Stamaril
Yellow fever vaccine
Stamaril - szczepionka przeciw żółtej febrze
Wskazania do stosowania
Szczepionka Stamaril jest wskazana do czynnego uodparniania przeciw żółtej febrze u osób:
- podróżujących, przejeżdżających lub mieszkających na obszarze, gdzie występuje obecnie lub okresowo ryzyko transmisji wirusa żółtej febry
- podróżujących do jakiegokolwiek kraju, w którym przy wjeździe wymagana jest Międzynarodowa Książeczka Szczepień
- narażonych na kontakt z potencjalnie zakaźnymi materiałami (np. personel laboratorium)
Szczepienie powinno być wykonane w zatwierdzonym przez WHO centrum szczepień i odnotowane w Międzynarodowym Świadectwie Szczepień. Okres ważności Świadectwa zaczyna się 10 dni po pierwszym szczepieniu podstawowym oraz od razu po szczepieniu przypominającym.
Szczepionka Stamaril jest kluczowym elementem profilaktyki żółtej febry u osób podróżujących lub mieszkających w rejonach endemicznych tej choroby. Prawidłowe udokumentowanie szczepienia jest niezbędne do spełnienia międzynarodowych wymogów zdrowotnych.
Dawkowanie i sposób podawania
Grupa wiekowa | Dawkowanie |
---|---|
Dorośli | 1 dawka (0,5 ml) odtworzonej szczepionki |
Dzieci w wieku 9 miesięcy i starsze | 1 dawka (0,5 ml) odtworzonej szczepionki |
Dzieci w wieku 6-9 miesięcy | Szczepienie nie jest zalecane, z wyjątkiem określonych okoliczności. Dawka taka sama jak u starszych dzieci. |
Dzieci poniżej 6 miesiąca życia | Szczepionka przeciwwskazana |
Osoby w podeszłym wieku (≥60 lat) | Dawka taka sama jak u dorosłych. Szczepienie tylko przy znaczącym i nieuniknionym ryzyku zakażenia. |
Szczepienie podstawowe należy wykonać przynajmniej 10 dni przed przyjazdem do obszaru endemicznego.
Szczepienie przypominające: Pojedyncza dawka 0,5 ml może być wymagana u osób z niewystarczającą odpowiedzią immunologiczną po szczepieniu podstawowym lub zgodnie z lokalnymi zaleceniami. Oczekiwany okres ochrony po szczepieniu wynosi co najmniej 10 lat i może utrzymywać się przez całe życie.
Dawkowanie szczepionki Stamaril jest jednolite dla większości grup wiekowych, ale należy zachować szczególną ostrożność przy szczepieniu niemowląt i osób starszych. Długotrwała ochrona po szczepieniu zmniejsza potrzebę częstych dawek przypominających.
Sposób podawania
Szczepionkę najlepiej podawać podskórnie. Podanie domięśniowe jest możliwe zgodnie z oficjalnymi zaleceniami. Zalecane miejsca wstrzyknięcia to:
- przednioboczna część uda u dzieci poniżej 12 miesiąca życia
- przednioboczna część uda lub mięsień naramienny u dzieci w wieku 12-35 miesięcy
- mięsień naramienny u dzieci od 36 miesiąca życia i dorosłych
Uwaga: Nie wolno podawać szczepionki donaczyniowo. Należy unikać kontaktu z środkami dezynfekującymi, gdyż mogą one inaktywować wirusa.
Prawidłowa technika podania szczepionki Stamaril jest kluczowa dla jej skuteczności i bezpieczeństwa. Wybór miejsca wstrzyknięcia powinien być dostosowany do wieku pacjenta.
Przeciwwskazania
Szczepionki Stamaril nie należy podawać osobom z:
- Nadwrażliwością na substancję czynną lub którąkolwiek substancję pomocniczą
- Ciężkimi reakcjami nadwrażliwości po poprzedniej dawce szczepionki przeciw żółtej febrze
- Wiekiem poniżej 6 miesiąca życia
- Niedoborami odporności wrodzonymi, samoistnym lub będącymi skutkiem leczenia
- Zaburzeniami funkcjonowania grasicy w wywiadzie
- Objawowym zakażeniem HIV
- Nieobjawowym zakażeniem HIV z oznakami zaburzenia odporności
- Umiarkowaną lub ciężką chorobą przebiegającą z gorączką lub ostrą chorobą
Przeciwwskazania do stosowania szczepionki Stamaril obejmują szeroki zakres stanów związanych z układem odpornościowym oraz wiek poniżej 6 miesięcy. Dokładna ocena stanu zdrowia pacjenta przed szczepieniem jest niezbędna dla zapewnienia bezpieczeństwa.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Reakcje anafilaktyczne: Należy zapewnić odpowiednie leczenie i nadzór medyczny na wypadek reakcji anafilaktycznej lub innej poważnej reakcji nadwrażliwości po podaniu szczepionki.
Omdlenia: Mogą wystąpić jako psychogenna odpowiedź na ukłucie igłą. Należy wdrożyć procedury zapobiegające zranieniu w wyniku omdleń.
Zaburzenia krzepnięcia: U osób z zaburzeniami krzepnięcia szczepionkę należy podawać podskórnie, nie domięśniowo.
Choroba neurotropowa (YEL-AND) i trzewna (YEL-AVD) związana ze szczepieniem: Bardzo rzadko zgłaszano przypadki tych poważnych powikłań, z wyższym ryzykiem u osób powyżej 60 roku życia oraz poniżej 9 miesiąca życia.
Osoby z obniżoną odpornością: Szczepionki nie wolno podawać osobom z niedoborami odporności. W przypadku przejściowego obniżenia odporności, szczepienie należy odroczyć.
Zakażenie HIV: Szczepionka jest przeciwwskazana u osób z objawowym zakażeniem HIV. U osób z bezobjawowym zakażeniem HIV decyzję o szczepieniu należy podjąć po rozważeniu potencjalnego ryzyka i korzyści.
Wiek pacjenta: Szczególną ostrożność należy zachować przy szczepieniu osób powyżej 60 roku życia oraz dzieci w wieku 6-9 miesięcy.
Ciąża i karmienie piersią: Szczepionkę można podać tylko jeśli jest to bezwzględnie konieczne, po dokładnej ocenie ryzyka i korzyści.
Stosowanie szczepionki Stamaril wymaga szczególnej uwagi w przypadku określonych grup pacjentów. Kluczowa jest indywidualna ocena ryzyka i korzyści, zwłaszcza u osób starszych, małych dzieci, osób z zaburzeniami odporności oraz kobiet w ciąży i karmiących piersią.
Warto zapamiętać
- Szczepionka Stamaril zapewnia ochronę przed żółtą febrą przez co najmniej 10 lat, a potencjalnie przez całe życie.
- Szczepienie należy wykonać co najmniej 10 dni przed podróżą do obszaru endemicznego, aby zapewnić wytworzenie odpowiedniej odporności.
Interakcje z innymi produktami leczniczymi
Szczepionki Stamaril nie wolno mieszać z innymi szczepionkami lub produktami leczniczymi w tej samej strzykawce. W przypadku konieczności jednoczesnego podania innych szczepionek, należy je podać w oddzielne miejsca ciała.
Szczepionkę można podać jednocześnie ze szczepionką przeciw odrze, durowi brzusznemu (zawierającą polisacharyd otoczkowy Vi) i/lub wirusowemu zapaleniu wątroby typu A (inaktywowaną), jeśli jest to zgodne z oficjalnymi zaleceniami.
Nie należy podawać szczepionki osobom w trakcie leczenia lekami immunosupresyjnymi.
Uwaga: Szczepionka może powodować fałszywie dodatnie wyniki badań laboratoryjnych w kierunku innych chorób wywoływanych przez flawiwirusy (np. gorączka denga, japońskie zapalenie mózgu).
Przy planowaniu szczepienia Stamarilem należy uwzględnić ewentualne interakcje z innymi szczepieniami i lekami immunosupresyjnymi. Ważne jest również, aby pamiętać o możliwości wystąpienia fałszywie dodatnich wyników badań na inne choroby wirusowe.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane obserwowane w badaniach klinicznych:
- U dorosłych: ból głowy, osłabienie, ból w miejscu podania, bóle mięśni (12-18% przypadków)
- U małych dzieci: drażliwość, płacz, utrata apetytu (32-35% przypadków)
Działania niepożądane zwykle pojawiały się w ciągu pierwszych 3 dni po szczepieniu, z wyjątkiem gorączki (4-14 dni po szczepieniu). Większość reakcji miała umiarkowane nasilenie i ustępowała w ciągu 3 dni.
Rzadkie, ale poważne działania niepożądane obejmują:
- Choroba neurotropowa związana ze szczepieniem (YEL-AND)
- Choroba trzewna związana ze szczepieniem (YEL-AVD)
- Reakcje anafilaktoidalne
Mimo że większość działań niepożądanych po szczepieniu Stamarilem ma łagodny charakter, należy być świadomym możliwości wystąpienia rzadkich, ale poważnych powikłań. Konieczne jest monitorowanie pacjenta po szczepieniu, szczególnie w pierwszych dniach.
Właściwości farmakologiczne
Stamaril zawiera żywy atenuowany wirus żółtej febry. Po podaniu szczepionki dochodzi do podklinicznego zakażenia, w wyniku którego powstają swoiste limfocyty T i B oraz wytwarzane są swoiste przeciwciała. Odporność pojawia się około 10 dni po szczepieniu i utrzymuje się przez co najmniej 10 lat, a potencjalnie przez całe życie.
Badania kliniczne wykazały wysoką skuteczność szczepionki:
- U dorosłych: 93-100% wskaźnik serokonwersji po 28 dniach
- U małych dzieci (12-13 miesięcy): 99,7% wskaźnik serokonwersji po 28 dniach
- U dzieci i młodzieży (2-17 lat): 90-100% wskaźnik serokonwersji
Szczepionka Stamaril wykazuje wysoką skuteczność w indukowaniu odporności przeciw żółtej febrze we wszystkich grupach wiekowych. Długotrwała ochrona po pojedynczym szczepieniu jest istotną zaletą tego preparatu.
Skład szczepionki
Jedna dawka (0,5 ml) szczepionki Stamaril zawiera:
- Wirus żółtej febry (namnożony w zarodkach kurzych wolnych od określonych patogenów) szczep 17 D-204 (żywy, atenuowany) - nie mniej niż 1000 j.m.
Stamaril jest szczepionką żywą atenuowaną, co oznacza, że zawiera osłabioną formę wirusa żółtej febry. Ta forma szczepionki jest w stanie wywołać silną i długotrwałą odpowiedź immunologiczną.