Sastium
Sertraline
Wskazania do stosowania
Sertralina jest wskazana w leczeniu:
- Epizodów dużej depresji
- Zapobieganiu nawrotom epizodów dużej depresji
- Lęku napadowego z towarzyszącą (lub nie) agorafobią
- Zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych (ZO-K) u pacjentów dorosłych oraz dzieci i młodzieży w wieku 6-17 lat
- Zespołu lęku społecznego
- Zespołu lęku pourazowego (PTSD)
Sertralina wykazuje skuteczność w leczeniu różnych zaburzeń psychicznych, zarówno u dorosłych jak i u dzieci i młodzieży. Jest to lek pierwszego wyboru w terapii wielu schorzeń związanych z depresją i lękiem.
Dawkowanie i sposób podawania
Początek leczenia
Wskazanie | Dawka początkowa |
---|---|
Depresja i ZO-K | 50 mg/dobę |
Lęk napadowy, PTSD, zespół lęku społecznego | 25 mg/dobę, po tygodniu zwiększenie do 50 mg/dobę |
Dawkowanie początkowe ma na celu zmniejszenie częstości działań niepożądanych charakterystycznych dla początkowej fazy leczenia.
Zwiększanie dawki
U pacjentów niereagujących na dawkę 50 mg można zwiększać dawkę o 50 mg co najmniej raz w tygodniu, aż do maksymalnej dawki 200 mg/dobę. Ze względu na 24-godzinny okres półtrwania sertraliny, nie należy zmieniać dawkowania częściej niż raz na tydzień.
Początek działania terapeutycznego może nastąpić w ciągu 7 dni, jednak dla osiągnięcia pełnego efektu terapeutycznego potrzeba zwykle więcej czasu, szczególnie w przypadku ZO-K.
Leczenie podtrzymujące
W okresie długotrwałego leczenia podtrzymującego dawkowanie powinno być utrzymane na najniższym poziomie zapewniającym efekt terapeutyczny, a następnie dostosowywane zależnie od potrzeby.
W leczeniu depresji zaleca się kontynuowanie terapii przez co najmniej 6 miesięcy po ustąpieniu objawów, aby upewnić się, że choroba ustąpiła.
W przypadku lęku napadowego i ZO-K należy regularnie oceniać potrzebę kontynuowania leczenia, ponieważ w tych zaburzeniach zdolność zapobiegania nawrotom nie została udowodniona.
Stosowanie u dzieci i młodzieży z ZO-K
Wiek | Dawka początkowa | Dawka maksymalna |
---|---|---|
13-17 lat | 50 mg raz/dobę | 200 mg/dobę |
6-12 lat | 25 mg raz/dobę | 200 mg/dobę |
U dzieci dawkę można zwiększać co tydzień w zależności od potrzeb. Należy jednak uwzględnić mniejszą masę ciała dzieci w porównaniu z dorosłymi przy zwiększaniu dawki powyżej 50 mg/dobę.
Nie wykazano skuteczności sertraliny w leczeniu dużej depresji u dzieci. Brak danych dotyczących stosowania leku u dzieci poniżej 6 lat.
Stosowanie u pacjentów w podeszłym wieku
U pacjentów w podeszłym wieku sertralinę należy stosować ostrożnie ze względu na zwiększone ryzyko hiponatremii.
Stosowanie u pacjentów z niewydolnością wątroby
U pacjentów z niewydolnością wątroby sertralinę należy stosować ostrożnie. Zaleca się stosowanie mniejszych dawek lub zmniejszenie częstości podawania. Nie należy stosować sertraliny u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby ze względu na brak odpowiednich danych klinicznych.
Stosowanie u pacjentów z niewydolnością nerek
U pacjentów z niewydolnością nerek dostosowanie dawki nie jest wymagane.
Uwagi dotyczące dawkowania
- Sertralinę należy podawać raz na dobę, rano lub wieczorem
- Lek można przyjmować z posiłkami lub niezależnie od nich
- Należy unikać nagłego odstawienia leku - dawkę należy zmniejszać stopniowo przez 1-2 tygodnie
- W przypadku wystąpienia objawów odstawienia, należy rozważyć ponowne podanie zaleconej dawki i kontynuować stopniowe zmniejszanie
Prawidłowe dawkowanie sertraliny jest kluczowe dla osiągnięcia optymalnego efektu terapeutycznego przy minimalizacji działań niepożądanych. Dawkowanie należy dostosowywać indywidualnie do potrzeb pacjenta, uwzględniając jego wiek, stan zdrowia i odpowiedź na leczenie.
Warto zapamiętać
- Sertralina jest skuteczna w leczeniu różnych zaburzeń psychicznych, w tym depresji, lęku i ZO-K
- Dawkowanie należy rozpoczynać od niskich dawek i stopniowo zwiększać w celu zminimalizowania działań niepożądanych
Przeciwwskazania
Sertraliny nie wolno stosować w następujących przypadkach:
- Nadwrażliwość na sertralinę lub którąkolwiek substancję pomocniczą
- Jednoczesne stosowanie nieodwracalnych inhibitorów MAO ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego
- Stosowanie sertraliny w ciągu co najmniej 14 dni od zakończenia leczenia nieodwracalnym inhibitorem MAO
- Jednoczesne stosowanie pimozydu
Należy zachować szczególną ostrożność przy zmianie leczenia z inhibitorów MAO na sertralinę i odwrotnie, przestrzegając odpowiednich okresów karencji. Przeciwwskazania te mają na celu zapobieganie potencjalnie niebezpiecznym interakcjom lekowym i reakcjom niepożądanym.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Zespół serotoninowy i złośliwy zespół neuroleptyczny
Istnieje ryzyko wystąpienia potencjalnie zagrażających życiu zespołów, takich jak zespół serotoninowy (SS) lub złośliwy zespół neuroleptyczny (NMS), szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu innych leków serotoninergicznych. Pacjentów należy obserwować pod kątem objawów tych zespołów.
Zmiana leczenia
Przy zmianie z innych leków przeciwdepresyjnych na sertralinę należy zachować ostrożność i odpowiedni czas między odstawieniem jednego leku a rozpoczęciem podawania drugiego.
Interakcje z innymi lekami serotoninergicznymi
Należy unikać jednoczesnego stosowania sertraliny z innymi lekami zwiększającymi przekaźnictwo serotoninergiczne ze względu na ryzyko interakcji.
Wydłużenie odstępu QTc
Zgłaszano przypadki wydłużenia odstępu QTc i częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes po stosowaniu sertraliny. Należy zachować ostrożność u pacjentów z czynnikami ryzyka wydłużenia odstępu QTc.
Aktywacja manii lub hipomanii
U pacjentów z chorobą afektywną dwubiegunową sertralina może wywołać epizod maniakalny. Konieczna jest ścisła obserwacja pacjentów z wywiadem manii/hipomanii.
Napady padaczkowe
Sertralina może obniżać próg drgawkowy. Należy unikać stosowania u pacjentów z niestabilną padaczką, a pacjentów z kontrolowaną padaczką uważnie monitorować.
Ryzyko samobójstwa
Pacjenci z depresją mają zwiększone ryzyko myśli i zachowań samobójczych, szczególnie na początku leczenia. Konieczna jest ścisła obserwacja pacjentów, zwłaszcza tych z grupy podwyższonego ryzyka.
Stosowanie u dzieci i młodzieży
Sertralina nie powinna być stosowana u pacjentów poniżej 18 lat, z wyjątkiem leczenia ZO-K u dzieci w wieku 6-17 lat. Istnieje zwiększone ryzyko zachowań samobójczych w tej grupie wiekowej.
Krwawienia
Sertralina może zwiększać ryzyko krwawień, szczególnie u pacjentów przyjmujących inne leki wpływające na hemostazę.
Hiponatremia
Stosowanie sertraliny może prowadzić do hiponatremii, szczególnie u osób starszych i pacjentów przyjmujących diuretyki.
Lekarz powinien uważnie monitorować pacjentów przyjmujących sertralinę pod kątem powyższych zagrożeń i dostosowywać leczenie w razie potrzeby. Ścisła obserwacja i regularne kontrole są kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa terapii sertraliną.
Warto zapamiętać
- Sertralina wymaga ostrożnego stosowania ze względu na ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego i innych poważnych działań niepożądanych
- Pacjenci, szczególnie na początku leczenia, wymagają ścisłej obserwacji pod kątem myśli samobójczych i innych zaburzeń psychicznych
Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
Sertralina może wchodzić w liczne interakcje z innymi lekami, dlatego konieczne jest zachowanie ostrożności przy jej stosowaniu. Najważniejsze interakcje to:
- Inhibitory MAO - przeciwwskazane ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego
- Pimozyd - przeciwwskazany ze względu na ryzyko wydłużenia odstępu QT
- Inne leki serotoninergiczne (np. tryptany, tramadol, tryptofan) - zwiększone ryzyko zespołu serotoninowego
- Leki wpływające na układ krzepnięcia (np. warfaryna, NLPZ) - zwiększone ryzyko krwawień
- Leki metabolizowane przez CYP2D6 (np. trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne) - sertralina może zwiększać ich stężenie
- Fenytoina - sertralina może wpływać na jej stężenie
- Lit - możliwe nasilenie działań niepożądanych
- Alkohol - nie zaleca się spożywania podczas leczenia sertraliną
Należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu sertraliny z lekami wydłużającymi odstęp QT, lekami obniżającymi próg drgawkowy oraz lekami wpływającymi na gospodarkę elektrolitową. Sok grejpfrutowy może zwiększać stężenie sertraliny, dlatego należy unikać jego spożywania podczas leczenia.
Lekarz powinien dokładnie przeanalizować wszystkie przyjmowane przez pacjenta leki przed włączeniem sertraliny oraz monitorować potencjalne interakcje w trakcie terapii.
Wpływ na ciążę i laktację
Ciąża
Nie zaleca się stosowania sertraliny w czasie ciąży, chyba że stan kliniczny kobiety wymaga leczenia. Stosowanie sertraliny w późnym okresie ciąży może prowadzić do wystąpienia objawów odstawienia u noworodka. Obserwowano również zwiększone ryzyko zespołu przetrwałego nadciśnienia płucnego u noworodków.
Karmienie piersią
Sertralina przenika do mleka matki w niewielkich ilościach. Nie zaleca się stosowania leku u matek karmiących piersią, chyba że korzyści przewyższają potencjalne ryzyko dla dziecka.
Płodność
Badania na zwierzętach nie wykazały wpływu sertraliny na płodność. U ludzi obserwowano przemijający wpływ na jakość nasienia, jednak nie stwierdzono trwałego wpływu na płodność.
Decyzja o stosowaniu sertraliny u kobiet w ciąży lub karmiących piersią powinna być podjęta po dokładnej analizie korzyści i ryzyka, z uwzględnieniem stanu klinicznego pacjentki i potencjalnego wpływu na dziecko.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane sertraliny to:
- Nudności (bardzo często)
- Zaburzenia seksualne, w tym opóźniony wytrysk u mężczyzn (często)
- Biegunka, suchość w ustach (bardzo często)
- Bezsenność, zawroty głowy, bóle głowy (bardzo często)
- Zmęczenie (bardzo często)
Inne istotne działania niepożądane obejmują:
- Zaburzenia psychiczne (np. lęk, agresja, depresja)
- Zaburzenia układu nerwowego (np. drżenie, parestezje)
- Zaburzenia żołądkowo-jelitowe
- Zaburzenia skórne (np. nadmierne pocenie się, wysypka)
- Zaburzenia metaboliczne (np. zmniejszenie apetytu)
Rzadziej występują poważne działania niepożądane, takie jak zespół serotoninowy, wydłużenie odstępu QT, napady padaczkowe czy krwawienia. U dzieci i młodzieży profil działań niepożądanych jest podobny do obserwowanego u dorosłych.
Nagłe odstawienie sertraliny może prowadzić do objawów odstawienia, dlatego zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki.
Lekarz powinien regularnie monitorować pacjenta pod kątem występowania działań niepożądanych i w razie potrzeby dostosować leczenie.
Przedawkowanie
Przedawkowanie sertraliny może prowadzić do poważnych konsekwencji, w tym zgonu. Objawy przedawkowania obejmują:
- Senność
- Zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty)
- Tachykardię
- Drżenia
- Pobudzenie
- Zawroty głowy
W rzadkich przypadkach może wystąpić śpiączka. Zgłaszano również przypadki wydłużenia odstępu QTc i częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes.
Postępowanie w przypadku przedawkowania:
- Zapewnienie drożności dróg oddechowych i odpowiedniej wentylacji
- Podanie węgla aktywowanego
- Monitorowanie funkcji serca (EKG) i podstawowych parametrów życiowych
- Leczenie objawowe i podtrzymujące
Nie istnieje swoista odtrutka dla sertraliny. Ze względu na dużą objętość dystrybucji leku, mało prawdopodobne jest, aby wymuszona diureza, dializa czy hemoperfuzja były skuteczne.
W przypadku podejrzenia przedawkowania sertraliny konieczna jest natychmiastowa pomoc medyczna i ścisłe monitorowanie pacjenta.
Właściwości farmakologiczne
Mechanizm działania
Sertralina jest selektywnym inhibitorem wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI). Jej główne działanie polega na:
- Silnym i swoistym hamowaniu wychwytu serotoniny w komórkach nerwowych
- Bardzo słabym wpływie na wychwyt noradrenaliny i dopaminy
- Braku powinowactwa do receptorów muskarynowych, serotoninowych, dopaminergicznych, adrenergicznych, histaminergicznych, GABA i benzodiazepinowych
Długotrwałe podawanie sertraliny prowadzi do zmniejszenia liczby i wrażliwości receptorów noradrenergicznych w mózgu, co jest charakterystyczne dla leków przeciwdepresyjnych i stosowanych w leczeniu ZO-K.
Właściwości farmakokinetyczne
Sertralina charakteryzuje się następującymi właściwościami farmakokinetycznymi:
- Dobra biodostępność po podaniu doustnym
- Maksymalne stężenie w osoczu osiągane po 4-6 godzinach od podania
- Okres półtrwania wynoszący około 26 godzin, co umożliwia dawkowanie raz na dobę
- Metabolizowana głównie w wątrobie przez enzymy cytochromu P450
- Wydalana głównie z moczem w postaci metabolitów
Znajomość właściwości farmakologicznych sertraliny jest kluczowa dla zrozumienia jej działania terapeutycznego, potencjalnych interakcji i odpowiedniego dawkowania.
Podsumowanie
Sertralina jest skutecznym lekiem przeciwdepresyjnym i przeciwlękowym, stosowanym w leczeniu różnych zaburzeń psychicznych. Jej stosowanie wymaga jednak ostrożności ze względu na potencjalne działania niepożądane i interakcje z innymi lekami. Kluczowe jest indywidualne dostosowanie dawkowania, regularne monitorowanie pacjenta i stopniowe odstawianie leku. Lekarz powinien dokładnie rozważyć korzyści i ryzyko związane z terapią sertraliną, szczególnie u pacjentów z grupy podwyższonego ryzyka, kobiet w ciąży i karmiących piersią oraz dzieci i młodzieży.
2) Pacjenci 65+
Przysługuje uprawnionym pacjentom we wskazaniach określonych w decyzji o objęciu refundacją. Jeżeli lek jest refundowany we wszystkich zarejestrowanych wskazaniach, to jest w nich wszystkich bezpłatny dla pacjenta. Jeżeli natomiast lek jest refundowany w określonych wskazaniach, to jest bezpłatny dla seniorów tylko i wyłącznie w tych właśnie wskazaniach.
3) Pacjenci do ukończenia 18 roku życia