Tiapridal® (tiapryd) - informacje dla lekarza
Wskazania
Tiapridal jest wskazany w leczeniu pobudzenia psychomotorycznego i agresywnych zachowań u pacjentów w podeszłym wieku z otępieniem.
Tiapridal znajduje zastosowanie w kontrolowaniu objawów behawioralnych w otępieniu u osób starszych, co może znacząco poprawić jakość życia pacjentów i ich opiekunów.
Dawkowanie
Grupa pacjentów | Dawkowanie |
---|---|
Standardowe | 200 mg/dobę przez 1-2 miesiące (maks. 300 mg/dobę) |
Rozpoczęcie leczenia | 50 mg 2x/dobę, zwiększanie do 100 mg 3x/dobę w ciągu 2-3 dni |
Niewydolność wątroby | Bez konieczności modyfikacji dawki |
Niewydolność nerek (CrCl 30-60 ml/min) | 75% standardowej dawki |
Niewydolność nerek (CrCl 10-30 ml/min) | 50% standardowej dawki |
Niewydolność nerek (CrCl <10 ml/min) | 25% standardowej dawki |
Dawkowanie należy dostosować indywidualnie, uwzględniając stan kliniczny pacjenta i funkcję nerek.
Precyzyjne dostalu, szczególnie u pacjentów z niewydolnością nerek, jest kluczowe dla zapewnienia skuteczności i bezpieczeństwa terapii.
Przeciwwskazania
Stosowanie Tiapridalu jest przeciwwskazane w następujących przypadkach:
- Nadwrażliwość na tiapryd lub którąkolwiek substancję pomocniczą
- Nowotwory zależne od prolaktyny, np.:
- Gruczolak przysadki typu prolactinoma
- Nowotwór piersi zależny od prolaktyny
- Guz chromochłonny
Przed rozpoczęciem terapii Tiapridalem konieczne jest wykluczenie nowotworów zależnych od prolaktyny oraz guza chromochłonnego, co wymaga dokładnego wywiadu i ewentualnych badań diagnostycznych.
Ostrzeżenia specjalne i środki ostrożności
Złośliwy zespół neuroleptyczny: Potencjalnie śmiertelne powikłanie charakteryzujące się hipertermią, sztywnością mięśni i zaburzeniami wegetatywnymi. Możliwe są nietypowe objawy, takie jak brak sztywności mięśni lub niższa gorączka. W przypadku niewyjaśnionej hipertermii należy natychmiast przerwać leczenie.
Próg drgawkowy: Tiapridal może obniżać próg drgawkowy. Zaleca się ścisłe monitorowanie pacjentów z padaczką w wywiadzie.
Niewydolność nerek: Konieczne jest zmniejszenie dawki ze względu na ryzyko śpiączki z powodu przedawkowania.
Choroba Parkinsona: Stosować tylko w przypadku bezwzględnej konieczności.
Pacjenci w podeszłym wieku: Wymagana szczególna ostrożność ze względu na ryzyko zaburzeń świadomości i śpiączki.
Wydłużenie odstępu QT: Tiapridal może powodować wydłużenie odstępu QT, zwiększając ryzyko ciężkich komorowych zaburzeń rytmu serca, w tym torsade de pointes. Przed rozpoczęciem leczenia należy wykluczyć czynniki ryzyka, takie jak bradykardia, zaburzenia elektrolitowe czy jednoczesne stosowanie leków wydłużających odstęp QT.
Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (VTE): Obserwowano przypadki VTE, czasami śmiertelne, po zastosowaniu leków przeciwpsychotycznych. Należy zachować ostrożność u pacjentów z czynnikami ryzyka VTE.
Zwiększone ryzyko zgonu u pacjentów w podeszłym wieku z otępieniem: Analiza badań wykazała 1,6-1,7 razy większe ryzyko zgonu u pacjentów przyjmujących leki przeciwpsychotyczne w porównaniu do placebo. Główne przyczyny zgonów to zaburzenia krążenia i choroby infekcyjne.
Udar naczyniowy mózgu: Obserwowano 3-krotne zwiększenie ryzyka udaru u osób starszych z otępieniem leczonych atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi. Tiapridal należy stosować ostrożnie u pacjentów z czynnikami ryzyka udaru.
Zaburzenia hematologiczne: Odnotowano przypadki leukopenii, neutropenii i agranulocytozy. W przypadku niewyjaśnionych infekcji lub gorączki konieczne jest natychmiastowe wykonanie badań krwi.
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów: Tiapridal może powodować nadmierne uspokojenie i upośledzać zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.
Stosowanie Tiapridalu wymaga starannego monitorowania pacjenta pod kątem potencjalnych powikłań, szczególnie u osób starszych i z chorobami współistniejącymi. Kluczowa jest regularna ocena stanu klinicznego i ewentualna modyfikacja terapii.
Interakcje
Skojarzenia przeciwwskazane:
- Lewodopa - wzajemny antagonizm
Skojarzenia niewskazane:
- Alkohol - nasila działanie sedatywne
Skojarzenia wymagające ostrożności:
- Leki wydłużające odstęp QT lub powodujące torsade de pointes
- Leki powodujące bradykardię (np. β-blokery, diltiazem, werapamil, klonidyna, guanfacyna, glikozydy naparstnicy)
- Leki powodujące hipokaliemię (np. diuretyki, leki przeczyszczające, amfoterycyna B i.v., glukokortykoidy)
- Leki przeciwarytmiczne klasy Ia i III
- Inne leki neuroleptyczne, metadon, lit, erytromycyna i.v., pentamidyna, sparfloksacyna
Skojarzenia do rozważenia:
- Leki hamujące ośrodkowy układ nerwowy (np. opioidy, leki przeciwhistaminowe, barbiturany, benzodiazepiny)
Przy stosowaniu Tiapridalu kluczowe jest uwzględnienie wszystkich przyjmowanych przez pacjenta leków i suplementów, ze szczególnym naciskiem na interakcje mogące zwiększać ryzyko zaburzeń rytmu serca i działanie sedatywne.
Ciąża i laktacja
Ciąża: Stosowanie możliwe, jeśli jest konieczne do utrzymania równowagi psychicznej. Ograniczone dane kliniczne. U noworodków narażonych na tiapryd w III trymestrze ciąży obserwowano zespoły pozapiramidowe i/lub objawy odstawienia o różnym nasileniu.
Karmienie piersią: Nie zaleca się stosowania Tiapridalu w okresie karmienia piersią. Brak danych o przenikaniu do mleka u ludzi.
Decyzja o stosowaniu Tiapridalu u kobiet w ciąży lub karmiących piersią powinna być podjęta po starannym rozważeniu korzyści i ryzyka, z uwzględnieniem potencjalnych skutków dla noworodka.
Warto zapamiętać
- Tiapridal jest skuteczny w leczeniu pobudzenia i agresji u pacjentów w podeszłym wieku z otępieniem.
- Stosowanie leku wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko wydłużenia odstępu QT i zwiększonego ryzyka zgonu u osób starszych z otępieniem.
Działania niepożądane
Często występujące:
- Zaburzenia układu nerwowego: zawroty głowy, bóle głowy, objawy parkinsonowskie (drżenie, wzmożone napięcie mięśniowe, hipokineza, ślinotok)
- Zaburzenia psychiczne: senność, bezsenność, pobudzenie, apatia
- Zaburzenia endokrynologiczne: hiperprolaktynemia
- Zaburzenia ogólne: osłabienie, zmęczenie
Niezbyt często występujące:
- Zaburzenia układu nerwowego: akatyzja, dystonia
- Zaburzenia ogólne: zwiększenie masy ciała
- Zaburzenia układu rozrodczego: mlekotok, zatrzymanie miesiączki, obrzmienie i ból piersi, impotencja
Rzadko występujące:
- Zaburzenia układu nerwowego: ostra dyskineza
Bardzo rzadko występujące (dane po wprowadzeniu do obrotu):
- Zaburzenia krwi: leukopenia, neutropenia, agranulocytoza
- Zaburzenia metabolizmu: hiponatremia, SIADH
- Zaburzenia psychiczne: splątanie, omamy
- Zaburzenia układu nerwowego: późna dyskineza, złośliwy zespół neuroleptyczny, utrata przytomności, drgawki
- Zaburzenia serca: wydłużenie odstępu QT, komorowe zaburzenia rytmu (torsades de pointes, tachykardia komorowa)
- Zaburzenia naczyniowe: żylna choroba zakrzepowo-zatorowa, niedociśnienie
- Zaburzenia układu oddechowego: zachłystowe zapalenie płuc
- Zaburzenia żołądka i jelit: zaparcia, niedrożność jelit
- Zaburzenia wątroby: zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych
- Zaburzenia skóry: wysypka
- Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe: wzrost aktywności kinazy kreatynowej, rabdomioliza
Monitorowanie pacjentów pod kątem działań niepożądanych, szczególnie neurologicznych i kardiologicznych, jest kluczowe dla bezpiecznego stosowania Tiapridalu. Szczególną uwagę należy zwrócić na objawy złośliwego zespołu neuroleptycznego i zaburzenia rytmu serca.
Przedawkowanie
Objawy przedawkowania obejmują zawroty głowy, nadmierne uspokojenie, śpiączkę, spadek ciśnienia krwi i objawy pozapiramidowe. Odnotowano przypadki śmiertelne, głównie w połączeniu z innymi lekami przeciwpsychotycznymi.
Postępowanie w przypadku przedawkowania:
- Monitorowanie podstawowych czynności życiowych
- Monitorowanie czynności serca (ryzyko wydłużenia odstępu QT i arytmii komorowych)
- W przypadku nasilonych objawów pozapiramidowych - zastosowanie leków antycholinergicznych
- Hemodializa nie jest zalecana ze względu na niewielki stopień eliminacji tiaprydu tą drogą
W przypadku podejrzenia przedawkowania Tiapridalu kluczowe jest szybkie wdrożenie intensywnego monitorowania i leczenia objawowego, ze szczególnym uwzględnieniem funkcji układu sercowo-naczyniowego i nerwowego.
Mechanizm działania
Tiapryd jest atypowym lekiem neuroleptycznym, działającym jako selektywny antagonista receptorów dopaminergicznych D2, niezależny od cyklazy adenylowej. Wykazuje małe powinowactwo do receptorów D1. Jest szczególnie skuteczny w stosunku do uprzednio "uczulonych" receptorów dopaminergicznych.
Działanie przeciwlękowe i uspokajające tiaprydu wykazano w badaniach eksperymentalnych, w tym w zespole odstawienia alkoholu etylowego. Mechanizm tego działania nie jest w pełni wyjaśniony, ale wiadomo, że jest niezależny od działania antydopaminergicznego.
Unikalny profil farmakologiczny Tiapridalu, łączący działanie przeciwpsychotyczne z efektem przeciwlękowym i uspokajającym, czyni go wartościową opcją w leczeniu zaburzeń behawioralnych u osób starszych z otępieniem.
Skład
1 tabletka Tiapridalu zawiera 100 mg tiaprydu.