PecFent
Fentanyl
PecFent - fentanyl w aerozolu do nosa
Wskazania do stosowania
PecFent jest wskazany do kontroli bólu przebijającego u dorosłych pacjentów z chorobą nowotworową, którzy otrzymują leczenie podtrzymujące opioidami z powodu przewlekłego bólu nowotworowego. Ból przebijający to przejściowe nasilenie bólu występujące na tle kontrolowanego bólu przewlekłego.
Pacjenci kwalifikujący się do leczenia PecFentem to osoby przyjmujące równoważnik co najmniej 60 mg morfiny doustnie na dobę, 25 μg/h fentanylu przezskórnie, 30 mg oksykodonu na dobę, 8 mg hydromorfonu doustnie na dobę lub równoważną dawkę innego opioidu przez co najmniej tydzień.
Dawkowanie i sposób podawania
Leczenie powinno być rozpoczynane i nadzorowane przez lekarza doświadczonego w prowadzeniu terapii opioidowej u pacjentów onkologicznych. Należy pamiętać o możliwości nadużywania fentanylu.
Dawkę PecFentu należy ustalić indywidualnie, zwiększając ją stopniowo do uzyskania "skutecznej" dawki, która zapewni odpowiednią kontrolę bólu przy dwóch kolejnych epizodach bólu przebijającego, przy minimalnych działaniach niepożądanych. Skuteczność podanej dawki należy ocenić po 30 minutach.
PecFent jest dostępny w dwóch mocach: 100 μg/dawkę i 400 μg/dawkę. Jedna dawka może oznaczać 1 rozpylenie (100 lub 400 μg) lub 2 rozpylenia (200 lub 800 μg) tej samej mocy.
Dawka (μg) | Moc (μg/dawkę) | Liczba rozpyleń |
---|---|---|
100 | 100 | 1 rozpylenie do jednego nozdrza |
200 | 100 | 1 rozpylenie do każdego nozdrza |
400 | 400 | 1 rozpylenie do jednego nozdrza |
800 | 400 | 1 rozpylenie do każdego nozdrza |
Pacjenci nie powinni stosować więcej niż 4 dawki na dobę. Należy zachować co najmniej 4-godzinny odstęp między kolejnymi dawkami.
Dawka początkowa
Dawka początkowa PecFentu w leczeniu epizodów bólu przebijającego zawsze wynosi 100 μg (jedno rozpylenie), nawet jeśli pacjent wcześniej stosował inne produkty zawierające fentanyl w leczeniu bólu przebijającego.
Sposób ustalania dawki
Należy przepisać pacjentowi jedno opakowanie (2 lub 8 rozpyleń) PecFentu 100 μg/dawkę do ustalenia dawki początkowej. Jeśli dawka 100 μg jest nieskuteczna, można zwiększyć ją do 200 μg (po jednym rozpyleniu do każdego nozdrza) przy kolejnym epizodzie bólu. W razie dalszego braku skuteczności można przepisać PecFent 400 μg/dawkę i poinstruować pacjenta, aby zastosował jedno rozpylenie 400 μg przy następnym epizodzie bólu. W razie potrzeby można zwiększyć dawkę do dwóch rozpyleń 400 μg (po jednym do każdego nozdrza).
Pacjentów należy ściśle obserwować i dostosowywać dawkę do momentu osiągnięcia i potwierdzenia skutecznej dawki w czasie dwóch kolejnych epizodów bólu przebijającego.
Leczenie podtrzymujące
Po ustaleniu skutecznej dawki, pacjenci powinni kontynuować jej przyjmowanie w ilości do maksymalnie 4 dawek na dobę. Dawkę podtrzymującą należy zwiększyć tylko wtedy, gdy stosowana dawka nie zapewnia odpowiedniej kontroli bólu przebijającego przez kilka kolejnych epizodów.
Jeśli u pacjenta występuje więcej niż 4 epizody bólu przebijającego na dobę, może być konieczna ponowna ocena dawki opioidów stosowanych w leczeniu bólu podstawowego.
Przerwanie leczenia
Należy natychmiast przerwać stosowanie PecFentu, jeśli u pacjenta nie występują już epizody bólu przebijającego. Leczenie przewlekłego bólu podstawowego powinno być kontynuowane zgodnie z zaleceniami.
Jeśli konieczne jest przerwanie całego leczenia opioidami, pacjent musi pozostawać pod ścisłą kontrolą lekarza, ponieważ w celu uniknięcia ostrych objawów odstawienia konieczne jest stopniowe zmniejszanie dawki opioidów.
Dawkowanie PecFentu wymaga indywidualnego dostosowania, rozpoczynając od najniższej dawki 100 μg i zwiększając ją stopniowo pod ścisłą kontrolą lekarza. Kluczowe jest przestrzeganie maksymalnej liczby 4 dawek na dobę i co najmniej 4-godzinnych odstępów między dawkami.
Specjalne grupy pacjentów
Pacjenci w podeszłym wieku (≥65 lat)
W badaniach klinicznych PecFentu 26,1% pacjentów było w wieku powyżej 60 lat, 16,8% powyżej 65 lat, a 3,8% powyżej 75 lat. Nie stwierdzono konieczności zmniejszenia dawki ani zwiększonej częstości działań niepożądanych u pacjentów w podeszłym wieku. Jednak ze względu na istotną rolę nerek i wątroby w metabolizmie i eliminacji fentanylu, należy zachować ostrożność przy stosowaniu PecFentu u osób starszych.
Niewydolność wątroby lub nerek
Należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania PecFentu u pacjentów z umiarkowaną do ciężkiej niewydolnością wątroby lub nerek. Nie oceniono wpływu niewydolności tych narządów na farmakokinetykę PecFentu, ale wykazano, że przy podaniu dożylnym klirens fentanylu był zmieniony w przypadku niewydolności nerek i wątroby. Dlatego należy zachować ostrożność przy dostosowywaniu dawki w tych grupach pacjentów.
Dzieci i młodzież
Nie określono dotychczas bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności PecFentu u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat. Brak dostępnych danych dla tej grupy wiekowej.
Szczególną ostrożność należy zachować przy stosowaniu PecFentu u pacjentów w podeszłym wieku oraz z niewydolnością wątroby lub nerek. Lek nie jest zalecany do stosowania u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat.
Przeciwwskazania
- Nadwrażliwość na fentanyl lub którąkolwiek substancję pomocniczą
- Stosowanie u pacjentów nieotrzymujących leczenia podtrzymującego opioidami (zwiększone ryzyko depresji oddechowej)
- Ciężka depresja oddechowa lub ciężka obturacyjna choroba płuc
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Należy poinformować pacjentów i ich opiekunów, że PecFent zawiera substancję czynną w ilości potencjalnie śmiertelnej dla dziecka.
Kluczowe jest ścisłe monitorowanie pacjentów przez personel medyczny podczas dostosowywania dawki, aby zminimalizować ryzyko działań niepożądanych związanych z opioidami i określić skuteczną dawkę.
Istnieje ryzyko klinicznie istotnej depresji oddechowej związanej ze stosowaniem fentanylu. U pacjentów z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc fentanyl może wywoływać więcej ciężkich działań niepożądanych.
Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów ze zwiększonym ciśnieniem wewnątrzczaszkowym lub zaburzeniami świadomości.
Fentanyl może powodować bradykardię, dlatego należy zachować ostrożność u pacjentów z bradyarytmiami.
Istnieje ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego przy jednoczesnym stosowaniu z lekami serotoninergicznymi.
PecFent jest przeznaczony wyłącznie do podawania donosowego i nie może być podawany w żaden inny sposób.
Stosowanie PecFentu wymaga ścisłego monitorowania pacjentów ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, w tym depresji oddechowej. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami układu oddechowego, zaburzeniami świadomości i bradyarytmiami.
Interakcje z innymi produktami leczniczymi
Fentanyl jest metabolizowany głównie przez izoenzym CYP3A4 cytochromu P450, dlatego mogą wystąpić interakcje z substancjami wpływającymi na aktywność tego enzymu:
- Inhibitory CYP3A4 (np. rytonawir, ketokonazol, itrakonazol) mogą zwiększać stężenie fentanylu w osoczu, zwiększając ryzyko działań niepożądanych
- Induktory CYP3A4 mogą zmniejszać skuteczność PecFentu
Jednoczesne stosowanie z innymi substancjami działającymi hamująco na ośrodkowy układ nerwowy (np. inne opioidy, leki uspokajające, nasenne, przeciwhistaminowe o działaniu uspokajającym, alkohol) może prowadzić do addytywnego działania hamującego.
Istnieje ryzyko zespołu serotoninowego przy jednoczesnym stosowaniu z lekami serotoninergicznymi (np. SSRI, SNRI, inhibitory MAO).
Nie zaleca się jednoczesnego stosowania częściowych agonistów/antagonistów receptorów opioidowych (np. buprenorfina, nalbufina, pentazocyna).
Należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu PecFentu z inhibitorami lub induktorami CYP3A4, lekami działającymi hamująco na OUN oraz lekami serotoninergicznymi. Konieczne jest monitorowanie pacjenta pod kątem potencjalnych interakcji i dostosowanie dawkowania w razie potrzeby.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane związane ze stosowaniem PecFentu to:
- Zaburzenia żołądka i jelit: wymioty, nudności, zaparcia
- Zaburzenia układu nerwowego: zawroty głowy, senność, ból głowy
- Zaburzenia oddechowe: krwawienie z nosa, wodnisty wyciek z nosa, uczucie dyskomfortu w nosie
- Zaburzenia skóry: świąd
Do najpoważniejszych działań niepożądanych należą:
- Depresja oddechowa (mogąca prowadzić do bezdechu lub zatrzymania oddychania)
- Depresja układu krążenia
- Hipotonia
- Wstrząs
Pacjenci stosujący PecFent powinni być ściśle monitorowani pod kątem wystąpienia działań niepożądanych, szczególnie tych dotyczących układu oddechowego i krążenia. Większość działań niepożądanych jest typowa dla opioidów i często ustępuje lub zmniejsza się ich nasilenie podczas ciągłego stosowania leku po dostosowaniu dawki.
Przedawkowanie
Objawy przedawkowania PecFentu są podobne do objawów przedawkowania innych opioidów, z najcięższym skutkiem w postaci depresji oddechowej. Postępowanie w przypadku przedawkowania obejmuje:
- Zapewnienie drożności dróg oddechowych
- Fizyczną i werbalną stymulację pacjenta
- Ocenę poziomu świadomości, wentylacji i stanu układu krążenia
- W razie potrzeby zastosowanie wspomaganej wentylacji
- Podanie naloksonu lub innego antagonisty receptorów opioidowych (z uwzględnieniem ryzyka ostrego zespołu odstawienia u pacjentów leczonych opioidami)
W przypadku przedawkowania PecFentu kluczowe jest szybkie rozpoznanie objawów i wdrożenie odpowiedniego postępowania, ze szczególnym uwzględnieniem zapewnienia prawidłowej funkcji oddechowej. Może być konieczne powtarzanie dawek antagonistów opioidowych ze względu na dłuższy czas działania fentanylu.
Właściwości farmakologiczne
Fentanyl jest opioidowym lekiem przeciwbólowym wykazującym powinowactwo głównie do receptorów opioidowych μ. Jego główne działania terapeutyczne to:
- Zniesienie czucia bólu
- Działanie uspokajające
Wtórne działania farmakologiczne fentanylu obejmują:
- Depresję układu oddechowego
- Bradykardię
- Hipotermię
- Zaparcia
- Zwężenie źrenic
- Uzależnienie fizyczne
- Euforię
Fentanyl, jako silny opioid, wykazuje złożone działanie farmakologiczne, z głównym efektem przeciwbólowym i uspokajającym, ale także z szeregiem działań ubocznych typowych dla tej grupy leków. Znajomość pełnego profilu farmakologicznego jest kluczowa dla bezpiecznego stosowania PecFentu.
Skład
PecFent dostępny jest w dwóch mocach:
- 100 μg fentanylu (w postaci cytrynianu) w 1 dawce (100 μl)
- 400 μg fentanylu (w postaci cytrynianu) w 1 dawce (100 μl)
Odpowiednio, 1 ml roztworu zawiera 1000 μg lub 4000 μg fentanylu (w postaci cytrynianu).
PecFent jest dostępny w dwóch stężeniach, co umożliwia precyzyjne dostosowanie dawki do indywidualnych potrzeb pacjenta. Ważne jest, aby personel medyczny i pacjenci byli świadomi różnicy w stężeniach i stosowali odpowiednią moc leku zgodnie z zaleceniami.
Warto zapamiętać
- PecFent jest przeznaczony wyłącznie do leczenia bólu przebijającego u pacjentów z chorobą nowotworową, którzy już otrzymują leczenie podtrzymujące opioidami.
- Dawkowanie PecFentu musi być indywidualnie dostosowane, rozpoczynając od najniższej dawki 100 μg i nie przekraczając 4 dawek na dobę.
PecFent

Wskazania pozarejestracyjne: Ból przebijający u dzieci z chorobą nowotworową, które w ramach leczenia przewlekłego bólu nowotworowego poddawane są opioidowej terapii podtrzymującej, a u których istnieją udokumentowane przeciwwskazania do stosowania innych krótkotrwale działających opioidów lub stwierdzono nieskuteczność tych leków
2) Pacjenci 65+
Przysługuje uprawnionym pacjentom we wskazaniach określonych w decyzji o objęciu refundacją. Jeżeli lek jest refundowany we wszystkich zarejestrowanych wskazaniach, to jest w nich wszystkich bezpłatny dla pacjenta. Jeżeli natomiast lek jest refundowany w określonych wskazaniach, to jest bezpłatny dla seniorów tylko i wyłącznie w tych właśnie wskazaniach.
3) Pacjenci do ukończenia 18 roku życia