Xanax®, -SR - (IR)
Alprazolam
Xanax® (alprazolam) - informacje dla lekarza
Wskazania
Xanax jest wskazany w krótkotrwałym leczeniu objawowym następujących zaburzeń:
- Zaburzenie lękowe uogólnione
- Zaburzenie lękowe z napadami lęku
- Zaburzenie lękowe w postaci fobii
- Zaburzenie depresyjne i lękowe mieszane
Lek należy stosować tylko w przypadku nasilonych objawów, które zaburzają prawidłowe funkcjonowanie lub są bardzo uciążliwe dla pacjenta. Stany napięcia i niepokoju związane z codziennymi problemami nie są wskazaniem do stosowania Xanaxu.
Xanax powinien być stosowany wyłącznie w przypadku ciężkich zaburzeń lękowych i depresyjnych, a nie w łagodnych stanach napięcia.
Dawkowanie
Leczenie powinno trwać jak najkrócej, maksymalnie 8-12 tygodni, włączając okres odstawiania leku. Należy regularnie oceniać stan pacjenta i potrzebę kontynuacji leczenia.
Wskazanie | Dawka początkowa | Dawka maksymalna |
---|---|---|
Zaburzenie lękowe uogólnione, zaburzenie depresyjne i lękowe mieszane | 1 mg/dobę (w 1-2 dawkach) | 4 mg/dobę |
Zaburzenie lękowe z napadami lęku, zaburzenie lękowe w postaci fobii | 0,5-1 mg przed snem | 10 mg/dobę |
Dawkę należy zwiększać stopniowo, nie więcej niż o 1 mg co 3-4 dni. U pacjentów w podeszłym wieku lub osłabionych zaleca się rozpoczynanie od dawki 0,5-1 mg/dobę.
Dawkowanie Xanaxu powinno być indywidualnie dostosowane do pacjenta, rozpoczynając od najmniejszej skutecznej dawki i stopniowo ją zwiększając w razie potrzeby.
Przeciwwskazania
Stosowanie Xanaxu jest przeciwwskazane w przypadku:
- Nadwrażliwości na alprazolam, inne benzodiazepiny lub substancje pomocnicze
- Miastenii (myasthenia gravis)
- Ciężkiej niewydolności oddechowej
- Zespołu bezdechu śródsennego
- Ciężkiej niewydolności wątroby
- Wieku poniżej 18 lat
Przed przepisaniem Xanaxu należy wykluczyć powyższe przeciwwskazania, zwracając szczególną uwagę na funkcję wątroby i układu oddechowego pacjenta.
Ostrzeżenia i środki ostrożności
Podczas stosowania Xanaxu należy zachować szczególną ostrożność ze względu na ryzyko:
- Rozwoju tolerancji i uzależnienia
- Wystąpienia objawów odstawiennych przy nagłym przerwaniu leczenia
- Nasilenia depresji i myśli samobójczych
- Zaburzeń pamięci i funkcji poznawczych
- Paradoksalnych reakcji (np. pobudzenie, agresja)
- Interakcji z innymi lekami metabolizowanymi przez CYP3A4
U pacjentów w podeszłym wieku, z niewydolnością oddechową lub zaburzeniami czynności wątroby należy stosować zmniejszone dawki.
Stosowanie Xanaxu wymaga ścisłego monitorowania pacjenta pod kątem działań niepożądanych i objawów uzależnienia. Należy edukować pacjenta odnośnie ryzyka związanego z terapią.
Warto zapamiętać
- Xanax może powodować uzależnienie - czas leczenia powinien być jak najkrótszy (max. 8-12 tygodni)
- Nagłe odstawienie leku grozi wystąpieniem zespołu odstawiennego - dawkę należy zmniejszać stopniowo
Interakcje
Xanax wchodzi w istotne interakcje z następującymi grupami leków:
- Inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol, nefazodon, fluwoksamina) - zwiększają stężenie alprazolamu
- Induktory CYP3A4 (np. ryfampicyna, karbamazepina) - zmniejszają stężenie alprazolamu
- Leki działające depresyjnie na OUN (np. opioidy, barbiturany) - nasilają działanie sedacyjne
- Digoksyna - alprazolam może zwiększać jej stężenie
Przed włączeniem Xanaxu należy dokładnie przeanalizować wszystkie leki przyjmowane przez pacjenta pod kątem potencjalnych interakcji.
Ciąża i laktacja
Stosowanie Xanaxu w ciąży nie jest zalecane ze względu na ryzyko wystąpienia wad wrodzonych oraz zespołu odstawiennego u noworodka. Lek przenika do mleka matki, dlatego nie należy go stosować podczas karmienia piersią.
U kobiet w wieku rozrodczym stosujących Xanax należy rozważyć skuteczną antykoncepcję. W przypadku zajścia w ciążę konieczna jest konsultacja z lekarzem.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane Xanaxu to:
- Senność, zawroty głowy, ataksja
- Zaburzenia pamięci i koncentracji
- Depresja, zmiany nastroju
- Zaparcia, suchość w jamie ustnej
- Zmęczenie, drażliwość
Rzadziej mogą wystąpić: reakcje paradoksalne (pobudzenie, agresja), zaburzenia libido, objawy pozapiramidowe.
Pacjenta należy poinformować o możliwych działaniach niepożądanych i monitorować ich występowanie, szczególnie na początku leczenia.
Przedawkowanie
Objawy przedawkowania Xanaxu obejmują senność, splątanie, ataksję, depresję oddechową, śpiączkę. Leczenie jest objawowe, można rozważyć podanie flumazenilu jako odtrutki. Konieczne jest monitorowanie czynności życiowych pacjenta.
Należy poinformować pacjenta o ryzyku przedawkowania i konieczności ścisłego przestrzegania zaleconego dawkowania.
Podsumowanie
Xanax jest skutecznym lekiem w krótkotrwałym leczeniu zaburzeń lękowych, jednak jego stosowanie wiąże się z ryzykiem uzależnienia i poważnych działań niepożądanych. Kluczowe jest indywidualne dobranie dawki, regularna ocena stanu pacjenta oraz edukacja odnośnie bezpiecznego stosowania leku.