Tartriakson
Ceftriaxone
Tartriakson - informacje dla lekarza
Wskazania do stosowania
Tartriakson jest wsących zakażeń u dorosłych i dzieci, w tym noworodków urodzonych o czasie (od urodzenia):
- Bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych
- Pozaszpitalne zapalenie płuc
- Szpitalne zapalenie płuc
- Ostre zapalenia ucha środkowego
- Zakażenia w obrębie jamy brzusznej
- Powikłane zakażenia dróg moczowych (w tym odmiedniczkowe zapalenie nerek)
- Zakażenia kości i stawów
- Powikłane zakażenia skóry i tkanek miękkich
- Rzeżączka
- Kiła
- Bakteryjne zapalenie wsierdzia
Ponadto Tartriakson można stosować:
- W leczeniu zaostrzeń przewlekłej obturacyjnej choroby płuc u dorosłych
- W leczeniu rozsianej postaci boreliozy (wczesnej i późnej) u dorosłych i dzieci od 15. dnia życia
- W przedoperacyjnym zapobieganiu zakażeniom miejsc operowanych
- W leczeniu pacjentów z neutropenią i gorączką prawdopodobnie spowodowaną zakażeniem bakteryjnym
- W leczeniu pacjentów z bakteriemią związaną z wyżej wym
Tartriakson należy podawać w skojarzeniu z innymi antybiotykami, gdy spektrum jego działania nie obejmuje wszystkich potencjalnych patogenów. Należy uwzględnić oficjalne wytyczne dotyczące właściwego stosowania leków przeciwbakteryjnych.
Skuteczność i bezpieczeństwo stosowania ceftriaksonu u noworodków, niemowląt i dzieci określono dla schematów dawkowania opisanych w części dotyczącej dawkowania.
Dawkowanie i sposób podawania
Dawkowanie zależy od ciężkości, wrażliwości, umiejscowienia i rodzaju zakażenia, a także od wieku oraz czynności wątroby i nerek pacjenta.
Dorośli i dzieci w wieku powyżej 12 lat (≥50 kg)
Wskazanie | Dawkowanie |
---|---|
Pozaszpitalne zapalenie płuc, zaostrzenia POChP, zakażenia w obrębie jamy brzusznej, powikłane zakażenia dróg moczowych | 1-2 g raz/dobę |
Szpitalne zapalenie płuc, powikłane zakażenia skóry i tkanek miękkich, zakażenia kości i stawów | 2 g raz/dobę |
Neutropenia z gorączką, bakteryjne zapalenie wsierdzia, bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych | 2-4 g raz/dobę |
Szczegółowe informacje dotyczące dawkowania w poszczególnych wskazaniach znajdują się w Charakterystyce Produktu Leczniczego.
Noworodki, niemowlęta i dzieci w wieku od 15. dnia do 12 lat (<50 kg)
Wskazanie | Dawkowanie |
---|---|
Zakażenia w obrębie jamy brzusznej, powikłane zakażenia dróg moczowych, pozaszpitalne i szpitalne zapalenie płuc | 50-80 mg/kg mc. raz/dobę |
Powikłane zakażenia skóry i tkanek miękkich, zakażenia kości i stawów, neutropenia z gorączką | 50-100 mg/kg mc. (maks. 4 g) raz/dobę |
Bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych | 80-100 mg/kg mc. (maks. 4 g) raz/dobę |
Bakteryjne zapalenie wsierdzia | 100 mg/kg mc. (maks. 4 g) raz/dobę |
Szczegółowe informacje dotyczące dawkowania w poszczególnych grupach wiekowych i wskazaniach znajdują się w Charakterystyce Produktu Leczniczego.
Czas trwania leczenia zależy od przebiegu choroby. Zgodnie z ogólnymi zasadami antybiotykoterapii, podawanie ceftriaksonu należy kontynuować przez 48-72 godziny po ustąpieniu gorączki lub potwierdzeniu eradykacji bakterii.
Przeciwwskazania
- Nadwrażliwość na ceftriakson, jakąkolwiek inną cefalosporynę lub którąkolwiek substancję pomocniczą
- Ciężka reakcja nadwrażliwości na jakikolwiek antybiotyk β-laktamowy w wywiadzie
- Wcześniaki w wieku do 41 tygodni (wiek ciążowy + wiek chronologiczny)
- Noworodki urodzone o czasie (do 28 dni) z hiperbilirubinemią, żółtaczką, hipoalbuminemią lub kwasicą
- Noworodki wymagające (lub mogące wymagać) dożylnego leczenia preparatami wapnia
Przed domięśniowym wstrzyknięciem ceftriaksonu rozpuszczonego w roztworze lidokainy należy wykluczyć przeciwwskazania do stosowania lidokainy. Roztwory ceftriaksonu zawierające lidokainę nie mogą być podawane dożylnie.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Należy zachować szczególną ostrożność w przypadku:
- Reakcji nadwrażliwości - możliwość wystąpienia ciężkich, potencjalnie śmiertelnych reakcji
- Ryzyka wytrącania się soli wapniowej ceftriaksonu u noworodków
- Jednoczesnego stosowania z roztworami zawierającymi wapń
- Długotrwałego leczenia - konieczność regularnego monitorowania morfologii krwi
- Ryzyka wystąpienia rzekomobłoniastego zapalenia jelita grubego
- Pacjentów z ciężką niewydolnością nerek i wątroby
- Możliwości fałszywie dodatnich wyników niektórych testów laboratoryjnych
Szczegółowe informacje dotyczące środków ostrożności znajdują się w Charakterystyce Produktu Leczniczego.
Warto zapamiętać
- Ceftriakson może wypierać bilirubinę z miejsc wiązania z albuminami, co stwarza ryzyko encefalopatii bilirubinowej u noworodków
- Nie wolno mieszać ani podawać jednocześnie ceftriaksonu z roztworami zawierającymi wapń, nawet przez różne linie infuzyjne
Interakcje
Najważniejsze interakcje ceftriaksonu obejmują:
- Zwiększone ryzyko wytrącania się soli wapniowej przy jednoczesnym podawaniu z roztworami zawierającymi wapń
- Możliwe nasilenie działania doustnych leków przeciwzakrzepowych
- Potencjalne zwiększenie nefrotoksyczności aminoglikozydów
- Antagonistyczne działanie z chloramfenikolem in vitro
- Możliwość fałszywie dodatnich wyników niektórych testów laboratoryjnych (np. test Coombsa, oznaczanie glukozy w moczu)
Szczegółowe informacje na temat interakcji znajdują się w Charakterystyce Produktu Leczniczego.
Ciąża i laktacja
Ceftriakson przenika przez barierę łożyska. Dostępne są ograniczone dane dotyczące stosowania u kobiet w ciąży. Może być podawany podczas ciąży, jeśli korzyści przeważają nad ryzykiem, szczególnie w I trymestrze.
Ceftriakson jest wydzielany do mleka ludzkiego w małym stężeniu. Podczas stosowania dawek leczniczych nie przewiduje się istotnego wpływu na karmione piersią dziecko, jednak nie można wykluczyć ryzyka biegunki i zakażenia grzybiczego błon śluzowych.
Działania niepożądane
Najczęściej zgłaszane działania niepożądane ceftriaksonu to:
- Eozynofilia
- Leukopenia
- Małopłytkowość
- Biegunka
- Wysypka
- Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych
Rzadkie, ale poważne działania niepożądane obejmują reakcje anafilaktyczne, zespół Stevens-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka oraz powstawanie strątów w nerkach i pęcherzyku żółciowym.
Szczegółowy wykaz działań niepożądanych znajduje się w Charakterystyce Produktu Leczniczego.
Przedawkowanie
W przypadku przedawkowania mogą wystąpić objawy takie jak nudności, wymioty i biegunka. Nie ma swoistej odtrutki. Leczenie przedawkowania jest objawowe. Hemodializa i dializa otrzewnowa nie zmniejszają stężenia ceftriaksonu.
Mechanizm działania
Ceftriakson jest antybiotykiem β-laktamowym z grupy cefalosporyn III generacji. Działa bakteriobójczo poprzez hamowanie syntezy ściany komórkowej bakterii. Wiąże się z białkami wiążącymi penicylinę (PBP), co prowadzi do przerwania biosyntezy peptydoglikanów, a w konsekwencji do lizy i śmierci komórki bakteryjnej.
Skład
Jedna fiolka zawiera 1 g lub 2 g ceftriaksonu w postaci soli sodowej.
Tartriakson jest skutecznym antybiotykiem o szerokim spektrum działania, stosowanym w leczeniu różnorodnych zakażeń bakteryjnych. Jego stosowanie wymaga jednak uwzględnienia potencjalnych działań niepożądanych oraz interakcji, szczególnie u noworodków i pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby.