Theospirex - charakterystyka produktu leczniczego
Wskazania do stosowania
Theospirex jest wskazany w leczeniu ostrych i ciężkich skurczów oskrzeli w przewlekłych chorobach dróg oddechowych, takich jak:
- Astma oskrzelowa
- Stan astmatyczny
- Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP)
Należy podkreślić, że teofiliny nie należy stosować jako leku pierwszego wyboru w leczeniu astmy u dzieci.
Theospirex jest lekiem drugiego rzutu, przeznaczonym głównie do leczenia ciężkich zaostrzeń chorób obturacyjnych dróg oddechowych u dorosłych.
Dawkowanie i sposób podawania
Teofilinę można podawać dożylnie na trzy sposoby:
- W powolnej iniekcji (około 6 minut na ampułkę, do odpowiednio dużej żyły)
- W krótkim wlewie dożylnym (około 10 minut na ampułkę w 1% roztworze)
- W dożylnym wlewie kroplowym
Stężenie terapeutyczne teofiliny w osoczu wynosi 5-12 µg/ml. Stężenie powyżej 20 µg/ml (112 µmol/l) może działać toksycznie.
Ze względu na duże różnice osobnicze w farmakokinetyce teofiliny i wąską rozpiętość terapeutyczną, lek należy dawkować indywidualnie. Konieczne jest monitorowanie stężenia teofiliny w surowicy, szczególnie w przypadkach zwiększonego ryzyka przekroczenia stężenia terapeutycznego, np. przy zmianie dawki lub rodzaju używanego produktu.
Grupa pacjentów | Dawka początkowa | Dawka na pierwsze 12h | Dawka podtrzymująca >12h |
---|---|---|---|
Dzieci 6 m-cy - 9 lat | 5 mg/kg mc./h | 1,0 mg/kg mc./h | 0,85 mg/kg mc./h |
Dzieci 10-16 lat i dorośli palący od niedawna | 5 mg/kg mc./h | 0,85 mg/kg mc./h | 0,7 mg/kg mc./h |
Dorośli niepalący bez chorób współistniejących | 5 mg/kg mc./h | 0,6 mg/kg mc./h | 0,43 mg/kg mc./h |
Pacjenci z niewydolnością serca, wątroby | 5 mg/kg mc./h | 0,4 mg/kg mc./h | 0,1 mg/kg mc./h |
Dawkowanie należy obliczać na podstawie beztłuszczowej masy ciała. Maksymalna dawka dobowa nie powinna przekraczać 900 mg. Nie należy stosować leku u dzieci poniżej 6 miesiąca życia.
Dawkowanie Theospirexu wymaga indywidualnego dostosowania i ścisłego monitorowania stężenia leku we krwi, ze względu na wąski indeks terapeutyczny i duże różnice osobnicze w metabolizmie teofiliny.
Przeciwwskazania
Stosowanie Theospirexu jest przeciwwskazane w następujących przypadkach:
- Nadwrażliwość na teofilinę, inne pochodne ksantyny lub którąkolwiek substancję pomocniczą
- Świeży zawał mięśnia sercowego
- Wstrząs
- Zapaść
- Ostre zaburzenia rytmu serca
- Ciężkie choroby wątroby
- Obrzęk płuc
- Skłonność do drgawek
- Padaczka
- Stosowanie u dzieci w wieku poniżej 6 miesięcy
Theospirex jest przeciwwskazany w wielu ostrych stanach kardiologicznych oraz u pacjentów z ryzykiem drgawek, co wymaga dokładnej oceny stanu pacjenta przed wdrożeniem leczenia.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania Theospirexu u pacjentów z:
- Nadciśnieniem tętniczym
- Niestabilną dławicą piersiową
- Ryzykiem zaburzeń rytmu serca
- Przerostową kardiomiopatią ze zwężeniem drogi odpływu
- Nadczynnością tarczycy
- Chorobą wrzodową żołądka i/lub dwunastnicy
- Zaburzeniami czynności nerek i/lub wątroby
- Porfirią
- Niewydolnością serca
- Sercem płucnym
- Jaskrą
- Cukrzycą
Lek należy stosować ostrożnie u osób w podeszłym wieku oraz pacjentów z licznymi schorzeniami. Konieczne jest monitorowanie stężenia teofiliny w osoczu, szczególnie u pacjentów z grupy zwiększonego ryzyka działania toksycznego.
Warto zapamiętać
- Theospirex ma wąski indeks terapeutyczny - stężenie toksyczne jest bliskie stężeniu terapeutycznemu
- Konieczne jest indywidualne dostosowanie dawki i monitorowanie stężenia leku we krwi
Stosowanie Theospirexu wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z chorobami współistniejącymi, zwłaszcza kardiologicznymi i metabolicznymi. Konieczne jest ścisłe monitorowanie stanu klinicznego i stężenia leku we krwi.
Interakcje z innymi produktami leczniczymi
Theospirex wchodzi w liczne interakcje z innymi lekami, które mogą zwiększać lub zmniejszać jego stężenie we krwi:
Leki zwiększające stężenie teofiliny:
- Cymetydyna
- Allopurynol
- Antybiotyki fluorochinolowe (np. cyprofloksacyna)
- Antybiotyki makrolidowe (np. erytromycyna)
- Estrogeny
- Fluwoksamina
- Interferon-α
- Izoniazyd
- Leki blokujące kanał wapniowy (werapamil, diltiazem)
Leki zmniejszające stężenie teofiliny:
- Karbamazepina
- Fenobarbital
- Fenytoina
- Ryfampicyna
- Ziele dziurawca
Teofilina może osłabiać działanie leków β-adrenolitycznych, adenozyny i benzodiazepin. Nasila natomiast działanie leków β-sympatykomimetycznych i diuretyków.
Ze względu na liczne interakcje lekowe, stosowanie Theospirexu wymaga dokładnej analizy wszystkich przyjmowanych przez pacjenta leków i odpowiedniego dostosowania dawkowania.
Ciąża i laktacja
Nie ustalono bezpieczeństwa stosowania teofiliny w okresie ciąży. Nie należy stosować leku w I trymestrze ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne. W II i III trymestrze można rozważyć stosowanie tylko wtedy, gdy korzyści dla matki przewyższają ryzyko dla płodu.
Teofilina przenika do mleka matki i może powodować działania niepożądane u karmionych piersią niemowląt. Nie zaleca się stosowania leku w okresie karmienia piersią.
Theospirex powinien być stosowany w ciąży i okresie karmienia piersią tylko w sytuacjach, gdy jest to bezwzględnie konieczne, po dokładnej analizie stosunku korzyści do ryzyka.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane Theospirexu obejmują:
- Zaburzenia układu nerwowego: pobudzenie, bóle głowy, drażliwość, niepokój, bezsenność
- Zaburzenia serca: tachykardia, zaburzenia rytmu serca, kołatanie serca
- Zaburzenia żołądka i jelit: nudności, wymioty, ból w nadbrzuszu, biegunka
- Zaburzenia metaboliczne: hipokaliemia, hiperglikemia
Ciężkie działania niepożądane mogą wystąpić przy stężeniu teofiliny w osoczu powyżej 20 µg/ml i obejmują drgawki, ciężkie zaburzenia rytmu serca oraz krwawienia z przewodu pokarmowego.
Stosowanie Theospirexu wiąże się z ryzykiem wystąpienia licznych działań niepożądanych, szczególnie ze strony układu nerwowego, sercowo-naczyniowego i pokarmowego. Konieczne jest ścisłe monitorowanie pacjenta i utrzymywanie stężenia leku w zakresie terapeutycznym.
Mechanizm działania
Teofilina, jako pochodna metyloksantyny, wykazuje złożony mechanizm działania, który nie został jeszcze w pełni wyjaśniony. Główne efekty farmakologiczne obejmują:
- Rozkurcz mięśni gładkich oskrzeli i naczyń płucnych
- Poprawę klirensu śluzowo-rzęskowego
- Hamowanie uwalniania mediatorów zapalnych
- Zwiększenie kurczliwości przepony
- Działanie moczopędne
- Pobudzenie ośrodkowego układu nerwowego
Proponowane mechanizmy molekularne obejmują hamowanie fosfodiesterazy, blokowanie receptorów adenozynowych oraz wpływ na gospodarkę wapniową w komórkach.
Złożony mechanizm działania Theospirexu przekłada się na jego skuteczność w leczeniu chorób obturacyjnych dróg oddechowych, ale jednocześnie jest przyczyną licznych działań niepożądanych i interakcji lekowych.
Podsumowanie
Theospirex jest skutecznym lekiem w leczeniu ciężkich zaostrzeń chorób obturacyjnych dróg oddechowych, jednak jego stosowanie wymaga szczególnej ostrożności ze względu na:
- Wąski indeks terapeutyczny
- Liczne działania niepożądane
- Interakcje z wieloma powszechnie stosowanymi lekami
- Konieczność indywidualnego dostosowania dawki
- Potrzebę monitorowania stężenia leku we krwi
Decyzja o zastosowaniu Theospirexu powinna być podejmowana po dokładnej analizie stanu klinicznego pacjenta, chorób współistniejących oraz stosowanych jednocześnie leków. Konieczne jest ścisłe monitorowanie pacjenta podczas terapii w celu uniknięcia potencjalnie groźnych powikłań.