Relanium
Diazepam
Relanium - charakterystyka leku dla lekarzy
Wskazania do stosowania
Relanium (diazepam) jest wskazany w następujących stanach:
- Ostre stany lękowe lub pobudzenie
- Delirium tremens
- Ostre stany spastyczne mięśni
- Tężec
- Ostre stany drgawkowe, w tym:
- Stan padaczkowy
- Drgawki w przebiegu zatruć
- Drgawki gorączkowe
- Premedykacja przedoperacyjna lub przed zabiegami diagnostycznymi (np. stomatologicznymi, chirurgicznymi, radiologicznymi, endoskopowymi, cewnikowaniem serca, kardiowersją)
Relanium wykazuje działanie przeciwlękowe, przeciwdrgawkowe, miorelaksacyjne, uspokajające i nasenne. Ma niewielki wpływ na autonomiczny układ nerwowy.
Mechanizm działania
Diazepam, substancja czynna Relanium, działa poprzez nasilenie hamującego działania kwasu gamma-aminomasłowego (GABA) w ośrodkowym układzie nerwowym. Wiąże się z kompleksem receptorowym GABAA, powodując allosteryczne zwiększenie powinowactwa GABA do receptora. Prowadzi to do otwarcia kanałów chlorkowych i zwiększonego napływu jonów chlorkowych do wnętrza neuronów, co skutkuje hiperpolaryzacją błony komórkowej i hamowaniem aktywności neuronalnej.
Dawkowanie
Dawkowanie Relanium należy dostosować indywidualnie dla każdego pacjenta w celu uzyskania optymalnego efektu terapeutycznego. Poniżej przedstawiono zalecane schematy dawkowania:
Wskazanie | Dorośli | Dzieci |
---|---|---|
Ostre stany lękowe lub pobudzenie | 10 mg i.v. lub i.m., można powtórzyć po 4h | - |
Delirium tremens | 10-20 mg i.v. lub i.m., dawki można zwiększać | - |
Ostre stany spastyczne mięśni | 10 mg i.v. lub i.m., można powtórzyć po 4h | - |
Tężec | 0,1-0,3 mg/kg mc. i.v. co 1-4h lub ciągły wlew 3-10 mg/kg mc./24h | Jak u dorosłych |
Stan padaczkowy, drgawki w zatruciach | 10-20 mg i.v. lub i.m., można powtórzyć po 30-60 min | 0,2-0,3 mg/kg mc. i.v. lub i.m. |
Premedykacja | 0,2 mg/kg mc. (zazwyczaj 10-20 mg) | 0,2 mg/kg mc. |
U pacjentów w podeszłym wieku lub osłabionych należy stosować połowę dawki zalecanej dla dorosłych. Konieczne jest ścisłe monitorowanie na początku leczenia.
Dawkowanie Relanium wymaga indywidualnego dostosowania, z uwzględnieniem stanu klinicznego pacjenta, wieku oraz współistniejących chorób. Szczególną ostrożność należy zachować u osób starszych i osłabionych.
Sposób podawania
Relanium podaje się dożylnie lub domięśniowo. Przy podawaniu dożylnym należy przestrzegać następujących zasad:
- Wstrzykiwać powoli (0,5 ml roztworu w ciągu 30 sekund) do wystąpienia senności
- Podawać do dużej żyły w dole łokciowym
- Pacjent powinien być ułożony na plecach przez cały czas trwania zabiegu
- Zapewnić obecność drugiej osoby i dostęp do zestawu resuscytacyjnego
- Monitorować pacjenta przez co najmniej godzinę po podaniu
W przypadku konieczności rozcieńczenia, należy użyć 0,9% roztworu NaCl lub glukozy. Nie rozcieńczać więcej niż 40 mg diazepamu (8 ml roztworu) w 500 ml płynu infuzyjnego. Przygotowany roztwór należy zużyć w ciągu 6 godzin.
Prawidłowa technika podawania Relanium ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa pacjenta i skuteczności leczenia. Konieczne jest ścisłe przestrzeganie zaleceń dotyczących szybkości wstrzyknięcia i monitorowania pacjenta.
Przeciwwskazania
Stosowanie Relanium jest przeciwwskazane w następujących przypadkach:
- Nadwrażliwość na diazepam, inne benzodiazepiny lub substancje pomocnicze
- Miastenia
- Ciężka niewydolność oddechowa
- Zespół bezdechu sennego
- Ciężka niewydolność wątroby
- Fobie lub natręctwa
- Przewlekłe psychozy
- Noworodki i wcześniaki
Przed zastosowaniem Relanium należy dokładnie ocenić stan pacjenta pod kątem potencjalnych przeciwwskazań, zwracając szczególną uwagę na funkcję oddechową i wątrobową.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Podczas stosowania Relanium należy zachować szczególną ostrożność w następujących sytuacjach:
- Pacjenci ze zmianami organicznymi mózgu lub przewlekłą niewydolnością płuc
- Pacjenci z przewlekłymi chorobami wątroby
- Pacjenci z depresją lub stanami lękowymi w przebiegu depresji
- Jednoczesne stosowanie z opioidami
- Ryzyko uzależnienia, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu
- Pacjenci w podeszłym wieku - zwiększone ryzyko działań niepożądanych
- Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby
Należy poinformować pacjentów o możliwości wystąpienia zaburzeń psychomotorycznych i wpływie na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.
Warto zapamiętać
- Relanium może powodować depresję oddechową, szczególnie przy szybkim podaniu dożylnym
- Istnieje ryzyko uzależnienia przy długotrwałym stosowaniu, zwłaszcza u pacjentów z wywiadem nadużywania substancji
Stosowanie Relanium wymaga starannego monitorowania pacjenta, szczególnie w grupach zwiększonego ryzyka. Kluczowe jest indywidualne dostosowanie dawki i czasu leczenia.
Interakcje lekowe
Relanium wchodzi w istotne interakcje z wieloma grupami leków:
- Leki działające depresyjnie na OUN (np. przeciwpsychotyczne, przeciwlękowe, przeciwdepresyjne, opioidowe) - nasilenie działania uspokajającego
- Alkohol - nasilenie działania uspokajającego
- Leki przeciwpadaczkowe - możliwe zmiany stężenia i nasilenie działań niepożądanych
- Inhibitory enzymów wątrobowych (np. cymetydyna, fluwoksamina) - zmniejszenie klirensu benzodiazepin
- Induktory enzymów wątrobowych (np. ryfampicyna) - zwiększenie klirensu benzodiazepin
Przed zastosowaniem Relanium należy dokładnie przeanalizować listę leków przyjmowanych przez pacjenta. Szczególną ostrożność należy zachować przy łączeniu z innymi lekami działającymi depresyjnie na OUN.
Ciąża i laktacja
Stosowanie Relanium w ciąży i okresie karmienia piersią:
- Ciąża: nie zaleca się stosowania, szczególnie w I i III trymestrze
- Poród: może powodować zaburzenia u noworodka (depresja oddechowa, zaburzenia termoregulacji)
- Karmienie piersią: nie zaleca się stosowania ze względu na przenikanie do mleka
Relanium powinno być stosowane w ciąży tylko w przypadkach bezwzględnej konieczności. Należy rozważyć przerwanie karmienia piersią w trakcie leczenia.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane Relanium obejmują:
- Zaburzenia OUN: senność, splątanie, ataksja, zawroty głowy
- Zaburzenia psychiczne: reakcje paradoksalne (pobudzenie, agresja)
- Zaburzenia układu oddechowego: depresja oddechowa
- Zaburzenia sercowo-naczyniowe: niedociśnienie tętnicze
- Zaburzenia żołądkowo-jelitowe: nudności, zaparcia
- Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe: osłabienie mięśni
Pacjenci powinni być monitorowani pod kątem wystąpienia działań niepożądanych, szczególnie w początkowym okresie leczenia. Osoby starsze i z zaburzeniami czynności wątroby są bardziej narażone na ich wystąpienie.
Przedawkowanie
Objawy przedawkowania Relanium obejmują:
- Senność do śpiączki
- Splątanie
- Ataksję
- Niedociśnienie tętnicze
- Depresję oddechową
Leczenie przedawkowania:
- Monitorowanie czynności życiowych
- Leczenie objawowe i podtrzymujące
- Rozważenie podania flumazenilu jako specyficznej odtrutki
W przypadku podejrzenia przedawkowania Relanium konieczna jest natychmiastowa hospitalizacja i ścisłe monitorowanie pacjenta. Flumazenil powinien być stosowany z ostrożnością, szczególnie u pacjentów z padaczką.
Właściwości farmakologiczne
Relanium (diazepam) należy do grupy benzodiazepin. Jego działanie polega na nasileniu hamującego wpływu GABA w ośrodkowym układzie nerwowym. Efekty kliniczne obejmują działanie przeciwlękowe, przeciwdrgawkowe, miorelaksacyjne, uspokajające i nasenne.
Szeroki profil działania Relanium wynika z jego wpływu na układ GABAergiczny. Znajomość mechanizmu działania pomaga w zrozumieniu zarówno efektów terapeutycznych, jak i potencjalnych działań niepożądanych.
Skład
1 ml roztworu do wstrzykiwań Relanium zawiera 5 mg diazepamu jako substancję czynną.
Znajomość stężenia substancji czynnej jest kluczowa dla prawidłowego dawkowania leku.