Xanax® - (IR)
Alprazolam
Xanax® (IR) - alprazolam
Wskazania do stosowania
Xanax jest wskazany w krótkotrwałym leczeniu objawowym następujących zaburzeń:
- Zaburzenie lękowe uogólnione
- Zaburzenie lękowe z napadami lęku
- Zaburzenie lękowe w postaci fobii
- Zaburzenie depresyjne i lękowe mieszane
Produkt należy stosować wyłącznie w przypadkach, gdy objawy są nasilone, zaburzają prawidłowe funkcjonowanie lub są bardzo uciążliwe dla pacjenta. Stany napięcia i niepokoju związane z codziennymi problemami nie są wskazaniem do stosowania tego leku.
Xanax jest przeznaczony do krótkotrwałego leczenia poważnych zaburzeń lękowych i depresyjnych, a nie do radzenia sobie z codziennym stresem.
Dawkowanie i sposób podawania
Leczenie powinno trwać jak najkrócej. Należy regularnie oceniać stan pacjenta i potrzebę kontynuacji terapii, szczególnie jeśli objawy ustępują. Całkowity czas leczenia nie powinien przekraczać 8-12 tygodni, włączając okres zmniejszania dawki.
Dawkowanie należy ustalać indywidualnie na podstawie nasilenia objawów i reakcji pacjenta. Zaleca się stosowanie najmniejszej skutecznej dawki, szczególnie u osób starszych i osłabionych.
Wskazanie | Dawka początkowa | Dawka maksymalna |
---|---|---|
Zaburzenie lękowe uogólnione, zaburzenie depresyjne i lękowe mieszane | 1 mg/dobę (w 1-2 dawkach) | 4 mg/dobę |
Zaburzenie lękowe z napadami lęku, zaburzenie lękowe w postaci fobii | 0,5-1 mg przed snem | 10 mg/dobę (wyjątkowo) |
Dawkę należy zwiększać stopniowo, nie więcej niż o 1 mg co 3-4 dni. Lek najlepiej przyjmować rano, jeśli stosowany jest raz dziennie. Tabletki należy połykać w całości, nie rozgryzać.
Dawkowanie Xanaxu powinno być zindywidualizowane i stopniowo dostosowywane, z zachowaniem ostrożności szczególnie u osób starszych. Kluczowe jest regularne ocenianie potrzeby kontynuacji leczenia.
Przeciwwskazania
Stosowanie Xanaxu jest przeciwwskazane w przypadku:
- Nadwrażliwości na alprazolam, inne benzodiazepiny lub którykolwiek składnik preparatu
- Miastenii (nużliwości mięśni)
- Ciężkiej niewydolności oddechowej
- Zespołu bezdechu śródsennego
- Ciężkiej niewydolności wątroby
- Wieku poniżej 18 lat
Xanax nie powinien być stosowany u pacjentów z poważnymi zaburzeniami oddychania, wątroby oraz u osób młodych poniżej 18 roku życia.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Podczas stosowania Xanaxu należy zachować szczególną ostrożność ze względu na ryzyko:
- Rozwoju tolerancji i uzależnienia, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu
- Wystąpienia objawów odstawiennych przy nagłym przerwaniu leczenia
- Zwiększonego ryzyka samobójstw u pacjentów z depresją
- Reakcji paradoksalnych (np. niepokój, pobudzenie)
- Zaburzeń pamięci i koncentracji
- Depresji oddechowej u pacjentów z przewlekłą niewydolnością oddechową
Należy poinformować pacjenta o ograniczonym czasie trwania leczenia i ryzyku uzależnienia. Ważne jest stopniowe odstawianie leku.
Stosowanie Xanaxu wiąże się z wieloma potencjalnymi zagrożeniami, dlatego konieczne jest ścisłe monitorowanie pacjenta i przestrzeganie zaleceń dotyczących czasu trwania terapii oraz sposobu odstawiania leku.
Warto zapamiętać
- Xanax powinien być stosowany krótkotrwale (do 8-12 tygodni) w leczeniu nasilonych zaburzeń lękowych
- Istnieje ryzyko rozwoju uzależnienia, dlatego konieczne jest stopniowe odstawianie leku
Interakcje
Xanax wchodzi w liczne interakcje z innymi lekami, w szczególności:
- Nasilenie działania depresyjnego na OUN przy jednoczesnym stosowaniu z alkoholem, opioidami, lekami przeciwpsychotycznymi, przeciwdepresyjnymi, przeciwhistaminowymi
- Zwiększenie stężenia alprazolamu przy stosowaniu z inhibitorami CYP3A4 (np. ketokonazol, nefazodon, fluwoksamina)
- Zmniejszenie stężenia alprazolamu przy stosowaniu z induktorami CYP3A4 (np. ryfampicyna)
- Możliwe zwiększenie stężenia digoksyny
Ze względu na liczne interakcje, przed zastosowaniem Xanaxu należy dokładnie przeanalizować inne przyjmowane przez pacjenta leki i unikać potencjalnie niebezpiecznych połączeń.
Ciąża i karmienie piersią
Xanax nie jest zalecany do stosowania w okresie ciąży lub gdy pacjentka planuje ciążę. Stosowanie w ostatnim okresie ciąży może prowadzić do wystąpienia zespołu dziecka wiotkiego u noworodka. Alprazolam przenika do mleka ludzkiego, dlatego nie należy stosować go podczas karmienia piersią.
Xanax powinien być unikany u kobiet w ciąży i karmiących piersią ze względu na potencjalne ryzyko dla dziecka.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane Xanaxu to:
- Senność, zawroty głowy, ataksja
- Zaburzenia pamięci i koncentracji
- Depresja, zmiany nastroju
- Zaparcia, suchość w jamie ustnej
- Zmęczenie, drażliwość
Możliwe jest wystąpienie paradoksalnych reakcji, takich jak niepokój czy agresja. Długotrwałe stosowanie może prowadzić do rozwoju tolerancji i uzależnienia.
Pacjenci powinni być świadomi potencjalnych działań niepożądanych Xanaxu, szczególnie tych wpływających na funkcje poznawcze i nastrój. Konieczne jest monitorowanie pod kątem rozwoju uzależnienia.
Przedawkowanie
Przedawkowanie Xanaxu może prowadzić do senności, splątania, ataksji, a w ciężkich przypadkach do śpiączki i depresji oddechowej. Leczenie jest głównie objawowe i podtrzymujące. Jako antidotum można zastosować flumazenil, jednak z zachowaniem ostrożności.
Przedawkowanie Xanaxu może być niebezpieczne, dlatego kluczowe jest ścisłe przestrzeganie zalecanego dawkowania i przechowywanie leku w miejscu niedostępnym dla dzieci.
Mechanizm działania
Xanax należy do grupy benzodiazepin. Jego działanie polega na nasileniu hamowania neuronalnego pośredniczonego przez kwas gamma-aminomasłowy (GABA). Wykazuje działanie anksjolityczne, uspokajające, miorelaksacyjne i przeciwdrgawkowe.
Mechanizm działania Xanaxu związany jest z układem GABA-ergicznym, co tłumaczy jego szerokie spektrum działania na układ nerwowy, ale także ryzyko rozwoju tolerancji i uzależnienia.