Penicillinum crystallisatum TZF
Benzylpenicillin potassium
Penicillinum crystallisatum TZF - charakterystyka produktu leczniczego
Wskazania do stosowania
Benzylopenicylina jest antybiotykiem stosowanym w ciężkich zakażeniach wywoływanych przez wrażliwe na nią drobnoustroje, gdy konieczne jest szybkie uzyskanie wysokiego stężenia antybiotyku. Główne wskazania obejmują:
- Zapalenie migdałków podniebiennych
- Zapalenie płuc i oskrzeli
- Przewlekłe zapalenie wsierdzia
- Ostry rzut gorączki reumatycznej
- Kiła (nabyta lub wrodzona)
- Rzeżączka
- Meningokokowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych
Zakażenia te mogą być wywoływane przez paciorkowce (w tym grupy A), pneumokoki i wrażliwe szczepy gronkowców. Przed rozpoczęciem leczenia należy uwzględnić lokalne wytyczne dotyczące stosowania antybiotyków.
Benzylopenicylina wykazuje silne działanie bakteriobójcze poprzez hamowanie biosyntezy ściany komórkowej bakterii. Jest szczególnie skuteczna wobec paciorkowców, pneumokoków oraz krętków bladych.
Dawkowanie i sposób podawania
Dawkowanie benzylopenicyliny zależy od wielu czynników, takich jak ciężkość zakażenia, wrażliwość patogenu, stan kliniczny pacjenta oraz jego wiek i masa ciała. Ogólne zasady dawkowania przedstawiono poniżej:
Grupa pacjentów | Typowe dawkowanie |
---|---|
Dorośli - ciężkie zakażenia | 12-24 mln j.m./dobę w dawkach podzielonych co 2-6 h |
Dorośli - zakażenia gronkowcowe | 5-24 mln j.m./dobę w dawkach podzielonych co 4-6 h |
Noworodki ≤7 dni | 25 000-50 000 j.m./kg mc. co 12 h |
Noworodki >7 dni | 25 000-50 000 j.m./kg mc. co 8 h |
Niemowlęta i dzieci - łagodne/umiarkowane zakażenia | 100 000-150 000 j.m./kg mc./dobę w dawkach podzielonych co 4-6 h (maks. 8 mln j.m./dobę) |
Niemowlęta i dzieci - ciężkie zakażenia | 200 000-300 000 j.m./kg mc./dobę w 4-6 dawkach podzielonych (maks. 24 mln j.m./dobę) |
Dawkowanie należy dostosować u pacjentów z zaburzoną czynnością nerek. Czas leczenia zależy od rodzaju i ciężkości zakażenia, ale w przypadku zakażeń paciorkowcami grupy A powinien wynosić co najmniej 10 dni.
Benzylopenicylinę można podawać domięśniowo (maksymalnie 2 mln j.m. w jednym wstrzyknięciu) lub dożylnie. Dawki powyżej 2 mln j.m. należy podawać dożylnie powoli, a dawki 20 mln j.m. i wyższe wyłącznie w infuzji dożylnej. Roztwory penicyliny należy podawać natychmiast po przygotowaniu.
Przeciwwskazania
Jedynym bezwzględnym przeciwwskazaniem do stosowania benzylopenicyliny jest nadwrażliwość na antybiotyki β-laktamowe. U pacjentów z wywiadem alergicznym należy zachować szczególną ostrożność i rozważyć wykonanie próby uczuleniowej przed podaniem leku.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Podczas stosowania benzylopenicyliny należy zwrócić uwagę na następujące kwestie:
- Ryzyko ciężkich reakcji nadwrażliwości, w tym wstrząsu anafilaktycznego
- Zawartość potasu w preparacie - istotna u pacjentów z niewydolnością nerek lub stosujących dietę niskopotasową
- Możliwość wystąpienia odczynu Jarischa-Herxheimera podczas leczenia kiły
- Ryzyko nadmiernego rozwoju niewrażliwych bakterii lub grzybów
- Możliwość wystąpienia rzekomobłoniastego zapalenia okrężnicy
- Konieczność monitorowania czynności nerek, wątroby i układu krwiotwórczego przy stosowaniu dużych dawek
U pacjentów z zaburzoną czynnością nerek lub chorobami układu sercowo-naczyniowego może być konieczne zmniejszenie dawki. Należy zachować ostrożność przy podawaniu domięśniowym, aby uniknąć uszkodzenia nerwów obwodowych lub naczyń krwionośnych.
Interakcje z innymi produktami leczniczymi
Najważniejsze interakcje benzylopenicyliny obejmują:
- Probenecyd - zwiększa stężenie penicyliny w surowicy
- Leki wypierające penicylinę z połączeń z białkami - mogą zwiększać jej stężenie w surowicy
- Antybiotyki bakteriostatyczne (np. erytromycyna, tetracyklina) - mogą osłabiać działanie bakteriobójcze penicyliny
- Doustne środki antykoncepcyjne - penicylina może zmniejszać ich skuteczność
Ciąża i laktacja
Benzylopenicylina może być stosowana u kobiet w ciąży jedynie w przypadku zdecydowanej konieczności, ze względu na brak odpowiednio liczebnych badań klinicznych. Antybiotyk w niewielkich ilościach przenika do mleka matki, dlatego należy zachować ostrożność podczas stosowania u kobiet karmiących piersią. Dotychczasowe obserwacje nie wykazały teratogennego działania penicyliny.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane benzylopenicyliny obejmują:
- Reakcje nadwrażliwości (wysypka, świąd, pokrzywka)
- Zaburzenia żołądkowo-jelitowe
- Kandydoza skóry i błon śluzowych
- Zaburzenia hematologiczne (neutropenia, eozynofilia, małopłytkowość)
- Reakcje w miejscu podania (zaczerwienienie, zwłóknienie)
W rzadkich przypadkach mogą wystąpić ciężkie reakcje, takie jak wstrząs anafilaktyczny, zespół Stevensa-Johnsona czy toksyczna nekroliza naskórka.
Przedawkowanie
Przedawkowanie penicyliny może prowadzić do podrażnienia ośrodkowego układu nerwowego i wystąpienia drgawek. W przypadku przedawkowania należy odstawić antybiotyk, monitorować podstawowe funkcje życiowe i zastosować leczenie objawowe. Benzylopenicylina może być usunięta z organizmu podczas hemodializy.
Warto zapamiętać
- Benzylopenicylina jest antybiotykiem pierwszego wyboru w leczeniu ciężkich zakażeń wywołanych przez wrażliwe szczepy paciorkowców i pneumokoków.
- Podczas stosowania benzylopenicyliny kluczowe jest monitorowanie pacjenta pod kątem reakcji nadwrażliwości, szczególnie u osób z wywiadem alergicznym.
Benzylopenicylina pozostaje ważnym antybiotykiem w leczeniu ciężkich zakażeń bakteryjnych. Jej skuteczność, szczególnie wobec paciorkowców i pneumokoków, sprawia, że jest cennym narzędziem w arsenale lekarza. Jednakże, ze względu na ryzyko reakcji nadwrażliwości i rosnącą oporność niektórych szczepów bakterii, stosowanie tego antybiotyku wymaga ostrożności i starannego monitorowania pacjenta.