Sertranorm
Sertraline
Wskazania
Sertranorm jest wskazany w leczeniu:
- Epizodów dużej depresji
- Zapobieganiu nawrotom epizodów dużej depresji
- Lęku napadowego z towarzyszącą agorafobią lub bez agorafobii
- Zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych (ZO-K) u dorosłych i pacjentów pediatrycznych w wieku 6-17 lat
- Zespołu lęku społecznego
- Zespołu lęku pourazowego (PTSD)
Lek wykazuje skuteczność w leczeniu różnych zaburzeń psychicznych związanych z depresją i lękiem. Jego szerokie spektrum działania pozwala na zastosowanie w wielu wskazaniach psychiatrycznych zarówno u dorosłych, jak i u dzieci i młodzieży w przypadku ZO-K.
Dawkowanie
Początek leczenia:
Wskazanie | Dawka początkowa |
---|---|
Depresja i ZO-K | 50 mg/dobę |
Lęk napadowy, PTSD i zespół lęku społecznego | 25 mg/dobę, po tygodniu zwiększenie do 50 mg/dobę |
Schemat dawkowania dla lęku napadowego, PTSD i zespołu lęku społecznego ma na celu zmniejszenie częstości działań niepożądanych charakterystycznych dla początkowej fazy leczenia tych zaburzeń.
Zwiększanie dawki:
W przypadku braku odpowiedzi na dawkę 50 mg, można ją stopniowo zwiększać o 50 mg w odstępach co najmniej tygodniowych, aż do maksymalnej dawki 200 mg/dobę. Zmiany dawki nie należy wykonywać częściej niż raz na tydzień ze względu na długi okres półtrwania sertraliny (ponad 24 godziny).
Początek działania terapeutycznego może nastąpić w ciągu 7 dni, jednak dla osiągnięcia pełnego efektu potrzeba zazwyczaj więcej czasu, szczególnie w przypadku ZO-K.
Leczenie podtrzymujące:
W terapii długoterminowej należy stosować możliwie najmniejsze skuteczne dawki. Następnie należy dostosowywać dawki zależnie od potrzeby.
W leczeniu depresji długotrwałe stosowanie może być konieczne w celu zapobiegania nawrotom. W większości przypadków zalecana dawka jest taka sama, jaką stosuje się w trakcie bieżącego epizodu. Chorzy na depresję powinni być leczeni przez wystarczająco długi okres, co najmniej 6 miesięcy, aby upewnić się, że objawy choroby ustąpiły.
W przypadku lęku napadowego i ZO-K należy regularnie oceniać potrzebę kontynuowania leczenia, ponieważ w tych zaburzeniach zdolność zapobiegania nawrotom nie została udowodniona.
Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów:
- Pacjenci w podeszłym wieku: Stosować ostrożnie ze względu na zwiększone ryzyko hiponatremii.
- Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby: Zachować szczególną ostrożność. Zaleca się zmniejszenie dawki lub wydłużenie odstępów między dawkami. Nie stosować w ciężkiej niewydolności wątroby.
- Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek: Nie jest konieczna zmiana dawkowania.
- Dzieci i młodzież z ZO-K:
- Wiek 13-17 lat: początkowo 50 mg/dobę
- Wiek 6-12 lat: początkowo 25 mg/dobę; po tygodniu można zwiększyć do 50 mg/dobę
Dawka maksymalna dla dzieci i młodzieży wynosi 200 mg/dobę. Przy zwiększaniu dawki powyżej 50 mg należy uwzględnić mniejszą masę ciała w porównaniu z dorosłymi.
Nie wykazano skuteczności sertraliny w leczeniu depresji u dzieci. Brak danych dotyczących stosowania u dzieci poniżej 6 roku życia.
Objawy odstawienia:
Należy unikać nagłego przerywania leczenia. Przy zakończeniu terapii dawkę należy stopniowo zmniejszać przez okres 1-2 tygodni w celu ograniczenia ryzyka objawów odstawiennych. W razie wystąpienia nietolerowanych objawów można rozważyć powrót do poprzedniej dawki i wolniejsze jej zmniejszanie.
Sposób podawania
Sertranorm należy podawać raz na dobę, rano lub wieczorem. Tabletki można przyjmować niezależnie od posiłków.
Regularne przyjmowanie leku o stałej porze dnia pomaga w utrzymaniu stałego stężenia substancji czynnej we krwi i zwiększa skuteczność terapii. Możliwość przyjmowania z jedzeniem lub bez ułatwia dostosowanie schematu leczenia do trybu życia pacjenta.
Przeciwwskazania
- Nadwrażliwość na sertralinę lub którąkolwiek substancję pomocniczą
- Jednoczesne stosowanie z nieodwracalnymi inhibitorami MAO ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego
- Jednoczesne stosowanie z pimozydem
Przeciwwskazania wynikają z ryzyka poważnych interakcji lekowych oraz możliwości wystąpienia reakcji alergicznych. Przestrzeganie tych ograniczeń jest kluczowe dla bezpieczeństwa pacjenta.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Zespół serotoninowy
Należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu sertraliny z innymi lekami serotoninergicznymi (np. tryptofan, agoniści 5-HT) oraz ziołami zawierającymi dziurawiec. Ryzyko zespołu serotoninowego zwiększa się przy łączeniu leków nasilających przekaźnictwo serotoninergiczne.
Przejście na sertralinę z innych leków przeciwdepresyjnych
Wymagana jest ostrożność i ocena medyczna, szczególnie przy zmianie z leków długo działających jak fluoksetyna.
Mania/hipomania
U pacjentów z epizodami manii/hipomanii w wywiadzie sertralinę należy stosować ostrożnie. Konieczny jest ścisły nadzór lekarski. W przypadku wejścia w fazę maniakalną należy przerwać leczenie.
Schizofrenia
U pacjentów ze schizofrenią może wystąpić nasilenie objawów psychotycznych.
Napady padaczkowe
Należy unikać stosowania u pacjentów z niestabilną padaczką. Pacjenci z kontrolowaną padaczką powinni być uważnie monitorowani. Sertralinę należy odstawić w przypadku wystąpienia napadów.
Samobójstwo/myśli samobójcze
Pacjenci, szczególnie z grupy wysokiego ryzyka, powinni być uważnie obserwowani, zwłaszcza na początku leczenia i przy zmianach dawki. Należy poinformować pacjentów i opiekunów o konieczności zgłaszania myśli samobójczych lub pogorszenia stanu psychicznego.
Stosowanie u dzieci i młodzieży
Sertraliny nie należy stosować u osób poniżej 18 lat, z wyjątkiem pacjentów z ZO-K w wieku 6-17 lat. Obserwowano zwiększone ryzyko zachowań samobójczych i wrogości u młodych osób leczonych lekami przeciwdepresyjnymi.
Krwawienia
Istnieje ryzyko nieprawidłowych krwawień przy stosowaniu SSRI. Zaleca się ostrożność u pacjentów przyjmujących leki wpływające na czynność płytek krwi lub z zaburzeniami krzepnięcia.
Hiponatremia
Może wystąpić hiponatremia, szczególnie u osób starszych. Należy monitorować pacjentów pod kątem objawów hiponatremii.
Pacjenci z cukrzycą
Leczenie sertraliną może wpływać na kontrolę glikemii. Może być konieczne dostosowanie dawek leków przeciwcukrzycowych.
Jaskra
SSRI mogą wpływać na wielkość źrenicy, co może prowadzić do wystąpienia jaskry z wąskim kątem przesączania.
Zaburzenia czynności seksualnych
SSRI mogą powodować objawy zaburzeń czynności seksualnych. Zgłaszano przypadki długotrwałych zaburzeń czynności seksualnych, utrzymujących się pomimo przerwania leczenia.
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów
Sertralina może upośledzać zdolności psychofizyczne. Należy zachować ostrożność podczas prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn do czasu ustalenia indywidualnej reakcji na lek.
Stosowanie sertraliny wymaga ścisłego monitorowania pacjenta, szczególnie w początkowym okresie leczenia oraz u osób z grupy podwyższonego ryzyka. Kluczowa jest edukacja pacjenta odnośnie potencjalnych działań niepożądanych i konieczności zgłaszania niepokojących objawów.
Warto zapamiętać
- Sertralina jest skuteczna w leczeniu różnych zaburzeń depresyjnych i lękowych, w tym ZO-K u dzieci i młodzieży.
- Lek należy odstawiać stopniowo, aby uniknąć objawów odstawiennych. Nagłe przerwanie leczenia może prowadzić do nieprzyjemnych efektów ubocznych.
Interakcje
Sertralina wchodzi w liczne interakcje z innymi lekami, które mogą mieć istotne znaczenie kliniczne:
- Inhibitory MAO: Przeciwwskazane jednoczesne stosowanie ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego. Wymagany odstęp co najmniej 14 dni między zakończeniem leczenia inhibitorem MAO a rozpoczęciem stosowania sertraliny i co najmniej 7 dni między odstawieniem sertraliny a rozpoczęciem leczenia inhibitorem MAO.
- Pimozyd: Przeciwwskazane jednoczesne stosowanie ze względu na ryzyko wydłużenia odstępu QT.
- Leki wpływające na OUN: Ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu z alkoholem, karbamazepiną, haloperydolem czy fenytoiną.
- Lit: Możliwe nasilenie drżenia mięśniowego. Konieczne monitorowanie pacjentów.
- Fenytoina: Możliwe zmiany stężenia fenytoiny we krwi. Zalecane monitorowanie stężenia fenytoiny przy rozpoczynaniu leczenia sertraliną.
- Leki wpływające na czynność płytek krwi: Zwiększone ryzyko krwawień przy jednoczesnym stosowaniu z NLPZ, kwasem acetylosalicylowym czy innymi lekami przeciwpłytkowymi.
- Leki metabolizowane przez CYP2D6: Sertralina może zwiększać stężenie leków metabolizowanych przez ten enzym (np. trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, leki przeciwarytmiczne klasy 1C).
- Sok grejpfrutowy: Może zwiększać stężenie sertraliny w osoczu. Należy unikać spożywania podczas leczenia.
- Silne inhibitory CYP3A4: Mogą prowadzić do zwiększenia ekspozycji na sertralinę. Należy unikać jednoczesnego stosowania.
Znajomość tych interakcji jest kluczowa dla bezpiecznego stosowania sertraliny. Lekarz powinien dokładnie przeanalizować wszystkie leki przyjmowane przez pacjenta przed włączeniem sertraliny do terapii.
Ciąża i laktacja
Ciąża
Brak odpowiednio kontrolowanych badań u kobiet w ciąży. Stosowanie sertraliny w ciąży nie jest zalecane, chyba że potencjalne korzyści przewyższają ryzyko. Obserwowano objawy odstawienne u noworodków, których matki przyjmowały sertralinę w późniejszym okresie ciąży. Noworodki powinny być obserwowane pod kątem możliwych powikłań.
Istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia przetrwałego nadciśnienia płucnego noworodka przy stosowaniu SSRI w III trymestrze ciąży.
Karmienie piersią
Sertralina przenika do mleka matki w niewielkich ilościach. Nie zaleca się stosowania w okresie karmienia piersią, chyba że korzyści przewyższają potencjalne ryzyko dla dziecka.
Decyzja o stosowaniu sertraliny u kobiet w ciąży lub karmiących piersią powinna być podjęta indywidualnie po dokładnej analizie korzyści i ryzyka, z uwzględnieniem stanu klinicznego pacjentki i potencjalnego wpływu na dziecko.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane sertraliny obejmują:
- Nudności (bardzo często)
- Zaburzenia seksualne, w tym zaburzenia ejakulacji (często)
- Biegunka, suchość w ustach (bardzo często)
- Bezsenność, zawroty głowy, senność, bóle głowy (bardzo często)
- Zmęczenie (bardzo często)
Inne istotne działania niepożądane to:
- Zaburzenia psychiczne: depresja, lęk, pobudzenie, zmniejszenie libido
- Zaburzenia układu nerwowego: drżenie, zaburzenia koncentracji
- Zaburzenia żołądkowo-jelitowe: wymioty, zaparcia, niestrawność
- Zaburzenia skóry: wysypka, nadmierne pocenie się
- Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe: ból mięśniowy
Rzadziej występują poważne działania niepożądane, takie jak:
- Zespół serotoninowy
- Zaburzenia krzepnięcia krwi
- Hiponatremia
- Myśli i zachowania samobójcze (szczególnie na początku leczenia)
- Napady padaczkowe
- Zaburzenia czynności wątroby
Nagłe odstawienie sertraliny może prowadzić do objawów odstawiennych, takich jak zawroty głowy, zaburzenia czucia, zaburzenia snu, pobudzenie, lęk, nudności, drżenie.
Monitorowanie pacjenta pod kątem działań niepożądanych, szczególnie w początkowym okresie leczenia, jest kluczowe dla bezpieczeństwa terapii. Pacjent powinien być poinformowany o możliwych działaniach niepożądanych i konieczności zgłaszania ich lekarzowi.
Przedawkowanie
Sertralina ma szeroki margines bezpieczeństwa w przypadku przedawkowania. Zgłaszano przypadki przyjęcia do 13,5 g samej sertraliny. Zgony występowały głównie przy jednoczesnym przedawkowaniu innych leków i/lub alkoholu.
Objawy przedawkowania mogą obejmować:
- Senność
- Zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty)
- Tachykardię
- Drżenia
- Pobudzenie
- Zawroty głowy
- W rzadkich przypadkach śpiączkę
Postępowanie w przypadku przedawkowania:
- Zapewnienie drożności dróg oddechowych i odpowiedniej wentylacji
- Podanie węgla aktywowanego z środkiem przeczyszczającym
- Monitorowanie czynności serca (EKG) i podstawowych parametrów życiowych
- Leczenie objawowe i podtrzymujące
Nie istnieje swoista odtrutka dla sertraliny. Ze względu na dużą objętość dystrybucji, wymuszona diureza, dializa czy hemoperfuzja prawdopodobnie nie będą skuteczne.
W przypadku podejrzenia przedawkowania sertraliny konieczna jest natychmiastowa pomoc medyczna i hospitalizacja pacjenta.
Właściwości farmakologiczne
Sertralina jest selektywnym inhibitorem wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI). Jej działanie polega na:
- Silnym i swoistym hamowaniu wychwytu serotoniny w komórkach nerwowych
- Bardzo słabym wpływie na wychwyt noradrenaliny i dopaminy
- Braku powinowactwa do receptorów muskarynowych, serotoninowych, dopaminergicznych, adrenergicznych, histaminergicznych, GABA i benzodiazepinowych
Długotrwałe podawanie sertraliny prowadzi do zmniejszenia liczby i wrażliwości receptorów noradrenergicznych w mózgu, co jest obserwowane również w przypadku innych leków przeciwdepresyjnych i stosowanych w leczeniu zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych.
Sertralina nie wykazuje działania uspokajającego, nie wpływa na aktywność psychomotoryczną i nie ma właściwości uzależniających.
Mechanizm działania sertraliny w leczeniu depresji i zaburzeń lękowych opiera się na zwiększeniu dostępności serotoniny w synapsach nerwowych, co prowadzi do normalizacji przekaźnictwa serotoninergicznego w mózgu.
Właściwości farmakokinetyczne
Sertralina charakteryzuje się następującymi właściwościami farmakokinetycznymi:
- Dobrze wchłania się z przewodu pokarmowego
- Osiąga maksymalne stężenie w osoczu po 4-6 godzinach od podania
- Wiąże się w wysokim stopniu z białkami osocza (około 98%)
- Ulega intensywnemu metabolizmowi wątrobowemu, głównie poprzez N-demetylację
- Główny metabolit, N-desmetylosertralina, jest znacznie mniej aktywny niż sertralina
- Okres półtrwania wynosi około 26 godzin, co umożliwia dawkowanie raz na dobę
- Wydalana głównie z moczem i kałem w postaci metabolitów
U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby obserwuje się wydłużenie okresu półtrwania i zwiększenie ekspozycji na sertralinę, co może wymagać dostosowania dawkowania.
Znajomość właściwości farmakologicznych i farmakokinetycznych sertraliny jest istotna dla zrozumienia jej działania terapeutycznego, potencjalnych interakcji oraz zasad dawkowania.
Warto zapamiętać
- Sertralina jest lekiem o szerokim spektrum działania przeciwdepresyjnego i przeciwlękowego, skutecznym w leczeniu różnych zaburzeń psychicznych.
- Lek charakteryzuje się dobrym profilem bezpieczeństwa, ale wymaga ostrożnego stosowania u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby oraz monitorowania pod kątem potencjalnych interakcji lekowych.
Sertralina jest skutecznym i szeroko stosowanym lekiem w psychiatrii, jednak jej stosowanie wymaga indywidualnego podejścia do pacjenta, uwzględniającego jego stan kliniczny, współistniejące choroby i przyjmowane leki. Regularne monitorowanie pacjenta, szczególnie w początkowym okresie leczenia, jest kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa i skuteczności terapii.
2) Pacjenci 65+
Przysługuje uprawnionym pacjentom we wskazaniach określonych w decyzji o objęciu refundacją. Jeżeli lek jest refundowany we wszystkich zarejestrowanych wskazaniach, to jest w nich wszystkich bezpłatny dla pacjenta. Jeżeli natomiast lek jest refundowany w określonych wskazaniach, to jest bezpłatny dla seniorów tylko i wyłącznie w tych właśnie wskazaniach.
3) Pacjenci do ukończenia 18 roku życia