Relanium® (diazepam) - informacje dla lekarza
Wskazania do stosowania
Relanium® (diazepam) jest wskazany w następujących przypadkach:
- Leczenie stanów lękowych
- Leczenie bezsenności związanej ze stanami lękowymi
- Kontrola skurczów mięśniowych,ośrodkowego
- Premedykacja przed mniejszymi zabiegami chirurgicznymi
- Leczenie objawów nagłego odstawienia alkoholu
Uwaga: Benzodiazepiny należy stosować jedynie w przypadku ciężkich zaburzeń uniemożliwiających normalne funkcjonowanie lub powodujących skrajny dyskomfort pacjenta.
Dawkowanie i sposób podawania
Dawkowanie diazepamu powinno być starannie dobrane indywidualnie dla każdego pacjenta. Leczenie należy rozpoczynać od najmniejszej skutecznej dawki. Czas trwania terapii powinien być możliwie jak najkrótszy i nie przekraczać:
- 4 tygodni w przypadku bezsenności
- 8-12 tygodni w przypadku stanów lękowych (wliczając okres odstawiania leku)
Przedłużenie leczenia wymaga ponownej oceny stanu pacjenta. Na początku terapii należy poinformować pacjenta o ograniczonym czasie stosowania leku oraz wyjaśnić sposób stopniowego zmniejszania dawki.
Wskazanie | Dawkowanie u dorosłych |
---|---|
Stany lękowe | Zwykle 2 mg 3 razy na dobę Maksymalnie 30 mg/dobę w dawkach podzielonych |
Bezsenność związana z lękiem | 5-15 mg przed snem |
Skurcze mięśni | 2-15 mg/dobę w dawkach podzielonych |
Spastyczność pochodzenia ośrodkowego | 2-60 mg/dobę w dawkach podzielonych |
Premedykacja | 5-20 mg |
Objawy odstawienia alkoholu | 10 mg 3-4 razy w ciągu pierwszych 24h, następnie 5 mg 3-4 razy na dobę |
Dawkowanie należy dostosować u pacjentów w podeszłym wieku, osłabionych oraz z zaburzeniami czynności wątroby - zwykle stosuje się połowę standardowej dawki.
Indywidualizacja dawkowania i ścisłe monitorowanie pacjenta są kluczowe dla bezpiecznego i skutecznego stosowania diazepamu. Należy dążyć do stosowania najmniejszej skutecznej dawki przez możliwie najkrótszy czas.
Przeciwwskazania
Stosowanie diazepamu jest przeciwwskazane w następujących przypadkach:
- Nadwrażliwość na benzodiazepiny lub którąkolwiek substancję pomocniczą
- Miastenia
- Ciężka niewydolność oddechowa
- Zespół bezdechu sennego
- Ciężka niewydolność wątroby
- Stany z fobią lub natręctwami
- Przewlekłe psychozy
Przed wdrożeniem leczenia diazepamem należy dokładnie ocenić stan pacjenta pod kątem wymienionych przeciwwskazań, zwracając szczególną uwagę na funkcję oddechową i wątroby.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Podczas stosowania diazepamu należy zachować szczególną ostrożność:
- Unikać jednoczesnego stosowania z alkoholem i innymi lekami hamującymi OUN
- Zachować ostrożność u pacjentów z historią nadużywania substancji
- Monitorować pacjentów pod kątem rozwoju tolerancji i uzależnienia
- Stopniowo odstawiać lek, aby uniknąć zespołu odstawiennego
- Uwzględnić ryzyko niepamięci następczej
- Monitorować pacjentów pod kątem paradoksalnych reakcji (np. agresja, pobudzenie)
- Zachować ostrożność u osób starszych (ryzyko upadków) i pacjentów z niewydolnością oddechową
Stosowanie diazepamu wymaga regularnego monitorowania pacjenta, oceny ryzyka uzależnienia oraz dostosowania dawki w przypadku długotrwałej terapii. Kluczowe jest edukowanie pacjenta o potencjalnych zagrożeniach i właściwym stosowaniu leku.
Interakcje lekowe
Diazepam wchodzi w istotne interakcje z wieloma lekami:
- Inhibitory CYP3A i CYP2C19 (np. cymetydyna, ketokonazol, fluwoksamina) - mogą nasilać i przedłużać działanie diazepamu
- Leki działające depresyjnie na OUN (np. opioidowe leki przeciwbólowe, barbiturany) - nasilenie działania uspokajającego i depresji oddechowej
- Alkohol - nasilenie działania uspokajającego i ryzyka depresji oddechowej
Przed wdrożeniem leczenia diazepamem należy dokładnie przeanalizować stosowane przez pacjenta leki i substancje. W przypadku konieczności łączenia diazepamu z innymi lekami depresyjnymi na OUN, wymagane jest ścisłe monitorowanie pacjenta i dostosowanie dawek.
Ciąża i laktacja
Stosowanie diazepamu w ciąży, szczególnie w I i III trymestrze, jest przeciwwskazane, chyba że jest to bezwzględnie konieczne. Lek przenika przez łożysko i może powodować działania niepożądane u płodu/noworodka. Diazepam przenika do mleka matki, dlatego nie należy go stosować podczas karmienia piersią.
U kobiet w wieku rozrodczym stosujących diazepam należy rozważyć stosowanie skutecznej antykoncepcji. W przypadku zajścia w ciążę lub planowania ciąży, pacjentka powinna niezwłocznie skonsultować się z lekarzem w celu omówienia dalszego postępowania.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane diazepamu to:
- Zmęczenie, senność i osłabienie siły mięśniowej
- Zaburzenia psychiczne (np. splątanie, depresja, zmiany libido)
- Zaburzenia układu nerwowego (np. ataksja, zaburzenia mowy, bóle głowy)
- Zaburzenia widzenia
- Zaburzenia układu sercowo-naczyniowego i oddechowego
- Zaburzenia żołądkowo-jelitowe
Pacjenci powinni być informowani o możliwych działaniach niepożądanych i instruowani, aby zgłaszali wszelkie niepokojące objawy. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko uzależnienia i zespołu odstawiennego przy długotrwałym stosowaniu.
Warto zapamiętać
- Diazepam powinien być stosowany w najmniejszej skutecznej dawce przez możliwie najkrótszy czas
- Ryzyko uzależnienia wzrasta wraz z dawką i czasem trwania leczenia, szczególnie u pacjentów z historią nadużywania substancji
Mechanizm działania
Diazepam działa poprzez nasilenie hamującego działania kwasu γ-aminomasłowego (GABA) w ośrodkowym układzie nerwowym. Efekty kliniczne obejmują działanie przeciwlękowe, uspokajające, nasenne, przeciwdrgawkowe oraz miorelaksacyjne.
Zrozumienie mechanizmu działania diazepamu pomaga w przewidywaniu jego efektów klinicznych oraz potencjalnych interakcji z innymi lekami wpływającymi na układ GABA-ergiczny.