowywanie i przygotowanie leku
Zolgensma należy przechowywać i przygotowywać zgodnie z następującymi zasadami:
- Przechowywać w zamrażarce w temperaturze ≤ -60°C
- Rozmrażać w lodówce (2-8°C) przez około 12 godzin przed użyciem
- Po rozmrożeniu nie zamrażać ponownie
- Przygotować roztwór do infuzji w warunkach aseptycznych
- Nie wstrząsać ani nie mieszać energicznie
- Podać w ciągu 8 godzin od rozmrożenia
Podsumowanie
Zolgensma to przełomowa terapia genowa w leczeniu SMA, oferująca szansę na znaczącą poprawę rokowania u pacjentów z tą ciężką chorobą neurodegeneracyjną. Kluczowe aspekty stosowania leku to:
- Jednorazowe podanie dożylne
- Konieczność stosowania leczenia immunomodulującego kortykosteroidami
- Ścisłe monitorowanie czynności wątroby, liczby płytek krwi i innych parametrów bezpieczeństwa
- Potencjalne poważne działania niepożądane wymagające szybkiej interwencji
- Najlepsze efekty przy wczesnym zastosowaniu, przed wystąpieniem nieodwracalnych zmian neurodegeneracyjnych
Stosowanie Zolgensma wymaga doświadczenia w leczeniu SMA oraz ścisłej współpracy multidyscyplinarnego zespołu medycznego.