Vesanoid® (tretynoina) - charakterystyka produktu leczniczego
Wskazania do stosowania
Vesanoid® (tretynoina) w połączeniu z trójtlenkiem arsenu lub chemioterapią jest wskazany w leczeniu pacjentów z:
- Nowo rozpoznaną ostrą białaczką promielocytową (APL)
- Nawrotową APL
- APL oporną na chemioterapię
Skuteczność leczenia skojarzonego tretynoiną z chemioterapią lub trójtlenkiem arsenu została potwierdzona u pacjentów z APL potwierdzoną genetycznie poprzez:
- Obecność translokacji t(15;17) w badaniu kariotypu lub FISH
- Obecność genu fuzyjnego PML/RARα w badaniu PCR
Potwierdzenie genetyczne APL jest wymagane przed rozpoczęciem leczenia. Terapia skojarzona z trójtlenkiem arsenu wykazała skuteczność u pacjentów z nowo rozpoznaną APL z grupy niskiego lub pośredniego ryzyka.
Vesanoid® jest skutecznym lekiem w terapii ostrej białaczki promielocytowej, szczególnie w schematach skojarzonych. Kluczowe jest genetyczne potwierdzenie rozpoznania APL przed włączeniem leczenia.
Dawkowanie i sposób podawania
Grupa pacjentów | Dawkowanie |
---|---|
Dorośli i osoby w podeszłym wieku | 45 mg/m2 pc./dobę w 2 dawkach podzielonych (średnio 8 kapsułek/dobę) |
Dzieci i młodzież | Taki sam schemat jak u dorosłych, możliwe zmniejszenie do 25 mg/m2 pc./dobę |
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby i/lub nerek | 25 mg/m2 pc./dobę |
Dawkowanie tretynoiny u różnych grup pacjentów
Sposób podawania:
- Kapsułki należy połykać w całości, popijając wodą
- Nie należy żuć kapsułek
- Zaleca się przyjmowanie leku podczas posiłku lub krótko po nim
W przypadku wystąpienia ciężkiego zespołu różnicowania należy rozważyć czasowe przerwanie leczenia tretynoiną. Leczenie można wznowić po ustąpieniu objawów. Przy nadciśnieniu śródczaszkowym lub guzie rzekomym mózgu zaleca się zmniejszenie dawki tretynoiny.
Dawkowanie Vesanoidu® powinno być dostosowane do powierzchni ciała pacjenta oraz jego stanu klinicznego. Kluczowe jest monitorowanie działań niepożądanych i odpowiednie modyfikowanie dawki w razie potrzeby.
Przeciwwskazania
Stosowanie Vesanoidu® jest przeciwwskazane w następujących przypadkach:
- Nadwrażliwość na tretynoinę, retynoidy lub którąkolwiek substancję pomocniczą
- Ciąża i karmienie piersią
- Jednoczesne stosowanie tetracyklin
- Jednoczesne stosowanie witaminy A
- Nadwrażliwość na soję lub orzeszki ziemne
Przed włączeniem leczenia Vesanoidem® należy dokładnie zebrać wywiad dotyczący alergii, stosowanych leków oraz stanu fizjologicznego pacjenta, aby wykluczyć przeciwwskazania.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Leczenie tretynoiną powinno odbywać się pod ścisłym nadzorem lekarza doświadczonego w hematologii lub onkologii. Konieczne jest stosowanie leczenia wspomagającego oraz regularne monitorowanie:
- Profilu hematologicznego
- Układu krzepnięcia
- Czynności wątroby
- Stężenia cholesterolu i triglicerydów
Należy zwrócić szczególną uwagę na możliwość wystąpienia:
- Zespołu kwasu retinowego (gorączka, duszność, ostra niewydolność oddechowa, nacieki w płucach, wysięki w jamie opłucnej i osierdzia, niedociśnienie, obrzęki, niewydolność wielonarządowa)
- Nadciśnienia śródczaszkowego
- Powikłań zakrzepowo-zatorowych
- Hiperkalcemii
W przypadku wystąpienia zespołu kwasu retinowego należy niezwłocznie wdrożyć leczenie deksametazonem. Przy umiarkowanym lub ciężkim nasileniu zespołu należy rozważyć czasowe przerwanie leczenia tretynoiną.
Stosowanie Vesanoidu® wymaga ścisłego monitorowania pacjenta ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych. Kluczowe jest wczesne rozpoznanie i odpowiednie leczenie potencjalnych powikłań.
Interakcje z innymi produktami leczniczymi
Należy unikać jednoczesnego stosowania tretynoiny z:
- Tetracyklinami - ryzyko wzrostu ciśnienia śródczaszkowego
- Witaminą A - ryzyko nasilenia objawów hiperwitaminozy A
- Lekami przeciwfibrynolitycznymi (kwas traneksamowy, kwas aminokapronowy, aprotynina) - ryzyko powikłań zakrzepowych
Tretynoina jest metabolizowana przez układ cytochromu P450, co może prowadzić do interakcji z lekami indukującymi lub hamującymi ten układ enzymatyczny. Należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu:
- Induktorów CYP450: ryfampicyna, glikokortykoidy, fenobarbital, pentobarbital
- Inhibitorów CYP450: ketokonazol, cymetydyna, erytromycyna, werapamil, diltiazem, cyklosporyna
Przy stosowaniu Vesanoidu® kluczowe jest uwzględnienie potencjalnych interakcji lekowych. Należy unikać jednoczesnego podawania tetracyklin i witaminy A oraz zachować ostrożność przy stosowaniu leków wpływających na metabolizm wątrobowy.
Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Vesanoid® jest przeciwwskazany u kobiet w ciąży lub karmiących piersią ze względu na wysokie ryzyko wad rozwojowych płodu. Kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczną antykoncepcję podczas leczenia i przez miesiąc po jego zakończeniu.
Warunki rozpoczęcia leczenia u kobiet w wieku rozrodczym:
- Poinformowanie pacjentki o zagrożeniach związanych z ciążą
- Zgoda na stosowanie skutecznej antykoncepcji
- Comiesięczne wykonywanie testów ciążowych
W przypadku zajścia w ciążę podczas leczenia lub do miesiąca po jego zakończeniu istnieje wysokie ryzyko ciężkich wad rozwojowych płodu.
Stosowanie Vesanoidu® u kobiet w wieku rozrodczym wymaga szczególnej ostrożności i ścisłego przestrzegania zasad antykoncepcji. Konieczne jest poinformowanie pacjentek o ryzyku związanym z ciążą podczas leczenia.
Warto zapamiętać
- Vesanoid® (tretynoina) jest skuteczny w leczeniu ostrej białaczki promielocytowej, szczególnie w schematach skojarzonych z trójtlenkiem arsenu lub chemioterapią.
- Stosowanie leku wiąże się z ryzykiem poważnych działań niepożądanych, w tym zespołu kwasu retinowego, dlatego wymaga ścisłego monitorowania pacjenta i szybkiego reagowania na objawy toksyczności.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane Vesanoidu® odpowiadają objawom hiperwitaminozy A. Szczególnie istotne jest ryzyko wystąpienia zespołu kwasu retinowego, który może prowadzić do zgonu.
Bardzo często występujące działania niepożądane (≥1/10 pacjentów):
- Zaburzenia metabolizmu: zmniejszenie łaknienia
- Zaburzenia psychiczne: stan splątania, lęk, depresja, bezsenność
- Zaburzenia układu nerwowego: ból głowy, zwiększone ciśnienie śródczaszkowe, zawroty głowy, parestezje
- Zaburzenia oka i ucha: zaburzenia widzenia, zaburzenia spojówek, osłabienie słuchu
- Zaburzenia sercowo-naczyniowe: zaburzenia rytmu serca, nagłe zaczerwienienie skóry twarzy
- Zaburzenia układu oddechowego: niewydolność oddechowa, suchość błony śluzowej nosa, astma
- Zaburzenia żołądka i jelit: suchość w ustach, nudności, wymioty, ból brzucha, biegunka, zaparcie, zapalenie trzustki
- Zaburzenia skóry: rumień, wysypka, świąd, łysienie, nadmierna potliwość
- Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe: ból kości
- Zaburzenia ogólne: ból w klatce piersiowej, dreszcze, złe samopoczucie
Ponadto obserwowano rzadsze, ale poważne działania niepożądane, takie jak incydenty zakrzepowo-zatorowe, zawał mięśnia sercowego czy niewydolność nerek.
Pacjenci leczeni Vesanoidem® wymagają ścisłego monitorowania pod kątem szerokiego spektrum działań niepożądanych. Szczególną uwagę należy zwrócić na objawy zespołu kwasu retinowego oraz powikłania zakrzepowo-zatorowe.
Przedawkowanie
W przypadku przedawkowania Vesanoidu® mogą wystąpić odwracalne objawy hiperwitaminozy A, takie jak:
- Bóle głowy
- Nudności
- Wymioty
- Objawy śluzówkowo-skórne
Nie istnieje swoiste antidotum. Pacjent z przedawkowaniem powinien być leczony na specjalistycznym oddziale hematologicznym.
Przedawkowanie Vesanoidu® wymaga specjalistycznej opieki hematologicznej. Objawy przedawkowania są zazwyczaj odwracalne, ale mogą być poważne.
Mechanizm działania
Tretynoina jest naturalnym metabolitem retinolu należącym do grupy retynoidów. Jej działanie w ostrej białaczce promielocytowej polega na:
- Indukcji różnicowania komórek białaczkowych
- Hamowaniu proliferacji transformowanych linii komórkowych układu krwiotwórczego
Dokładny mechanizm działania w APL nie jest w pełni poznany, ale może wynikać z modyfikacji wiązania tretynoiny z jądrowym receptorem kwasu retinowego (RAR), który ulega zmianie w wyniku fuzji z białkiem PML.
Vesanoid® działa poprzez stymulację różnicowania i hamowanie proliferacji komórek białaczkowych, co prowadzi do remisji choroby. Jego unikalne działanie w APL związane jest z obecnością specyficznej aberracji genetycznej.