Qutenza - plaster z kapsaicyną w leczeniu bólu neuropatycznego
Wskazania
Qutenza jest wskazany w leczeniu obwodowego bólu neuropatycznego u dorosłych pacjentów bez cukrzycy. Może być stosowany w monoterapii lub w skojarzeniu z innymi lekami przeciwbólowymi.
Plaster zawierający kapsaicynę jest skuteczny w leczeniu bólu neuropatycznego pochodzenia obwodowego, w tym neuralgii popółpaścowej oraz bolesnej neuropatii w przebiegu zakażenia HIV.
Mechanizm działania
Kapsaicyna jest wysoce selektywnym agonistą receptora waniloidowego TRPV1. Jej działanie polega na początkowej aktywacji nocyceptorów TRPV1 w skórze, co wywołuje podrażnienie i rumień. Następnie dochodzi do desensytyzacji nocyceptorów, co prowadzi do zmniejszenia odczuwania bólu. Efekt przeciwbólowy utrzymuje się przez wiele tygodni po jednorazowej aplikacji plastra.
Kapsaicyna nie wpływa na inne rodzaje czucia w skórze, takie jak dotyk czy wibracje. Zmiany w nocyceptorach są odwracalne, a normalna funkcja czuciowa powraca po kilku tygodniach.
Dawkowanie i sposób podawania
Plaster Qutenza powinien być nakładany przez lekarza lub pod jego nadzorem. Można zastosować maksymalnie 4 plastry jednocześnie. Czas aplikacji zależy od lokalizacji:
Lokalizacja | Czas aplikacji |
---|---|
Stopy (np. neuropatia HIV, cukrzycowa) | 30 minut |
Inne miejsca (np. neuralgia popółpaścowa) | 60 minut |
Tabela 1. Czas aplikacji plastra Qutenza w zależności od lokalizacji
Leczenie można powtarzać co 90 dni. W uzasadnionych przypadkach można rozważyć krótszy odstęp (minimum 60 dni), po dokładnej ocenie lekarskiej. Zaleca się ocenę skuteczności po 3 cyklach terapii.
Przygotowanie i aplikacja plastra:
- Określić i zaznaczyć najbardziej bolesne miejsce na skórze
- Usunąć owłosienie (nie golić)
- Umyć skórę wodą z mydłem i dokładnie osuszyć
- Można zastosować miejscowy środek znieczulający przed nałożeniem plastra
- Przyciąć plaster do odpowiedniego rozmiaru i kształtu
- Nałożyć plaster na suchą, nieuszkodzoną skórę
- Zapewnić dobry kontakt plastra ze skórą
Po upływie zalecanego czasu należy delikatnie usunąć plaster, oczyścić skórę żelem oczyszczającym, a następnie umyć wodą z mydłem.
W celu złagodzenia bólu w trakcie i po zabiegu można zastosować chłodzenie miejsca aplikacji oraz doustne leki przeciwbólowe (np. krótkodziałające opioidy).
Środki ostrożności podczas stosowania
- Używać rękawiczek nitrylowych (nie lateksowych)
- Stosować maskę i okulary ochronne
- Unikać kontaktu plastra z oczami i błonami śluzowymi
- Nie stosować na skórę twarzy, powyżej linii włosów
- Monitorować ciśnienie tętnicze podczas zabiegu
- Zachować ostrożność u pacjentów z niestabilnym nadciśnieniem lub niedawnymi incydentami sercowo-naczyniowymi
- Uwzględnić możliwość tolerancji na opioidy u pacjentów stosujących duże dawki tych leków
Należy poinformować pacjentów o możliwości wystąpienia przejściowych zaburzeń czucia (np. w odczuwaniu ciepła) w miejscu aplikacji plastra.
Przeciwwskazania
Jedynym przeciwwskazaniem do stosowania plastra Qutenza jest nadwrażliwość na kapsaicynę lub którąkolwiek substancję pomocniczą.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane związane ze stosowaniem plastra Qutenza to reakcje miejscowe:
- Uczucie pieczenia (bardzo często)
- Ból w miejscu aplikacji (bardzo często)
- Rumień (bardzo często)
- Świąd (często)
Reakcje te są zwykle przejściowe, samoograniczające się i o łagodnym lub umiarkowanym nasileniu. Rzadko występują ogólnoustrojowe działania niepożądane.
Warto zapamiętać
- Qutenza zawiera 8% kapsaicyny i jest skuteczny w leczeniu obwodowego bólu neuropatycznego
- Efekt przeciwbólowy utrzymuje się przez wiele tygodni po jednorazowej 30-60 minutowej aplikacji plastra
Interakcje
Ze względu na minimalne wchłanianie ogólnoustrojowe kapsaicyny, nie obserwowano istotnych interakcji z innymi lekami.
Stosowanie w ciąży i podczas karmienia piersią
Brak danych klinicznych dotyczących stosowania plastra Qutenza w ciąży. Należy zachować ostrożność przepisując lek kobietom w ciąży. Nie zaleca się karmienia piersią w dniu leczenia.
Badania na zwierzętach nie wykazały działania teratogennego kapsaicyny. Ze względu na niską ekspozycję ogólnoustrojową, ryzyko wpływu na rozwój płodu jest prawdopodobnie niewielkie.
Wnioski
Plaster Qutenza stanowi skuteczną opcję terapeutyczną w leczeniu obwodowego bólu neuropatycznego. Jego zaletą jest długotrwały efekt przeciwbólowy po jednorazowej aplikacji, co może poprawić komfort i jakość życia pacjentów. Kluczowe jest przestrzeganie zaleceń dotyczących stosowania i monitorowanie pacjentów pod kątem działań niepożądanych.