Penicillinum crystallisatum TZF
Benzylpenicillin potassium
Penicillinum crystallisatum TZF - szczegółowe informacje dla lekarza
Wskazania do stosowania
Benzylopenicylina jest antybiotykiem stosowanym w ciężkich zakażeniach wywoływanych przez wrażliwe na nią drobnoustroje, gdy konieczne jest szybkie uzyskanie wysokiego stężenia antybiotyku. Główne wskazania ob
Zakażenia te są najczęściej wywoływane przez paciorkowce (w tym grupy A), pneumokoki i gronkowce wrażliwe na penicylinę. Przed rozpoczęciem leczenia należy uwzględnić lokalne wytyczne dotyczące stosowania antybiotyków.
Benzylopenicylina wykazuje szczególnie wysoką skuteczność w leczeniu zakażeń wywołanych przez Treponema pallidum (kiła) oraz Neisseria meningitidis (zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych).
Dawkowanie i sposób podawania
Dawkowanie benzylopenicyliny zależy od wielu czynników, takich jak ciężkość zakażenia, wrażliwość patogenu, stan kliniczny pacjenta oraz jego wiek i masa ciała. Należy pamiętać, że 1 mln j.m. odpowiada 600 mg benzylopenicyliny potasowej.
Dawkowanie u dorosłych:
Wskazanie | Dawkowanie |
---|---|
Ciężkie zakażenia (paciorkowce, pneumokoki) | 12-24 mln j.m./dobę w dawkach podzielonych co 2-6 h |
Ciężkie zakażenia gronkowcowe | 5-24 mln j.m./dobę w dawkach podzielonych co 4-6 h |
Zapalenie wsierdzia | 12-18 mln j.m. w dawkach podzielonych co 4-6 h lub we wlewie ciągłym przez 4-6 tyg. |
Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych | 24 mln j.m. po 2 mln j.m. co 2 h |
Kiła OUN | 18-24 mln j.m./dobę i.v. co 4 h lub we wlewie ciągłym przez 10-14 dni |
Dawkowanie należy dostosować indywidualnie w zależności od ciężkości zakażenia i stanu klinicznego pacjenta. W przypadku zaburzeń czynności nerek konieczna jest modyfikacja dawki.
Dawkowanie u dzieci:
- Noworodki ≤7 dni: 25 000-50 000 j.m./kg mc. co 12 h
- Noworodki >7 dni: 25 000-50 000 j.m./kg mc. co 8 h
- Niemowlęta i dzieci (zakażenia łagodne/umiarkowane): 100 000-150 000 j.m./kg mc./dobę w dawkach podzielonych co 4-6 h (maks. 8 mln j.m./dobę)
- Niemowlęta i dzieci (ciężkie zakażenia): 200 000-300 000 j.m./kg mc./dobę w 4-6 dawkach podzielonych (maks. 24 mln j.m./dobę)
Benzylopenicylinę można podawać domięśniowo (nie więcej niż 2 mln j.m. w 1 wstrzyknięciu) lub dożylnie. Dawki powyżej 2 mln j.m. należy podawać dożylnie powoli (nie szybciej niż 500 000 j.m./min). Dawki 20 mln j.m. i wyższe należy podawać wyłącznie w infuzji dożylnej.
Prawidłowe dawkowanie benzylopenicyliny jest kluczowe dla skuteczności terapii. Należy uwzględnić wiele czynników, w tym ciężkość zakażenia, wiek pacjenta i funkcję nerek. Ważne jest również odpowiednie dostosowanie drogi podania do wielkości dawki.
Przeciwwskazania
Jedynym bezwzględnym przeciwwskazaniem do stosowania benzylopenicyliny jest nadwrażliwość na antybiotyki β-laktamowe. Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z wywiadem alergicznym, zwłaszcza na wiele alergenów.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Podczas stosowania benzylopenicyliny należy zwrócić uwagę na następujące kwestie:
- Ryzyko ciężkich reakcji nadwrażliwości, w tym wstrząsu anafilaktycznego
- Zawartość potasu w preparacie - istotne u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub kontrolujących zawartość potasu w diecie
- Możliwość wystąpienia odczynu Jarischa-Herxheimera podczas leczenia kiły
- Ryzyko nadmiernego rozwoju niewrażliwych bakterii lub grzybów
- Możliwość wystąpienia rzekomobłoniastego zapalenia okrężnicy
- Konieczność monitorowania czynności nerek, wątroby i układu krwiotwórczego przy stosowaniu dużych dawek
Stosowanie benzylopenicyliny wymaga ścisłego monitorowania pacjenta pod kątem potencjalnych działań niepożądanych, szczególnie reakcji alergicznych. Konieczna jest również regularna ocena parametrów laboratoryjnych, zwłaszcza przy długotrwałej terapii wysokimi dawkami.
Interakcje z innymi produktami leczniczymi
Najważniejsze interakcje benzylopenicyliny obejmują:
- Probenecyd - zwiększa stężenie antybiotyku w surowicy
- Leki wypierające penicylinę z połączeń z białkami - mogą zwiększać jej stężenie w surowicy
- Antybiotyki bakteriostatyczne (np. erytromycyna, tetracyklina) - mogą zmniejszać bakteriobójcze działanie penicylin
- Doustne środki antykoncepcyjne - penicylina może zmniejszać ich skuteczność
Przy stosowaniu benzylopenicyliny należy uwzględnić potencjalne interakcje z innymi lekami, szczególnie w kontekście modyfikacji stężenia antybiotyku w surowicy oraz jego skuteczności przeciwbakteryjnej.
Wpływ na ciążę i laktację
Benzylopenicylina może być stosowana u kobiet w ciąży jedynie w przypadku zdecydowanej konieczności. Antybiotyk w niewielkich ilościach przenika do mleka matki, dlatego podczas karmienia piersią należy zachować ostrożność. Dotychczasowe badania nie wykazały teratogennego działania leku ani negatywnego wpływu na płodność.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane benzylopenicyliny obejmują:
- Reakcje nadwrażliwości (od łagodnych wysypek po wstrząs anafilaktyczny)
- Zaburzenia żołądkowo-jelitowe (w tym ryzyko rzekomobłoniastego zapalenia okrężnicy)
- Zaburzenia hematologiczne (neutropenia, małopłytkowość, niedokrwistość hemolityczna)
- Zaburzenia neurologiczne (pobudzenie, niepokój, drgawki - zwłaszcza przy wysokich dawkach i zaburzeniach czynności nerek)
- Reakcje miejscowe w miejscu podania
Monitorowanie pacjenta pod kątem potencjalnych działań niepożądanych jest kluczowe dla bezpieczeństwa terapii benzylopenicyliną. Szczególną uwagę należy zwrócić na objawy reakcji alergicznych oraz zaburzenia neurologiczne przy stosowaniu wysokich dawek.
Warto zapamiętać
- Benzylopenicylina jest antybiotykiem pierwszego wyboru w leczeniu ciężkich zakażeń wywołanych przez wrażliwe szczepy paciorkowców, pneumokoków i gronkowców.
- Dawkowanie benzylopenicyliny musi być ściśle dostosowane do ciężkości zakażenia, wieku pacjenta i funkcji nerek, a przy wysokich dawkach konieczne jest monitorowanie parametrów laboratoryjnych.
Mechanizm działania
Benzylopenicylina działa bakteriobójczo poprzez hamowanie biosyntezy ściany komórkowej bakterii. Blokuje aktywność transpeptydazy, co uniemożliwia tworzenie wiązań między pentapeptydami mukopolisacharydu ściany komórkowej. W konsekwencji dochodzi do aktywacji hydrolaz komórkowych i lizy komórki bakteryjnej.
Spektrum działania benzylopenicyliny obejmuje:
- Paciorkowce (grupy A, C, G, H, L i M)
- Pneumokoki
- Gronkowce (z wyjątkiem szczepów wytwarzających penicylinazę)
- Neisseria gonorrhoeae
- Corynebacterium diphtheriae
- Bacillus anthracis
- Clostridium spp.
- Listeria monocytogenes
- Treponema pallidum
Benzylopenicylina nie działa na drobnoustroje wewnątrzkomórkowe ze względu na brak zdolności przenikania do wnętrza komórki.
Znajomość mechanizmu działania i spektrum przeciwbakteryjnego benzylopenicyliny jest kluczowa dla właściwego doboru antybiotyku w terapii zakażeń. Należy pamiętać o ograniczeniach związanych z opornością niektórych szczepów bakterii, zwłaszcza gronkowców wytwarzających penicylinazę.
Postać farmaceutyczna i skład
Penicillinum crystallisatum TZF dostępny jest w postaci proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań lub infuzji. Jedna fiolka zawiera 1 000 000 j.m., 3 000 000 j.m. lub 5 000 000 j.m. benzylopenicyliny potasowej.
Przy przepisywaniu leku należy zwrócić uwagę na dostępne moce preparatu i odpowiednio dostosować ilość fiolek do zaleconej dawki. Ważne jest również prawidłowe przygotowanie roztworu przed podaniem, zgodnie z instrukcją zawartą w Charakterystyce Produktu Leczniczego.