Verorab
Rabies vaccine
Verorab - szczepionka przeciw wściekliźnie
Wskazania do stosowania
Verorab jest wskazany do zapobiegania wściekliźnie przed i po kontakcie z wirusem wścieklizny we wszystkich grupach wiekowych. Szczepionkę należy stosować zgodnie z oficjalnymi lokalnymi zaleceniami.
Szczepienie przed ekspozycją powinno być proponowane osobom z grup wysokiego ryzyka zakażenia się wirusem wścieklizny, takim jak:
- Pracownicy laboratoriów diagnostycznych, naukowo-badawczych i produkcyjnych mający kontakt z wirusem wścieklizny
- Lekarze weterynarii i ich asystenci
- Opiekunowie zwierząt (w tym osób mających kontakt z nietoperzami)
- Leśnicy i myśliwi
- Osoby mające kontakt z potencjalnie wściekłymi zwierzętami (psy, koty, skunksy, szopy pracze, nietoperze)
- Dorośli i dzieci przebywający lub podróżujący do obszarów zagrożonych wścieklizną
Odporność powinna być utrzymywana poprzez stosowanie dawek przypominających i kontrolowana badaniami serologicznymi.
Verorab jest uniwersalną szczepionką przeciw wściekliźnie, przeznaczoną zarówno do profilaktyki przed ekspozycją u osób z grup ryzyka, jak i do stosowania po potencjalnym narażeniu na wirusa wścieklizny. Kluczowe jest przestrzeganie zaleceń dotyczących grup docelowych i schematów dawkowania.
Dawkowanie i sposób podawania
Jedna dawka szczepionki Verorab to 0,5 ml podawane domięśniowo. Schemat dawkowania powinien być dostosowany do okoliczności szczepienia oraz stanu uodpornienia pacjenta przeciw wściekliźnie.
Szczepienie przed ekspozycją:
Etap | Dawkowanie |
---|---|
Szczepienie pierwotne | 3 dawki: w dniach 0, 7 i 28 (lub 21) |
Dawki przypominające | Zgodnie z zaleceniami i wynikami badań serologicznych |
Tabela 1. Schemat szczepienia przed ekspozycją
Szczepienie po ekspozycji (osoby nieuodpornione):
Schemat | Dawkowanie |
---|---|
Schemat Essen | 5 dawek: w dniach 0, 3, 7, 14 i 28 |
Schemat Zagrzeb (2-1-1) | 4 dawki: 2 w dniu 0, 1 w dniu 7 i 1 w dniu 21 |
Tabela 2. Schematy szczepienia po ekspozycji dla osób nieuodpornionych
W przypadku narażenia kategorii III wg WHO, należy dodatkowo podać immunoglobulinę przeciw wściekliźnie w dniu 0:
- Ludzka immunoglobulina: 20 j.m./kg masy ciała
- Końska immunoglobulina: 40 j.m./kg masy ciała
Dawkowanie Verorab zależy od sytuacji klinicznej - czy jest to profilaktyka przed czy po ekspozycji, oraz od wcześniejszego statusu immunologicznego pacjenta. Kluczowe jest ścisłe przestrzeganie zalecanego schematu i terminów podawania kolejnych dawek, szczególnie w przypadku szczepienia po ekspozycji.
Sposób podawania
Verorab podaje się domięśniowo:
- U dzieci do 12 miesiąca życia - w przednio-boczną część uda
- U osób powyżej 12 miesiąca życia - w mięsień naramienny
Uwaga: Nie należy podawać szczepionki w okolicę mięśni pośladkowych ani donaczyniowo.
Prawidłowa technika podania szczepionki Verorab jest kluczowa dla jej skuteczności i bezpieczeństwa. Należy zwrócić szczególną uwagę na wybór odpowiedniego miejsca wstrzyknięcia w zależności od wieku pacjenta oraz unikać podania donaczyniowego.
Przeciwwskazania
Dla szczepienia przed ekspozycją:
- Nadwrażliwość na substancję czynną lub którąkolwiek substancję pomocniczą
- Nadwrażliwość na polimyksynę B, streptomycynę, neomycynę lub inne antybiotyki z tej samej grupy
- Gorączka lub ostra choroba (szczepienie należy przełożyć)
Ważne: W przypadku szczepienia po ekspozycji nie ma przeciwwskazań ze względu na śmiertelny przebieg potwierdzonego zakażenia wścieklizną.
Przeciwwskazania do stosowania Verorab dotyczą głównie szczepień profilaktycznych i związane są z nadwrażliwością na składniki szczepionki lub ostrymi stanami chorobowymi. W przypadku narażenia na wściekliznę, ze względu na śmiertelność choroby, szczepienie poekspozycyjne powinno być przeprowadzone mimo potencjalnych przeciwwskazań.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Przy stosowaniu szczepionki Verorab należy zachować szczególną ostrożność w następujących przypadkach:
- Znana alergia na polimyksynę B, streptomycynę, neomycynę lub inne antybiotyki z tej samej grupy
- Osoby z niedoborem odporności (choroba lub leczenie immunosupresyjne)
- Pacjenci z trombocytopenią lub zaburzeniami krzepnięcia
- Bardzo niedojrzałe wcześniaki (urodzone ≤28 tygodnia ciąży) - ryzyko bezdechu
Należy zapewnić dostępność odpowiedniego leczenia na wypadek rzadkiej reakcji anafilaktycznej po szczepieniu.
Stosowanie Verorab wymaga szczególnej uwagi u pacjentów z grup ryzyka, zwłaszcza z zaburzeniami odporności lub krzepnięcia. Konieczne jest monitorowanie pacjenta po szczepieniu i gotowość do podjęcia działań w przypadku wystąpienia reakcji niepożądanych.
Warto zapamiętać
- Verorab jest skuteczny zarówno w profilaktyce przed-, jak i poekspozycyjnej wścieklizny
- W przypadku szczepienia po ekspozycji, nie ma przeciwwskazań do podania szczepionki ze względu na śmiertelność choroby
Interakcje z innymi produktami leczniczymi
Kortykosteroidy i inne leki immunosupresyjne mogą niekorzystnie wpływać na wytwarzanie przeciwciał i obniżać skuteczność szczepienia. W przypadku jednoczesnego podawania immunoglobulin przeciw wściekliźnie, należy je podawać w inne miejsce niż szczepionkę, najlepiej po przeciwnej stronie ciała.
Przy stosowaniu Verorab należy uwzględnić potencjalne interakcje z lekami immunosupresyjnymi oraz prawidłowo koordynować podawanie szczepionki i immunoglobulin w terapii poekspozycyjnej.
Stosowanie w ciąży i podczas karmienia piersią
Ograniczone dane nie wskazują na szkodliwe działanie szczepionki na przebieg ciąży lub stan zdrowia płodu. Ze względu na ciężkość choroby, szczepienie w czasie ciąży, w przypadku wysokiego ryzyka zakażenia, powinno być wykonywane zgodnie z zalecanym schematem. Szczepionka może być stosowana w okresie karmienia piersią.
Korzyści ze szczepienia przeciw wściekliźnie przewyższają potencjalne ryzyko u kobiet w ciąży i karmiących piersią, szczególnie w sytuacjach wysokiego ryzyka zakażenia.
Działania niepożądane
Najczęściej zgłaszane działania niepożądane obejmują:
- Bardzo często: ból w miejscu podania, gorączka, złe samopoczucie, bóle mięśni, powiększenie węzłów chłonnych
- Często: ból głowy, zawroty głowy, senność, bóle brzucha, nudności, bóle stawów, reakcje alergiczne skóry
- Rzadko: reakcje anafilaktyczne, encefalopatia, drgawki
Większość działań niepożądanych Verorab ma charakter łagodny i przemijający. Należy jednak monitorować pacjentów pod kątem potencjalnych poważnych reakcji, szczególnie alergicznych.
Właściwości farmakologiczne
Verorab zawiera inaktywowany wirus wścieklizny szczepu Wistar Rabies PM/WI38 1503-3M, namnażany w komórkach VERO. Szczepionka indukuje wytwarzanie przeciwciał neutralizujących wirusa wścieklizny. Poziom przeciwciał ≥0,5 j.m./ml jest uznawany przez WHO za ochronny i jest osiągany po podaniu 3 dawek w schemacie przed ekspozycją.
Verorab skutecznie indukuje odpowiedź immunologiczną przeciwko wirusowi wścieklizny, zapewniając ochronę zarówno w profilaktyce przed-, jak i poekspozycyjnej.