Sertralina Krka
Sertraline
Wskazania
Sertralina Krka jest wskazana w leczeniu następujących zaburzeń psychicznych:
- Epizody dużej depresji
- Zapobieganie nawrotom epizodów dużej depresji
- Lęk napadowy z towarzyszącą (lub nie) agorafobią
- Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne (ZO-K) u dorosłych oraz dzieci i młodzieży 6-17 lat
- Zespół lęku społecznego
- Zespół stresu pourazowego (PTSD)
Szeroki zakres wskazań czyni sertralinę uniwersalnym lekiem przeciwdepresyjnym i przeciwlękowym, stosowanym w różnych zaburzeniach psychicznych zarówno u dorosłych, jak i roku życia.
Dawkowanie
Rozpoczynanie leczenia
Wskazanie | Dawka początkowa |
---|---|
Depresja i ZO-K | 50 mg/dobę |
Lęk napadowy, PTSD, zespół lęku społecznego | 25 mg/dobę, po tygodniu zwiększenie do 50 mg/dobę |
Rozpoczynanie leczenia od niższej dawki w zaburzeniach lękowych zmniejsza ryzyko działań niepożądanych charakterystycznych dla początku terapii.
Dostosowanie dawki
U pacjentów niereagujących na dawkę 50 mg można ją zwiększać w odstępach co najmniej tygodniowych o 50 mg, do maksymalnie 200 mg/dobę. Nie należy zmieniać dawkowania częściej niż raz na tydzień ze względu na długi okres półtrwania sertraliny (24h).
Początek działania terapeutycznego powinien być zauważalny w ciągu 7 dni, ale pełny efekt może wystąpić po dłuższym czasie, szczególnie w ZO-K.
Leczenie podtrzymujące
W leczeniu długoterminowym należy stosować najniższą skuteczną dawkę. W depresji zaleca się kontynuowanie leczenia przez co najmniej 6 miesięcy po ustąpieniu objawów, aby zapobiec nawrotom.
Dawkowanie u dzieci i młodzieży z ZO-K
- 13-17 lat: początkowo 50 mg raz/dobę
- 6-12 lat: początkowo 25 mg raz/dobę, po tygodniu można zwiększyć do 50 mg raz/dobę
Maksymalna dawka wynosi 200 mg/dobę. Przy zwiększaniu dawki powyżej 50 mg należy uwzględnić mniejszą masę ciała dzieci.
Stosowanie u pacjentów w podeszłym wieku
Należy zachować ostrożność ze względu na zwiększone ryzyko hiponatremii. Może być konieczne stosowanie niższych dawek lub wydłużenie odstępów między zwiększaniem dawki.
Stosowanie u pacjentów z niewydolnością wątroby
U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby należy stosować mniejsze dawki lub wydłużyć odstępy między dawkami. Nie stosować u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby.
Stosowanie u pacjentów z niewydolnością nerek
Nie jest wymagane dostosowanie dawki.
Lek należy przyjmować raz na dobę, rano lub wieczorem, niezależnie od posiłków.
Odstawianie leku
Należy unikać nagłego odstawienia. Dawkę należy zmniejszać stopniowo przez 1-2 tygodnie, aby zminimalizować ryzyko objawów odstawiennych. W razie wystąpienia uciążliwych objawów można rozważyć powrót do poprzedniej dawki i wolniejsze jej zmniejszanie.
Właściwe dawkowanie i stopniowe odstawianie sertraliny ma kluczowe znaczenie dla skuteczności i bezpieczeństwa terapii.
Przeciwwskazania
Stosowanie sertraliny jest przeciwwskazane w następujących przypadkach:
- Nadwrażliwość na sertralinę lub którąkolwiek substancję pomocniczą
- Jednoczesne stosowanie nieodwracalnych inhibitorów MAO - ryzyko zespołu serotoninowego
- Stosowanie pimozydu
Należy zachować co najmniej 14-dniową przerwę między zakończeniem leczenia nieodwracalnym inhibitorem MAO a rozpoczęciem stosowania sertraliny oraz co najmniej 7-dniową przerwę między odstawieniem sertraliny a rozpoczęciem leczenia inhibitorem MAO.
Ścisłe przestrzeganie przeciwwskazań jest niezbędne dla uniknięcia potencjalnie groźnych interakcji lekowych.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Zespół serotoninowy
Należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu innych leków serotoninergicznych ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego. Objawy obejmują: pobudzenie, drżenie, hipertermię, zaburzenia koordynacji ruchowej, tachykardię.
Przejście na sertralinę z innych leków przeciwdepresyjnych
Należy zachować ostrożność przy zmianie terapii z innych leków przeciwdepresyjnych na sertralinę, szczególnie w przypadku leków długodziałających jak fluoksetyna.
Mania/hipomania
U pacjentów z chorobą afektywną dwubiegunową sertralina może wywołać epizod maniakalny. Konieczna jest ścisła obserwacja pacjentów.
Napady padaczkowe
Należy zachować ostrożność u pacjentów z padaczką w wywiadzie. W razie wystąpienia napadów należy odstawić sertralinę.
Samobójstwa/myśli samobójcze
Pacjenci, szczególnie młodzi dorośli i osoby z myślami samobójczymi w wywiadzie, wymagają ścisłej obserwacji w początkowym okresie leczenia ze względu na możliwość zwiększonego ryzyka zachowań samobójczych.
Krwawienia
Istnieje zwiększone ryzyko krwawień, szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu leków wpływających na krzepliwość krwi (np. NLPZ, leki przeciwpłytkowe).
Hiponatremia
Może wystąpić hiponatremia, szczególnie u osób starszych. Objawy obejmują: bóle głowy, zaburzenia koncentracji, osłabienie.
Objawy odstawienne
Nagłe odstawienie sertraliny może powodować objawy odstawienne takie jak: zawroty głowy, parestezje, bezsenność, lęk, nudności. Zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki.
Stosowanie u dzieci i młodzieży
Sertralina nie jest zalecana u pacjentów poniżej 18 lat, z wyjątkiem leczenia ZO-K u dzieci powyżej 6 lat. Istnieje zwiększone ryzyko zachowań samobójczych.
Zaburzenia czynności wątroby
U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby może być konieczne zmniejszenie dawki lub wydłużenie odstępów między dawkami.
Cukrzyca
Leczenie sertraliną może wpływać na kontrolę glikemii. Może być konieczne dostosowanie dawek leków przeciwcukrzycowych.
Świadomość powyższych ostrzeżeń i zachowanie odpowiednich środków ostrożności pozwala na bezpieczne stosowanie sertraliny u większości pacjentów.
Warto zapamiętać
- Sertralina jest skuteczna w leczeniu depresji, zaburzeń lękowych i obsesyjno-kompulsyjnych u dorosłych oraz dzieci powyżej 6 roku życia.
- Należy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu sertraliny u pacjentów z ryzykiem zachowań samobójczych oraz stopniowo odstawiać lek, aby uniknąć objawów odstawiennych.
Interakcje
Przeciwwskazane połączenia lekowe
- Nieodwracalne inhibitory MAO - ryzyko zespołu serotoninowego
- Pimozyd - zwiększone ryzyko arytmii
Niezalecane połączenia
- Inne leki serotoninergiczne (np. tramadol, tryptany) - zwiększone ryzyko zespołu serotoninowego
- Leki wpływające na krzepliwość krwi (np. warfaryna, NLPZ) - zwiększone ryzyko krwawień
Połączenia wymagające ostrożności
- Lit - możliwe nasilenie działania litu
- Fenytoina - możliwe zwiększenie stężenia fenytoiny
- Leki metabolizowane przez CYP2D6 (np. trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne) - możliwe zwiększenie ich stężenia
Inne istotne interakcje
- Alkohol - nie zaleca się spożywania podczas leczenia sertraliną
- Sok grejpfrutowy - może zwiększać stężenie sertraliny
Znajomość interakcji sertraliny pozwala na uniknięcie potencjalnie niebezpiecznych połączeń lekowych i optymalizację leczenia.
Ciąża i laktacja
Stosowanie sertraliny w ciąży należy rozważyć tylko wtedy, gdy potencjalne korzyści przewyższają ryzyko. Istnieje zwiększone ryzyko przetrwałego nadciśnienia płucnego noworodków przy stosowaniu w III trymestrze. Noworodki matek przyjmujących sertralinę w późnej ciąży mogą wymagać obserwacji pod kątem objawów odstawiennych.
Sertralina przenika do mleka matki w niewielkich ilościach. Decyzję o stosowaniu podczas karmienia piersią należy podjąć po rozważeniu korzyści dla matki i potencjalnego ryzyka dla dziecka.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane sertraliny obejmują:
- Zaburzenia żołądkowo-jelitowe: nudności (24%), biegunka (18%), suchość w jamie ustnej (14%)
- Zaburzenia układu nerwowego: bóle głowy (21%), zawroty głowy (11%), senność (13%)
- Zaburzenia psychiczne: bezsenność (19%), zmniejszenie libido
- Zaburzenia seksualne: zaburzenia wytrysku u mężczyzn (14%)
Inne istotne działania niepożądane:
- Zwiększone ryzyko krwawień
- Hiponatremia, szczególnie u osób starszych
- Zespół serotoninowy
- Wydłużenie odstępu QT
- Zwiększone ryzyko złamań kości u osób starszych
Większość działań niepożądanych ma nasilenie łagodne do umiarkowanego i często ustępuje w trakcie leczenia. Znajomość profilu działań niepożądanych pozwala na odpowiednie monitorowanie pacjenta i wczesne reagowanie w razie ich wystąpienia.
Przedawkowanie
Objawy przedawkowania sertraliny obejmują:
- Senność
- Zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty)
- Tachykardia
- Drżenie mięśniowe
- Pobudzenie
- Zawroty głowy
W cięższych przypadkach może wystąpić śpiączka, wydłużenie odstępu QT i zaburzenia rytmu serca.
Postępowanie w przypadku przedawkowania:
- Zapewnienie drożności dróg oddechowych i odpowiedniej wentylacji
- Podanie węgla aktywowanego
- Monitorowanie czynności życiowych i EKG
- Leczenie objawowe i podtrzymujące
Brak swoistego antidotum. Ze względu na dużą objętość dystrybucji sertraliny, skuteczność wymuszonej diurezy, dializy i hemoperfuzji jest ograniczona.
Właściwości farmakologiczne
Sertralina jest selektywnym inhibitorem wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI). Jej działanie polega na hamowaniu wychwytu serotoniny w synapsach, co prowadzi do zwiększenia stężenia serotoniny w szczelinie synaptycznej i nasilenia przekaźnictwa serotoninergicznego.
Sertralina wykazuje bardzo słaby wpływ na wychwyt noradrenaliny i dopaminy. Nie ma istotnego powinowactwa do receptorów muskarynowych, histaminowych, adrenergicznych czy GABA-ergicznych.
Długotrwałe stosowanie sertraliny prowadzi do zmniejszenia liczby i wrażliwości receptorów noradrenergicznych w mózgu, co może przyczyniać się do jej działania przeciwdepresyjnego.
Początek działania przeciwdepresyjnego obserwuje się zwykle po 1-2 tygodniach leczenia, ale pełny efekt terapeutyczny może wystąpić po 4-6 tygodniach.
Właściwości farmakokinetyczne
- Biodostępność: około 44% po podaniu doustnym
- Czas do osiągnięcia maksymalnego stężenia: 4-8 godzin
- Okres półtrwania: około 26 godzin
- Wiązanie z białkami osocza: około 98%
- Metabolizm: głównie w wątrobie przy udziale CYP2D6, CYP2C19 i CYP3A4
- Wydalanie: głównie z moczem w postaci metabolitów
Znajomość właściwości farmakologicznych i farmakokinetycznych sertraliny pozwala na lepsze zrozumienie jej działania i optymalizację terapii.
Podsumowanie
Sertralina jest skutecznym i względnie bezpiecznym lekiem przeciwdepresyjnym i przeciwlękowym o szerokim spektrum zastosowań. Jej profil działań niepożądanych jest korzystny w porównaniu do starszych leków przeciwdepresyjnych. Kluczowe znaczenie ma właściwe dawkowanie, monitorowanie pacjenta pod kątem działań niepożądanych oraz stopniowe odstawianie leku. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z grupy zwiększonego ryzyka, takich jak osoby starsze, pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby czy osoby przyjmujące inne leki psychotropowe.