Spinraza (nusinersen) - charakterystyka produktu leczniczego
Wskazania do stosowania
Spinraza jest wskazana do leczenia rdzeniowego zaniku mięśni 5q (SMA). Jest to postępująca choroba układu nerwowo-mięśniowego wywołana mutacją w chromosomie 5q w genie SMN1. Drugi gen SMN2, zlokalizowany w sąsiedztwie genu SMN1, odpowiada za produkcję niewielkiej ilości białka SMN. Ciężkość SMA jest związana z mniejszą liczbą kopii genu SMN2 i młodszym wiekiem wystąpienia objawów.
Decyzję o rozpoczęciu leczenia należy podjąć indywidualnie, oceniając potencjalne korzyści w stosunku do ryzyka u danego pacjenta. Pacjenci urodzeni z ciężką hipotonią i niewydolnością oddechową mogą nie odnieść znaczącej poprawy klinicznej ze względu na poważny niedobór białka SMN.
Mechanizm działania
Nusinersen jest oligonukleotydem antysensownym (ASO), który zwiększa włączanie eksonu 7 do transkryptów mRNA kodującego białko SMN2. Dzieje się to poprzez wiązanie do miejsca intronowego wyciszacza splicingu (ISS-N1) w intronie 7 pre-mRNA. ASO wypiera czynniki splicingowe, co prowadzi do utrzymania eksonu 7 w mRNA SMN2. W efekcie powstaje funkcjonalne białko SMN o pełnej długości.
Dawkowanie i sposób podawania
Spinraza przeznaczona jest do podawania dooponowego przez nakłucie lędźwiowe. Leczenie może zlecać wyłącznie lekarz doświadczony w leczeniu SMA. Zalecana dawka to 12 mg (5 ml) na podanie.
Schemat dawkowania:
Etap leczenia | Dawkowanie |
---|---|
Dawki wysycające | 4 dawki w dniach 0., 14., 28. oraz 63. |
Dawka podtrzymująca | Co 4 miesiące |
Tabela 1. Schemat dawkowania leku Spinraza
Leczenie należy rozpocząć jak najwcześniej po rozpoznaniu. Brak danych o długotrwałej skuteczności, dlatego należy regularnie oceniać potrzebę kontynuacji terapii.
W przypadku opóźnienia lub pominięcia dawki:
- Dawka wysycająca: podać jak najszybciej, zachowując odstęp min. 14 dni między dawkami
- Dawka podtrzymująca: podać jak najszybciej i kontynuować co 4 miesiące
Lek powinien podawać fachowy personel medyczny doświadczony w wykonywaniu nakłucia lędźwiowego. Podaje się go w ciągu 1-3 minut jako powolne wstrzyknięcie dooponowe. Przed podaniem zaleca się usunięcie objętości płynu mózgowo-rdzeniowego odpowiadającej objętości leku. Można rozważyć wykorzystanie USG lub innych technik obrazowania, szczególnie u młodszych pacjentów i pacjentów ze skoliozą.
Przeciwwskazania
Nadwrażliwość na substancję czynną lub którąkolwiek substancję pomocniczą.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Zaburzenia krzepnięcia i małopłytkowość: Po podaniu innych oligonukleotydów antysensownych obserwowano zaburzenia krzepnięcia i małopłytkowość, w tym ciężką ostrą małopłytkowość. Jeśli istnieją wskazania kliniczne, zaleca się badania laboratoryjne płytek krwi i wskaźników krzepnięcia przed podaniem leku.
Nefrotoksyczność: Obserwowana po podaniu innych oligonukleotydów antysensownych. Zaleca się oznaczenie białka w moczu (najlepiej w pierwszej porannej próbce). Przy utrzymującym się wysokim stężeniu białka należy rozważyć dalsze badania.
Wodogłowie komunikujące: Zgłaszano przypadki wodogłowia komunikującego niezwiązanego z zapaleniem opon mózgowych ani krwawieniem. U pacjentów z obniżoną świadomością należy rozważyć ocenę w tym kierunku.
Zastawkowy system komorowo-otrzewnowy: Korzyści i zagrożenia wynikające z leczenia nusinersenem pacjentów z takim systemem nie są znane i należy uważnie rozważyć kontynuację leczenia.
Lek nie ma wpływu lub ma nieistotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.
Warto zapamiętać
- Spinraza jest pierwszym lekiem zarejestrowanym do leczenia SMA, podawanym dooponowo
- Schemat dawkowania obejmuje 4 dawki wysycające, a następnie dawki podtrzymujące co 4 miesiące
Interakcje
Nie przeprowadzono badań dotyczących interakcji. Badania in vitro wykazały, że nusinersen nie indukuje metabolizmu przebiegającego z udziałem CYP450 ani nie jest jego inhibitorem. Prawdopodobieństwo występowania interakcji związanych z wiązaniem z białkami osocza albo kompetycją z transporterami lub ich hamowaniem jest małe.
Ryzyko interakcji lekowych dla nusinersenu jest niskie, co ułatwia jego stosowanie u pacjentów przyjmujących inne leki.
Ciąża i laktacja
Ciąża: Brak wystarczających danych dotyczących stosowania u kobiet w ciąży. Badania na zwierzętach nie wykazały szkodliwego wpływu na reprodukcję. Jako środek ostrożności zaleca się unikanie stosowania w czasie ciąży.
Karmienie piersią: Nie wiadomo, czy nusinersen/metabolity przenikają do mleka ludzkiego. Nie można wykluczyć zagrożenia dla noworodka/niemowlęcia. Należy podjąć decyzję o przerwaniu karmienia piersią lub leczenia, biorąc pod uwagę korzyści dla matki i dziecka.
Płodność: W badaniach na zwierzętach nie stwierdzono wpływu na płodność. Brak danych dotyczących wpływu na płodność u ludzi.
Decyzja o stosowaniu Spinrazy u kobiet w ciąży lub karmiących piersią powinna być podejmowana indywidualnie, po dokładnej analizie potencjalnych korzyści i ryzyka.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane związane z nakłuciem lędźwiowym (występujące z częstością przynajmniej o 5% większą niż w grupie kontrolnej):
- Ból głowy (bardzo często)
- Wymioty (bardzo często)
- Ból pleców (bardzo często)
Po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano:
- Ciężkie zakażenia, takie jak zapalenie opon mózgowych
- Wodogłowie komunikujące
Większość działań niepożądanych związanych z nakłuciem lędźwiowym odnotowano w ciągu 72 godzin po zabiegu. Nie zaobserwowano poważnych powikłań nakłucia lędźwiowego w badaniach klinicznych.
Immunogenność: U 13 (6%) pacjentów pojawiły się przeciwciała przeciwko lekowi (ADA), ale nie miały one widocznego wpływu na odpowiedź kliniczną, zdarzenia niepożądane lub profil farmakokinetyczny nusinersenu.
Profil bezpieczeństwa Spinrazy jest akceptowalny, a większość działań niepożądanych związana jest z procedurą podania leku, a nie samą substancją czynną.
Przedawkowanie
W badaniach klinicznych nie zgłoszono przypadków przedawkowania związanych z wystąpieniem działań niepożądanych. W razie przedawkowania należy zapewnić leczenie podtrzymujące, konsultację specjalistyczną oraz uważną obserwację stanu klinicznego pacjenta.
Właściwości farmakologiczne
Nusinersen jest oligonukleotydem antysensownym, który zwiększa proporcje włączania eksonu 7 do transkryptów mRNA kodującego białko SMN2. Prowadzi to do produkcji funkcjonalnego białka SMN o pełnej długości, co jest kluczowe w leczeniu SMA.
Skład
1 fiolka 5 ml zawiera sól sodową nusinersenu w ilości odpowiadającej 12 mg nusinersenu. Stężenie: 2,4 mg nusinersenu/ml.
Spinraza stanowi przełom w leczeniu SMA, oferując możliwość modyfikacji przebiegu choroby poprzez zwiększenie produkcji funkcjonalnego białka SMN. Wymaga jednak regularnego podawania dooponowego i starannego monitorowania pacjentów.