Wskazania do stosowania
Stimuloton jest wskazany w leczeniu:
- Epizodów dużej depresji
- Zapobiegania nawrotom epizodów dużej depresji
- Zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych (ZO-K) u dorosłych oraz dzieci i młodzieży w wieku 6-17 lat
- Lęku napadowego z towarzyszącą (lub nie) agorafobią
- Zespołu lęku pourazowego (PTSD)
- Zespołu lęku społecznego
Lek wykazuje skuteczność w leczeniu wymienionych zaburzeń psychicznych poprzez hamowanie wychwytu zwrotnego serotoniny w ośrodkowym układzie nerwowym.
Dawkowanie i sposób podawania
Dawkowanie początkowe:
Wskazanie | Dawka początkowa |
---|---|
Depresja i ZO-K | 50 mg/dobę |
Lęk napadowy, PTSD, lęk społeczny | 25 mg/dobę, po tygodniu zwiększenie do 50 mg/dobę |
Dawkowanie początkowe ma na celu zmniejszenie ryzyka działań niepożądanych na początku terapii.
Dostosowanie dawki:
U pacjentów niereagujących na dawkę 50 mg, można ją zwiększać o 50 mg co najmniej co tydzień, do maksymalnie 200 mg/dobę. Ze względu na okres półtrwania sertraliny wynoszący 24h, nie należy zmieniać dawki częściej niż raz w tygodniu.
Leczenie podtrzymujące:
Należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę. W depresji leczenie powinno trwać co najmniej 6 miesięcy. W lęku napadowym i ZO-K należy regularnie oceniać potrzebę kontynuacji leczenia.
Dawkowanie u dzieci i młodzieży z ZO-K:
- 13-17 lat: początkowo 50 mg raz/dobę
- 6-12 lat: początkowo 25 mg raz/dobę, po tygodniu można zwiększyć do 50 mg/dobę
Maksymalna dawka wynosi 200 mg/dobę. Należy uwzględnić mniejszą masę ciała dzieci przy zwiększaniu dawki powyżej 50 mg.
Stosowanie u pacjentów w podeszłym wieku:
Należy zachować ostrożność ze względu na zwiększone ryzyko hiponatremii.
Stosowanie u pacjentów z niewydolnością wątroby:
Należy stosować mniejsze dawki lub rzadziej. Nie stosować u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby.
Stosowanie u pacjentów z niewydolnością nerek:
Nie jest wymagane dostosowanie dawki.
Odstawianie leku:
Należy stopniowo zmniejszać dawkę przez co najmniej 1-2 tygodnie, aby uniknąć objawów odstawiennych.
Sposób podawania:
Lek należy przyjmować raz na dobę (rano lub wieczorem), niezależnie od posiłków.
Dawkowanie Stimulotonu należy dostosować indywidualnie do pacjenta i wskazania, rozpoczynając od niższych dawek i stopniowo je zwiększając. Kluczowe jest regularne monitorowanie skuteczności i bezpieczeństwa terapii.
Przeciwwskazania
Stosowanie Stimulotonu jest przeciwwskazane w następujących przypadkach:
- Nadwrażliwość na sertralinę lub którąkolwiek substancję pomocniczą
- Jednoczesne stosowanie nieodwracalnych inhibitorów monoaminooksydazy (MAO) ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego
- Nie należy rozpoczynać leczenia sertraliną przez co najmniej 14 dni od zakończenia stosowania nieodwracalnego inhibitora MAO
- Sertralinę należy odstawić co najmniej 7 dni przed rozpoczęciem leczenia nieodwracalnym inhibitorem MAO
- Jednoczesne stosowanie pimozydu
Główne przeciwwskazania dotyczą interakcji z innymi lekami wpływającymi na układ serotoninergiczny oraz nadwrażliwości na składniki preparatu. Kluczowe jest zachowanie odpowiednich odstępów czasowych przy zmianie terapii z/na inhibitory MAO.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Zespół serotoninowy i złośliwy zespół neuroleptyczny
Istnieje ryzyko rozwoju potencjalnie zagrażających życiu zespołów, takich jak zespół serotoninowy (SS) lub złośliwy zespół neuroleptyczny (NMS). Ryzyko wzrasta przy jednoczesnym stosowaniu innych leków serotoninergicznych, leków upośledzających metabolizm serotoniny, leków przeciwpsychotycznych i opioidów. Należy obserwować pacjenta pod kątem objawów SS lub NMS.
Zmiana terapii
Należy zachować ostrożność przy zmianie terapii z innych leków przeciwdepresyjnych lub przeciwobsesyjnych na sertralinę, szczególnie w przypadku leków długo działających.
Interakcje z innymi lekami serotoninergicznymi
Należy unikać jednoczesnego stosowania z innymi lekami nasilającymi przekaźnictwo serotoninergiczne (np. tryptofan, fenfluramina, agoniści 5-HT, ziele dziurawca).
Wydłużenie odstępu QT
Opisywano przypadki wydłużenia odstępu QT i niemiarowości typu torsade de pointes. Należy zachować ostrożność u pacjentów z czynnikami ryzyka wydłużenia odstępu QT.
Mania/hipomania
Sertralinę należy stosować ostrożnie u pacjentów z epizodami manii/hipomanii w wywiadzie. Konieczna jest ścisła obserwacja pacjenta.
Napady padaczkowe
Należy unikać stosowania u pacjentów z niestabilną padaczką. Pacjentów z kontrolowaną padaczką należy uważnie monitorować.
Ryzyko samobójstwa
Istnieje zwiększone ryzyko zachowań samobójczych, szczególnie na początku leczenia. Należy ściśle obserwować pacjentów, zwłaszcza tych z grupy podwyższonego ryzyka.
Stosowanie u dzieci i młodzieży
Nie zaleca się stosowania u pacjentów poniżej 18 roku życia, z wyjątkiem leczenia ZO-K u pacjentów w wieku 6-17 lat. Istnieje zwiększone ryzyko zachowań samobójczych i wrogości w tej grupie wiekowej.
Akatyzja
Może wystąpić akatyzja, szczególnie w pierwszych tygodniach leczenia. Zwiększanie dawki może być szkodliwe.
Cukrzyca
Leczenie może wpływać na kontrolę glikemii. Może być konieczne dostosowanie dawek leków przeciwcukrzycowych.
Krwawienia
Istnieje zwiększone ryzyko krwawień, szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu leków wpływających na krzepnięcie.
Hiponatremia
Może wystąpić hiponatremia, szczególnie u osób starszych.
Objawy odstawienne
Przy odstawianiu leku mogą wystąpić objawy odstawienne. Należy stopniowo zmniejszać dawkę.
Jaskra
Leki z grupy SSRI mogą wpływać na wielkość źrenic. Należy zachować ostrożność u pacjentów z jaskrą lub jaskrą w wywiadzie.
Stosowanie sertraliny wymaga ścisłego monitorowania pacjenta pod kątem wielu potencjalnych działań niepożądanych i interakcji. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko zespołu serotoninowego, zachowań samobójczych oraz zaburzeń rytmu serca.
Warto zapamiętać
- Sertralinę należy odstawiać stopniowo, zmniejszając dawkę przez co najmniej 1-2 tygodnie, aby uniknąć objawów odstawiennych.
- U pacjentów stosujących sertralinę istnieje zwiększone ryzyko krwawień, szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu leków wpływających na krzepnięcie krwi.
Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
Przeciwwskazane interakcje:
- Nieodwracalne (nieselektywne) inhibitory MAO - ryzyko zespołu serotoninowego
- Pimozyd - zwiększone stężenie pimozydu i ryzyko wydłużenia odstępu QT
Niezalecane interakcje:
- Odwracalne inhibitory MAO (np. moklobemid)
- Linezolid (antybiotyk będący słabym inhibitorem MAO)
- Leki serotoninergiczne (np. tryptany, tramadol, tryptofan, fenfluramina)
- Sok grejpfrutowy - może zwiększać stężenie sertraliny
Interakcje wymagające ostrożności:
- Leki wydłużające odstęp QT
- Lit - możliwe nasilenie drżenia
- Fenytoina - możliwy wpływ na stężenie fenytoiny
- Leki wpływające na krzepnięcie (np. warfaryna, NLPZ, kwas acetylosalicylowy)
- Leki metabolizowane przez CYP2D6 (np. trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, niektóre leki przeciwarytmiczne)
Inne istotne interakcje:
- Alkohol - nie jest zalecane jednoczesne spożywanie
- Leki zwiotczające mięśnie - sertralina może wydłużać działanie
- Induktory CYP3A4 (np. fenytoina, karbamazepina, rifampicyna) - mogą zmniejszać stężenie sertraliny
- Inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, flukonazol) - mogą zwiększać stężenie sertraliny
Sertralina wchodzi w liczne interakcje z innymi lekami, szczególnie wpływającymi na układ serotoninergiczny oraz metabolizowanymi przez cytochrom P450. Konieczne jest dokładne zebranie wywiadu lekowego i monitorowanie pacjenta przy włączaniu nowych leków.
Wpływ na ciążę i laktację
Ciąża
Nie zaleca się stosowania sertraliny w czasie ciąży, chyba że stan kliniczny kobiety wymaga leczenia. Stosowanie w późnym okresie ciąży może prowadzić do wystąpienia objawów odstawiennych u noworodka. Istnieje zwiększone ryzyko przetrwałego nadciśnienia płucnego u noworodków (PPHN).
Karmienie piersią
Sertralina przenika do mleka matki w niewielkich ilościach. Nie zaleca się stosowania u matek karmiących piersią, chyba że korzyści przewyższają potencjalne ryzyko dla dziecka.
Stosowanie sertraliny w ciąży i podczas karmienia piersią powinno być ograniczone do sytuacji, gdy potencjalne korzyści przewyższają ryzyko. Konieczna jest ścisła obserwacja noworodka w przypadku stosowania leku w późnym okresie ciąży.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane obejmują:
- Zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, biegunka, suchość w jamie ustnej)
- Zaburzenia układu nerwowego (zawroty głowy, senność, bóle głowy)
- Zaburzenia seksualne (zaburzenia wytrysku, zmniejszenie libido)
- Zaburzenia psychiatryczne (bezsenność, lęk, pobudzenie)
- Zmęczenie
Inne istotne działania niepożądane to:
- Zespół serotoninowy
- Wydłużenie odstępu QT i arytmie
- Krwawienia
- Hiponatremia
- Myśli i zachowania samobójcze (szczególnie na początku leczenia)
- Objawy odstawienne przy nagłym przerwaniu leczenia
Profil działań niepożądanych sertraliny jest typowy dla leków z grupy SSRI. Większość działań niepożądanych ma charakter łagodny i przemijający, jednak niektóre (np. zespół serotoninowy, zaburzenia rytmu serca) mogą być poważne i wymagają natychmiastowej interwencji.
Przedawkowanie
Objawy przedawkowania obejmują:
- Senność
- Zaburzenia żołądkowo-jelitowe
- Tachykardię
- Drżenia
- Pobudzenie
- Zawroty głowy
- W rzadkich przypadkach śpiączkę
Postępowanie w przypadku przedawkowania:
- Monitorowanie czynności serca (EKG) ze względu na ryzyko wydłużenia QTc i arytmii
- Zapewnienie drożności dróg oddechowych i odpowiedniej wentylacji
- Podanie węgla aktywowanego
- Leczenie objawowe i podtrzymujące
Nie istnieje swoista odtrutka dla sertraliny. Dializa, hemoperfuzja i transfuzja wymienna prawdopodobnie nie są skuteczne ze względu na dużą objętość dystrybucji leku.
Przedawkowanie sertraliny może prowadzić do poważnych powikłań, w tym zaburzeń rytmu serca. Kluczowe jest monitorowanie czynności serca i wdrożenie odpowiedniego leczenia objawowego.
Właściwości farmakologiczne
Mechanizm działania
Sertralina jest silnym i selektywnym inhibitorem wychwytu zwrotnego serotoniny (5-HT) w neuronach. Ma bardzo słaby wpływ na wychwyt noradrenaliny i dopaminy. W dawkach terapeutycznych blokuje wychwyt serotoniny w płytkach krwi. Nie wykazuje istotnego powinowactwa do receptorów adrenergicznych, cholinergicznych, GABA, dopaminergicznych, histaminowych, serotoninowych ani benzodiazepinowych.
Działanie farmakodynamiczne
Długotrwałe podawanie sertraliny prowadzi do zmniejszenia liczby i wrażliwości receptorów noradrenergicznych w mózgu. Sertralina nie wykazuje działania stymulującego, sedatywnego ani cholinolitycznego. Nie wpływa na sprawność psychomotoryczną.
Właściwości farmakokinetyczne
Sertralina ma okres półtrwania wynoszący około 24 godziny, co umożliwia dawkowanie raz na dobę. Jest metabolizowana w wątrobie, głównie poprzez N-demetylację. Główny metabolit, N-desmetylosertralina, jest znacznie mniej aktywny niż sertralina in vitro.
Sertralina działa poprzez selektywne hamowanie wychwytu zwrotnego serotoniny, co prowadzi do zwiększenia stężenia tego neuroprzekaźnika w synapsach. Jej profil farmakologiczny jest typowy dla leków z grupy SSRI.
Dane farmaceutyczne
Stimuloton zawiera 50 mg sertraliny w postaci chlorowodorku w jednej tabletce powlekanej.
Stimuloton jest dostępny w postaci tabletek powlekanych zawierających 50 mg substancji czynnej, co umożliwia łatwe dostosowanie dawki do potrzeb pacjenta.