Sastium
Sertraline
Wskazania do stosowania
Sertralina jest wskazana w leczeniu:
- epizodów dużej depresji
- zapobieganiu nawrotowi epizodów dużej depresji
- lęku napadowego z towarzyszącą (lub nie) agorafobią
- zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych (ZO-K) u pacjentów dorosłych oraz dzieci i młodzieży w wieku 6-17 lat
- zespołu lęku społecznego
- zespołu lęku pourazowego (PTSD)
Sertralina wykazuje skuteczność w leczeniu szerokiego spektrum zaburzeń psychicznych, co czyni ją wszechstronnym lekiem przeciwdepresyjnym i przeciwlękowym.
Dawkowanie i sposób podawania
Początek leczenia
Depresja i zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne: Leczenie należy rozpocząć od dawki 50 mg/dobę.
Lęk napadowy, PTSD i zespół lęku społecznego: Leczenie należy rozpocząć od dawki 25 mg/dobę. Po tygodniu dawkę należy zwiększyć do 50 mg raz na dobę.
Zwiększanie dawki
U pacjentów niereagujących na dawkę 50 mg można zwiększać dawkę o 50 mg co najmniej raz w tygodniu, aż do maksymalnej dawki 200 mg/dobę. Nie należy zmieniać dawkowania częściej niż raz na tydzień ze względu na 24-godzinny okres półtrwania sertraliny.
Leczenie podtrzymujące
W okresie długotrwałego leczenia podtrzymującego dawkowanie powinno być utrzymane na najniższym skutecznym poziomie i dostosowywane w zależności od potrzeb pacjenta.
W leczeniu depresji zaleca się kontynuowanie terapii przez co najmniej 6 miesięcy po ustąpieniu objawów, aby upewnić się, że nastąpiła pełna remisja.
Stosowanie u dzieci i młodzieży z ZO-K
Wiek | Dawka początkowa | Dawka maksymalna |
---|---|---|
13-17 lat | 50 mg raz/dobę | 200 mg/dobę |
6-12 lat | 25 mg raz/dobę | 200 mg/dobę |
U dzieci należy zachować ostrożność przy zwiększaniu dawki powyżej 50 mg ze względu na mniejszą masę ciała w porównaniu z dorosłymi.
Stosowanie u pacjentów w podeszłym wieku
U pacjentów w podeszłym wieku sertralinę należy stosować ostrożnie ze względu na zwiększone ryzyko hiponatremii.
Stosowanie u pacjentów z niewydolnością wątroby
U pacjentów z niewydolnością wątroby sertralinę należy stosować ostrożnie, w mniejszych dawkach lub z mniejszą częstością. Nie zaleca się stosowania u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby.
Stosowanie u pacjentów z niewydolnością nerek
U pacjentów z niewydolnością nerek nie jest wymagane dostosowanie dawki.
Warto zapamiętać
- Sertralinę należy przyjmować raz na dobę, rano lub wieczorem
- Lek można przyjmować niezależnie od posiłków
Właściwe dawkowanie i sposób podawania sertraliny są kluczowe dla osiągnięcia optymalnego efektu terapeutycznego przy minimalizacji ryzyka działań niepożądanych. Indywidualizacja terapii i regularna ocena stanu pacjenta pozwalają na dostosowanie dawki do jego potrzeb.
Przeciwwskazania
Stosowanie sertraliny jest przeciwwskazane w następujących przypadkach:
- Nadwrażliwość na sertralinę lub którąkolwiek substancję pomocniczą
- Jednoczesne stosowanie nieodwracalnych inhibitorów MAO
- Jednoczesne stosowanie pimozydu
Szczególną ostrożność należy zachować przy zmianie leczenia z inhibitorów MAO na sertralinę i odwrotnie, ze względu na ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego. Zaleca się zachowanie odpowiednich okresów przerwy między stosowaniem tych leków.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Zespół serotoninowy i złośliwy zespół neuroleptyczny
Istnieje ryzyko wystąpienia potencjalnie zagrażających życiu zespołów, takich jak zespół serotoninowy (SS) lub złośliwy zespół neuroleptyczny (NMS), szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu innych leków serotoninergicznych. Pacjentów należy monitorować pod kątem objawów tych zespołów.
Zmiana leczenia
Przy zmianie leczenia z innych leków przeciwdepresyjnych na sertralinę należy zachować ostrożność i odpowiedni okres przejściowy.
Interakcje z innymi lekami serotoninergicznymi
Należy unikać jednoczesnego stosowania sertraliny z innymi lekami nasilającymi przekaźnictwo serotoninergiczne ze względu na ryzyko interakcji.
Wydłużenie odstępu QTc
Sertralinę należy stosować ostrożnie u pacjentów z czynnikami ryzyka wydłużenia odstępu QTc.
Aktywacja manii/hipomanii
U pacjentów z historią epizodów maniakalnych lub hipomaniakalnych należy zachować szczególną ostrożność i ściśle monitorować stan pacjenta.
Napady padaczkowe
Należy unikać stosowania sertraliny u pacjentów z niestabilną padaczką i ściśle monitorować pacjentów z kontrolowaną padaczką.
Ryzyko samobójstwa
Pacjentów, szczególnie w początkowym okresie leczenia i po zmianie dawki, należy ściśle obserwować pod kątem myśli i zachowań samobójczych.
Stosowanie u dzieci i młodzieży
Sertralinę można stosować u dzieci i młodzieży w wieku 6-17 lat tylko w leczeniu zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych. Należy monitorować wzrost, dojrzewanie i rozwój poznawczy pacjentów pediatrycznych podczas długotrwałego leczenia.
Krwawienia
Istnieje zwiększone ryzyko nieprawidłowych krwawień, szczególnie u pacjentów przyjmujących jednocześnie leki wpływające na czynność płytek krwi.
Hiponatremia
Sertralinę należy stosować ostrożnie u pacjentów z ryzykiem hiponatremii, szczególnie u osób starszych.
Warto zapamiętać
- Konieczne jest ścisłe monitorowanie pacjentów, szczególnie w początkowym okresie leczenia
- Należy zachować ostrożność przy stosowaniu sertraliny u pacjentów z chorobami współistniejącymi lub przyjmujących inne leki
Znajomość specjalnych ostrzeżeń i środków ostrożności pozwala na bezpieczne stosowanie sertraliny i minimalizację ryzyka wystąpienia poważnych działań niepożądanych. Indywidualne podejście do pacjenta i regularna ocena jego stanu są kluczowe dla optymalizacji terapii.
Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
Sertralina może wchodzić w interakcje z wieloma lekami, co wymaga szczególnej ostrożności przy jej stosowaniu. Najważniejsze interakcje obejmują:
Inhibitory MAO
Jednoczesne stosowanie sertraliny z nieodwracalnymi inhibitorami MAO jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego. Należy zachować odpowiednie okresy przerwy między stosowaniem tych leków.
Pimozyd
Jednoczesne stosowanie pimozidu z sertraliną jest przeciwwskazane.
Leki wpływające na OUN
Należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu sertraliny z innymi lekami działającymi na OUN, w tym z alkoholem.
Leki wydłużające odstęp QTc
Jednoczesne stosowanie sertraliny z lekami wydłużającymi odstęp QTc może zwiększać ryzyko arytmii.
Leki wpływające na hemostazę
Jednoczesne stosowanie sertraliny z lekami wpływającymi na czynność płytek krwi lub krzepliwość może zwiększać ryzyko krwawień.
Leki metabolizowane przez CYP2D6
Sertralina może hamować aktywność CYP2D6, co może prowadzić do zwiększenia stężenia leków metabolizowanych przez ten enzym.
Sok grejpfrutowy
Spożywanie soku grejpfrutowego może zwiększać stężenie sertraliny w osoczu, dlatego należy unikać jednoczesnego stosowania.
Znajomość potencjalnych interakcji sertraliny z innymi lekami pozwala na odpowiednie dostosowanie terapii i minimalizację ryzyka wystąpienia działań niepożądanych. W przypadku konieczności stosowania sertraliny z lekami wchodzącymi w interakcje, należy rozważyć modyfikację dawkowania lub ścisłe monitorowanie pacjenta.
Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Ciąża
Nie zaleca się stosowania sertraliny w czasie ciąży, chyba że stan kliniczny kobiety uzasadnia taką potrzebę, a potencjalne korzyści z leczenia przeważają nad ewentualnymi zagrożeniami. Stosowanie sertraliny w późnych okresach ciąży może prowadzić do wystąpienia objawów odstawienia u noworodka.
Karmienie piersią
Sertralina przenika do mleka matki w niewielkich ilościach. Nie zaleca się stosowania leku u matek karmiących piersią, chyba że korzyści przewyższają potencjalne ryzyko dla dziecka.
Płodność
Badania na zwierzętach nie wykazały wpływu sertraliny na płodność. U ludzi obserwowano przemijający wpływ na jakość nasienia, jednak dotychczas nie zaobserwowano wpływu na płodność.
Decyzja o stosowaniu sertraliny u kobiet w ciąży lub karmiących piersią powinna być podejmowana indywidualnie, po dokładnej analizie potencjalnych korzyści i ryzyka. Konieczne jest ścisłe monitorowanie stanu zdrowia matki i dziecka w przypadku stosowania leku w tych okresach.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane sertraliny obejmują:
- Nudności (bardzo często)
- Zaburzenia seksualne, w tym zaburzenia wytrysku u mężczyzn (bardzo często)
- Biegunka, suchość w ustach (bardzo często)
- Bóle głowy, zawroty głowy, senność (bardzo często)
- Bezsenność (bardzo często)
- Zmęczenie (bardzo często)
Inne istotne działania niepożądane to:
- Zaburzenia żołądkowo-jelitowe
- Zaburzenia psychiczne (np. pobudzenie, lęk)
- Zaburzenia układu nerwowego (np. drżenie, zaburzenia koncentracji)
- Zaburzenia sercowo-naczyniowe (np. kołatanie serca)
- Zaburzenia skórne (np. nadmierne pocenie się, wysypka)
Rzadziej mogą wystąpić poważne działania niepożądane, takie jak zespół serotoninowy, zaburzenia krzepnięcia krwi czy wydłużenie odstępu QTc.
Nagłe odstawienie sertraliny może prowadzić do wystąpienia objawów odstawienia, dlatego zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki przy zakończeniu leczenia.
Warto zapamiętać
- Większość działań niepożądanych ma charakter przejściowy i ustępuje w trakcie kontynuacji leczenia
- Należy poinformować pacjenta o możliwości wystąpienia działań niepożądanych i konieczności zgłaszania ich lekarzowi
Monitorowanie pacjenta pod kątem działań niepożądanych, szczególnie w początkowym okresie leczenia, pozwala na wczesne wykrycie i odpowiednie postępowanie w przypadku ich wystąpienia. Indywidualne dostosowanie dawki może pomóc w minimalizacji ryzyka działań niepożądanych przy zachowaniu skuteczności terapeutycznej.
Przedawkowanie
Przedawkowanie sertraliny może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, w tym zgonu. Objawy przedawkowania obejmują:
- Senność
- Zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty)
- Tachykardię
- Drżenia
- Pobudzenie
- Zawroty głowy
- W rzadkich przypadkach śpiączkę
Po przedawkowaniu sertraliny może również wystąpić wydłużenie odstępu QTc lub częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes.
Postępowanie w przypadku przedawkowania
- Zapewnić i utrzymać drożność dróg oddechowych
- Zapewnić odpowiednie dostarczanie tlenu i wentylację
- Podać węgiel aktywowany, ewentualnie w połączeniu ze środkiem przeczyszczającym
- Monitorować funkcje serca (EKG) i podstawowe parametry fizjologiczne
- Prowadzić leczenie objawowe i podtrzymujące
Nie istnieje swoista odtrutka dla sertraliny. Ze względu na dużą objętość dystrybucji leku, wymuszona diureza, dializa, hemoperfuzja i transfuzja wymienna prawdopodobnie nie będą skuteczne.
W przypadku przedawkowania sertraliny kluczowe jest szybkie podjęcie intensywnego postępowania medycznego. Monitorowanie pacjenta i leczenie objawowe są podstawą postępowania w takiej sytuacji.
Właściwości farmakologiczne
Mechanizm działania
Sertralina jest silnym i swoistym inhibitorem wychwytu zwrotnego serotoniny (5-HT) w neuronach. Prowadzi to do nasilenia działania serotoniny w ośrodkowym układzie nerwowym. Lek ma jedynie bardzo słaby wpływ na wychwyt zwrotny noradrenaliny i dopaminy.
Działanie farmakodynamiczne
Sertralina nie wykazuje istotnego powinowactwa do receptorów adrenergicznych, cholinergicznych, GABA, dopaminergicznych, histaminowych, serotoninowych ani benzodiazepinowych. Długotrwałe podawanie sertraliny prowadzi do zmniejszenia liczby i wrażliwości receptorów noradrenergicznych w mózgu.
Właściwości farmakokinetyczne
Sertralina charakteryzuje się liniową farmakokinetyką w zakresie dawek 50-200 mg. U ludzi maksymalne stężenie w osoczu osiągane jest po 4,5-8,4 godzinach po codziennym podaniu doustnym. Pokarm nie ma istotnego wpływu na biodostępność sertraliny w postaci tabletek.
Sertralina w około 98% wiąże się z białkami osocza. Lek jest intensywnie metabolizowany w wątrobie, głównie poprzez N-demetylację. Główny metabolit, N-desmetylosertralina, jest znacznie mniej aktywny niż sertralina in vitro i nie wykazuje istotnej aktywności klinicznej.
Średni okres półtrwania sertraliny wynosi około 26 godzin. Około 40-45% podanej dawki jest wydalane z moczem w ciągu 9 dni, a podobna ilość z kałem.
Warto zapamiętać
- Sertralina jest selektywnym inhibitorem wychwytu zwrotnego serotoniny
- Lek charakteryzuje się długim okresem półtrwania, co umożliwia dawkowanie raz na dobę
Zrozumienie mechanizmu działania i właściwości farmakokinetycznych sertraliny pozwala na optymalne wykorzystanie jej potencjału terapeutycznego. Długi okres półtrwania umożliwia wygodne dawkowanie raz na dobę, co może poprawić przestrzeganie zaleceń terapeutycznych przez pacjentów.
Podsumowanie
Sertralina jest skutecznym lekiem przeciwdepresyjnym i przeciwlękowym o szerokim spektrum zastosowań. Jej selektywne działanie na układ serotoninergiczny przyczynia się do korzystnego profilu bezpieczeństwa. Kluczowe aspekty stosowania sertraliny obejmują:
- Indywidualizację dawkowania w zależności od stanu klinicznego pacjenta i jego odpowiedzi na leczenie
- Monitorowanie pacjenta pod kątem działań niepożądanych, szczególnie w początkowym okresie terapii
- Uwzględnienie potencjalnych interakcji z innymi lekami
- Ostrożne stosowanie u pacjentów z chorobami współistniejącymi, szczególnie zaburzeniami czynności wątroby
- Stopniowe odstawianie leku w celu uniknięcia objawów odstawienia
Właściwe stosowanie sertraliny, oparte na dokładnej ocenie stanu pacjenta i regularnym monitorowaniu, pozwala na osiągnięcie optymalnych efektów terapeutycznych przy minimalizacji ryzyka działań niepożądanych.
2) Pacjenci 65+
Przysługuje uprawnionym pacjentom we wskazaniach określonych w decyzji o objęciu refundacją. Jeżeli lek jest refundowany we wszystkich zarejestrowanych wskazaniach, to jest w nich wszystkich bezpłatny dla pacjenta. Jeżeli natomiast lek jest refundowany w określonych wskazaniach, to jest bezpłatny dla seniorów tylko i wyłącznie w tych właśnie wskazaniach.
3) Pacjenci do ukończenia 18 roku życia