Należy poinformować pacjenta, że nie wykazano, aby obecnie dostępne leczenie przeciwretrowirusowe zapobiegało ryzyku zakażenia HIV innych osób poprzez krew lub kontakty seksualne. Należy nadal stosować właściwe środki zabezpieczające. Skojarzone stosowanie produktu i rytonawiru w dawkach większych niż 100 mg 1x/dobę nie było oceniane klinicznie. Stosowanie większych dawek rytonawiru może zmieniać profil bezpieczeństwa atazanawiru (wpływ na serce, hiperbilirubinemia) i dlatego nie są one zalecane. Tylko w przypadku skojarzonego podawania atanazawiru z rytonawirem i efawirenzu można rozważyć zwiększenie dawki rytonawiru do 200 mg 1x/dobę. W takim przypadku uzasadnione jest ścisłe monitorowanie kliniczne. Atazanawir jest metabolizowany głównie w wątrobie i zaobserwowano zwiększenie stężeń leku w osoczu u pacjentów z zaburzeniem czynności wątroby. Bezpieczeństwo i skuteczność produktu nie zostało ustalone u pacjentów z poważnymi schorzeniami wątroby. Pacjenci z przewlekłym zapaleniem wątroby typu B lub C, u których stosowane jest skojarzone leczenie przeciwretrowirusowe, znajdują się w grupie zwiększonego ryzyka wystąpienia ciężkich i potencjalnie zagrażających życiu działań niepożądanych dotyczących wątroby. W przypadku równoczesnego stosowania leczenia przeciwwirusowego w zapaleniu wątroby typu B lub C, należy zapoznać się z odpowiednią ChPL dla tych produktów leczniczych. U pacjentów z występującymi wcześniej zaburzeniami czynności wątroby, w tym z czynnym przewlekłym zapaleniem wątroby, stwierdza się częstsze występowanie zaburzeń czynności wątroby w czasie skojarzonego leczenia przeciwretrowirusowego i powinni być oni poddani obserwacji klinicznej zgodnie ze standardami postępowania. W przypadku nasilenia choroby wątroby u takich pacjentów, należy rozważyć przerwanie lub całkowite odstawienie stosowanego leczenia. U pacjentów z zaburzeniem czynności nerek nie ma konieczności dostosowania dawkowania. Jednak u pacjentów poddawanych hemodializie nie zaleca się stosowania produktu z rytonawirem. W badaniach klinicznych z produktem zaobserwowano zależne od dawki bezobjawowe wydłużenie odstępu PR. Należy zachować ostrożność stosując leki, o których wiadomo, że wydłużają odstęp PR. U pacjentów, u których wcześniej występowały zaburzenia przewodnictwa (blok przedsionkowo-komorowy drugiego lub wyższego stopnia, lub złożony blok odnogi pęczka Hisa)produkt powinien być stosowany z zachowaniem ostrożności i jedynie wtedy, gdy korzyści przewyższają ryzyko. Należy zachować szczególną ostrożność, kiedy produkt jest zalecany wraz z produktami leczniczymi, które mogą wydłużać odstęp QT i/lub pacjentom, u których występują czynniki ryzyka (bradykardia, wrodzone wydłużenie odstępu QT, zaburzenia elektrolitowe). Opisywano nasilenie krwawień, w tym samoistne krwiaki w skórze i krwawienia dostawowe, u pacjentów z hemofilią typu A i B leczonych inhibitorami proteazy. Niektórym pacjentom podawano dodatkowo czynnik VIII. W ponad połowie opisanych przypadków leczenie inhibitorami proteazy było kontynuowane lub wznawiane, jeżeli je przerwano. Sugerowano istnienie związku przyczynowego, ale jego mechanizm nie został wyjaśniony. Pacjenci z hemofilią powinni być zatem poinformowani o możliwości nasilenia krwawień. Podczas skojarzonego leczenia przeciwretrowirusowego pacjentów zakażonych wirusem HIV występuje redystrybucja tkanki tłuszczowej w organizmie (lipodystrofia). Długotrwałe efekty tego jawiska nie są obecnie znane. Wiedza o mechanizmie nie jest pełna. Postawiono hipotezę o związku pomiędzy trzewną lipomatozą i inhibitorami proteazy oraz lipoatrofią a lekami z grupy nukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy. Większe ryzyko wystąpienia lipodystrofii wiąże się z czynnikami osobniczymi, takimi jak starszy wiek oraz z czynnikami związanymi z lekiem, takimi jak długość trwania leczenia przeciwretrowirusowego i towarzyszące mu zaburzenia metaboliczne. Ocena kliniczna powinna obejmować badanie przedmiotowe redystrybucji tkanki tłuszczowej. Skojarzone leczenie przeciwretrowirusowe (ang. Combination antiretroviral therapy - CART), w tym CART z użyciem produktu(z rytonawirem lub bez rytonawiru), jest związane z dyslipidemią. Należy wziąć pod uwagę oznaczanie na czczo stężenia lipidów w surowicy i glukozy we krwi. Zaburzenia lipidowe powinny być leczone zgodnie ze wskazaniami klinicznymi. W badaniach klinicznych wykazano, że produkt (z rytonawirem lub bez rytonawiru) powoduje powstanie zaburzeń lipidowych (dyslipidemia) w mniejszym zakresie niż porównywane leki. Znaczenie kliniczne takich zmian nie zostało wykazane, przy braku badań oceniających specyficznie czynniki ryzyka chorób układu krążenia. Podczas wyboru leczenia przeciwretrowirusowego musi być przede wszystkim brana pod uwagę skuteczność przeciwwirusowa. Zaleca się zapoznanie ze standardowymi wytycznymi dotyczącymi kontrolowania dyslipidemii. U pacjentów otrzymujących inhibitory proteazy opisano wystąpienie cukrzycy, zwiększenie stężenia glukozy we krwi, nasilenie cukrzycy. U części z nich hiperglikemia była ciężka i w niektórych przypadkach współwystępowała z kwasicą ketonową. U wielu pacjentów współistniały inne choroby wymagające stosowania terapii i leków, które łączy się z rozwojem cukrzycy i hiperglikemii. U pacjentów otrzymujących produkt występowało odwracalne zwiększenie stężeń bilirubiny pośredniej (niezwiązanej) związane z hamowaniem transferazy UDP-glukuronozylowej (UGT). Zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych, które występuje ze zwiększeniem stężenia bilirubiny u pacjentów otrzymujących produkt, powinno być ocenione pod kątem innej etiologii. Jeżeli żółtaczka lub zażółcenie twardówki oka nie są do zaakceptowania dla pacjentów, to można rozważyć alternatywne dla produktu schematy leczenia przeciwretrowirusowego. Nie zaleca się zmniejszenia dawki atazanawiru, ponieważ może to spowodować utratę skuteczności klinicznej i powstanie oporności. Stosowanie indynawiru wiąże się również ze zwiększeniem stężeń bilirubiny pośredniej (niezwiązanej) w wyniku hamowania UGT. Jednoczesne stosowanie produktu i indynawiru nie było badane i nie jest zalecane. U pacjentów otrzymujących produkt występuje kamica nerkowa. Jeśli wystąpią objawy podmiotowe i przedmiotowe kamicy nerkowej, należy rozważyć czasowe przerwanie lub zaprzestanie leczenia. U pacjentów zakażonych HIV z ciężkim niedoborem immunologicznym w czasie rozpoczynania złożonej terapii przeciwretrowirusowej (CART, ang. combination antiretroviral therapy) wystąpić może reakcja zapalna na nie wywołujące objawów lub śladowe patogeny oportunistyczne, powodująca wystąpienie ciężkich objawów klinicznych lub nasilenie objawów. Zwykle reakcje tego typu obserwowane są w ciągu kilku pierwszych tygodni lub miesięcy od rozpoczęcia CART. Typowymi przykładami są: zapalenie siatkówki wywołane wirusem cytomegalii, uogólnione i/lub miejscowe zakażenia prątkami oraz zapalenie płuc wywołane przez Pneumocystis carinii. Wszystkie objawy stanu zapalnego są wskazaniem do przeprowadzenia badania i zastosowania w razie konieczności odpowiedniego leczenia. Mimo, iż uważa się, że etiologia tego schorzenia jest wieloczynnikowa (związana ze stosowaniem kortykosteroidów, spożywaniem alkoholu, ciężką immunosupresją, podwyższonym wskaźnikiem mc.), odnotowano przypadki martwicy kości, zwłaszcza u pacjentów z zaawansowaną chorobą spowodowaną przez HIV i/lub poddanych długotrwałemu, skojarzonemu leczeniu przeciwretrowirusowemu (ang. combination antiretroviral therapy, CART). Należy poradzić pacjentom, by zwrócili się do lekarza, jeśli odczuwają bóle w stawach, sztywność stawów lub trudności w poruszaniu się. W okresie pierwszych 3 tygodni od rozpoczęcia leczenia produktem mogą wystąpić wysypki, które zwykle charakteryzują się plamkowo-grudkowymi wykwitami skórnymi o nasileniu od łagodnego do umiarkowanego. U pacjentów otrzymujących produkt zgłaszano występowanie zespołu Stevens-Johnsona (SJS), rumienia wielopostaciowego, toksycznych wykwitów skórnych oraz zespołu wysypki polekowej z eozynofilią i objawami układowymi (DRESS). Pacjenci powinni być poinformowani o objawach przedmiotowych i podmiotowych oraz ściśle obserwowani w celu wykrycia reakcji skórnych. W razie wystąpienia ciężkiej wysypki należy przerwać leczenie produktem. Najlepsze wyniki leczenia tych reakcji uzyskuje się dzięki wczesnej diagnozie i natychmiastowemu przerwaniu stosowania wszelkich podejrzewanych o ich spowodowanie leków. W razie wystąpienia u pacjenta SJS lub DRESS związanych ze stosowaniem produktu, nie należy rozpoczynać ponownego leczenia produktem. Skojarzone stosowanie produktu z symwastatyną lub lowastatyną nie jest zalecane. Skojarzone stosowanie produktu z newirapiną lub efawirenzem nie jest zalecane. Jeśli jest konieczne skojarzone stosowanie produktu z NNRTI, należy rozważyć zwiększenie dawki produktu i rytonawiru, odpowiednio do 400 mg i 200 mg, podając jednocześnie efawirenz i zachowując ścisłą kontrolę kliniczną. Atazanawir jest głównie metabolizowany przez CYP3A4. Skojarzone stosowanie produktu i rytonawiru z lekami, które indukują aktywność CYP3A4 nie jest zalecane. Inhibitory PDE5 stosowane w leczeniu zaburzeń erekcji: należy zachować szczególną ostrożność przepisując inhibitory PDE5 (syldenafil, tadalafil lub wardenafil) do leczenia zaburzeń erekcji pacjentom otrzymującym produkt z małą dawką rytonawiru. Jednoczesne stosowanie produktu z tymi produktami leczniczymi może znacząco zwiększać ich stężenia oraz powodować działania niepożądane wynikające ze stosowania inhibitorów 5-fosfodiesterazy, takie jak niedociśnienie tętnicze, zaburzenia widzenia oraz priapizm. Skojarzone stosowanie worykonazolu i produktu nie jest zalecane, chyba że ocena korzyść/ryzyko uzasadnia stosowanie worykonazolu. Nie zaleca się jednoczesnego stosowania produktu/rytonawiru i flutikazonu, lub innych glikokortykosteroidów, które są metabolizowane przez izoenzym CYP3A4, o ile spodziewane korzyści z leczenia nie przewyższają potencjalnego ryzyka układowego działania kortykosteroidów, w tym zespołu Cushinga i zahamowania czynności kory nadnerczy. Jednoczesne stosowanie salmeterolu oraz produktu i rytonawiru może powodować nasilenie sercowo-naczyniowych działań niepożądanych związanych z salmeterolem. Skojarzone stosowanie salmeterolu i produktu nie jest zalecane. Wchłanianie atazanawiru może ulec zmniejszeniu w przypadkach, w których, niezależnie od przyczyny, zwiększyło się pH soku żołądkowego. Nie zaleca się jednoczesnego podawania produktu z inhibitorami pompy protonowej. Jeśli jednoczesne stosowanie produktu z inhibitorem pompy protonowej jest konieczne, zaleca się ścisłe monitorowanie stanu klinicznego oraz jednoczesne zwiększenie dawki produktu do 400 mg ze 100 mg rytonawiru. Nie należy przekraczać dawek inhibitorów pompy protonowej porównywalnych z 20 mg omeprazolu. Należy unikać jednoczesnego podawania produktu z rytonawirem w skojarzeniu z tenofowirem i antagonistą receptora H2. Pacjenci z rzadkimi wrodzonymi zaburzeniami związanymi z nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy typu Lapp lub złym wchłanianiem glukozy-galaktozy nie powinni przyjmować tego leku. Bezpieczeństwo. Bezobjawowe wydłużenie odstępu PR występowało częściej u dzieci niż u dorosłych. U dzieci stwierdzono bezobjawowy blok przedsionkowo-komorowy stopnia pierwszego i drugiego. Należy zachować ostrożność stosując produkty lecznicze, o których wiadomo, że mogą powodować wydłużenie odstępu PR. U dzieci z wcześniej istniejącymi zaburzeniami przewodzenia (blokiem przedsionkowo-komorowym w stopniu drugim lub wyższym, lub złożonym blokiem pęczka Hisa), produkt należy stosować ostrożnie i tylko wówczas gdy korzyść przewyższa ryzyko. Zaleca się monitorowanie czynności serca, biorąc pod uwagę stan kliniczny (np. występowanie bradykardii). Atazanawir z rytonawirem nie są skuteczne wobec szczepów mających liczne mutacje warunkujące oporność. O ile u dorosłych pacjentów można oczekiwać braku korzyści w przypadku .4 mutacji dotyczących inhibitorów proteaz (PI), to u dzieci nawet mniejsza ich liczba może prognozować brak korzyści