Xanax®, -SR - (IR)
Alprazolam
Xanax® (alprazolam) - informacje dla lekarza
Wskazania
Xanax jest wskazany w krótkotrwałym leczeniu objawowym następujących zaburzeń:
- Zaburzenie lękowe uogólnione
- Zaburzenie lękowe z napadami lęku
- Zaburzenie lękowe w postaci fobii
- Zaburzenie depresyjne i lękowe mieszane
Lek należy stosować tylko w przypadku nasilonych objawów, które zaburzają prawidłowe funkcjonowanie lub są bardzo uciążliwe dla pacjenta. Stany napięcia i niepokoju związane z codziennymi problemami nie są wskazaniem do stosowania Xanaxu.
Xanax powinien być stosowany wyłącznie w ciężkich przypadkach zaburzeń lękowych i depresyjnych, gdy objawy znacząco upośledzają funkcjonowanie pacjenta.
Dawkowanie
Leczenie powinno trwać jak najkrócej, maksymalnie 8-12 tygodni, włączając okres zmniejszania dawki. Należy regularnie oceniać stan pacjenta i potrzebę kontynuacji leczenia.
Wskazanie | Dawka początkowa | Dawka maksymalna |
---|---|---|
Zaburzenie lękowe uogólnione oraz zaburzenie depresyjne i lękowe mieszane | 1 mg/dobę (w 1-2 dawkach) | 4 mg/dobę (w 1-2 dawkach) |
Zaburzenie lękowe z napadami lęku i zaburzenie lękowe w postaci fobii | 0,5-1 mg przed snem | 10 mg/dobę (w 1-2 dawkach) |
Dawkę należy zwiększać stopniowo, nie więcej niż o 1 mg co 3-4 dni. U pacjentów w podeszłym wieku lub osłabionych zaleca się dawkę początkową 0,5-1 mg/dobę.
Dawkowanie Xanaxu powinno być indywidualnie dostosowane do pacjenta, rozpoczynając od najmniejszej skutecznej dawki i stopniowo zwiększając w razie potrzeby. Kluczowe jest regularne monitorowanie stanu pacjenta i ograniczenie czasu terapii.
Przeciwwskazania
Stosowanie Xanaxu jest przeciwwskazane w przypadku:
- Nadwrażliwości na alprazolam, inne benzodiazepiny lub którykolwiek składnik preparatu
- Miastenii (myasthenia gravis)
- Ciężkiej niewydolności oddechowej
- Zespołu bezdechu śródsennego
- Ciężkiej niewydolności wątroby
- Wieku poniżej 18 lat
Przed przepisaniem Xanaxu należy wykluczyć powyższe przeciwwskazania, zwracając szczególną uwagę na funkcję wątroby i układu oddechowego pacjenta.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Przy stosowaniu Xanaxu należy zachować szczególną ostrożność ze względu na:
- Ryzyko rozwoju tolerancji i uzależnienia, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu
- Możliwość wystąpienia objawów odstawiennych przy nagłym przerwaniu leczenia
- Zwiększone ryzyko samobójstw u pacjentów z depresją
- Możliwość wystąpienia paradoksalnych reakcji (np. zwiększony niepokój, agresja)
- Ryzyko upadków u osób starszych
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Stosowanie Xanaxu wymaga ścisłego monitorowania pacjenta pod kątem działań niepożądanych i objawów uzależnienia. Należy edukować pacjenta odnośnie potencjalnych zagrożeń i ograniczeń związanych z terapią.
Interakcje
Xanax wchodzi w istotne interakcje z:
- Inhibitorami CYP3A (np. ketokonazol, nefazodon) - zwiększają stężenie alprazolamu
- Induktorami CYP3A (np. ryfampicyna) - zmniejszają stężenie alprazolamu
- Lekami działającymi depresyjnie na OUN (np. opioidy, alkohol) - nasilają działanie sedacyjne
- Digoksyną - alprazolam może zwiększać jej stężenie
Przy przepisywaniu Xanaxu konieczne jest uwzględnienie wszystkich przyjmowanych przez pacjenta leków i substancji, szczególnie tych metabolizowanych przez CYP3A lub działających depresyjnie na OUN.
Ciąża i laktacja
Xanax nie jest zalecany do stosowania w ciąży i podczas karmienia piersią ze względu na potencjalne ryzyko dla płodu/noworodka. W przypadku konieczności stosowania w ciąży, należy unikać dużych dawek w ostatnim trymestrze.
U kobiet w wieku rozrodczym stosujących Xanax należy rozważyć skuteczną antykoncepcję. W przypadku zajścia w ciążę, konieczna jest ponowna ocena korzyści i ryzyka terapii.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane Xanaxu to:
- Senność, zawroty głowy, ataksja
- Zaburzenia pamięci i koncentracji
- Depresja, zmiany nastroju
- Zaparcia, suchość w jamie ustnej
- Zmniejszenie libido
Rzadziej mogą wystąpić: reakcje paradoksalne, objawy odstawienne, uzależnienie.
Pacjenci powinni być poinformowani o możliwych działaniach niepożądanych i konieczności zgłaszania ich lekarzowi. Szczególną uwagę należy zwrócić na objawy sugerujące rozwój uzależnienia lub wystąpienie reakcji paradoksalnych.
Przedawkowanie
Objawy przedawkowania Xanaxu obejmują: senność, splątanie, ataksję, hipotonię, depresję oddechową, śpiączkę. Leczenie jest głównie objawowe. Jako antidotum można zastosować flumazenil, pamiętając o przeciwwskazaniach do jego użycia.
W przypadku podejrzenia przedawkowania Xanaxu kluczowe jest monitorowanie funkcji życiowych pacjenta i rozważenie podania flumazenilu, z uwzględnieniem potencjalnych przeciwwskazań.
Warto zapamiętać
- Xanax powinien być stosowany krótkotrwale (max 8-12 tygodni) w leczeniu nasilonych zaburzeń lękowych
- Istnieje ryzyko rozwoju uzależnienia, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu dużych dawek