Oxaliplatin-Ebewe
Oxaliplatin
Oxaliplatin-Ebewe - informacje dla lekarza
Wskazania do stosowania
Oksaliplatyna w połączeniu z 5-fluorouracylem (5-FU) i kwasem folinowym (FA) jest wskazana do stosowania w:
- Leczeniu wspomagającym III stadium (stopień Duke C) raka okrężnicy po całkowitej resekcji pierwotnego guza
- Leczeniu raka okrężnicy i odbytnicy z przerzutami
Oksaliplatyna wykazuje szerokie działanie przeciwnowotworowe, szczególnie w modelach raka jelita grubego. Działa synergistycznie w skojarzeniu z 5-FU.
Dawkowanie i sposób podawania
Oksaliplatyna przeznaczona jest wyłącznie do stosowania u dorosłych. Podawana jest w infuzji dożylnej.
Wskazanie | Dawkowanie | Czas trwania leczenia |
---|---|---|
Leczenie wspomagające raka okrężnicy | 85 mg/m2 pc. co 2 tygodnie | 12 cykli (6 miesięcy) |
Leczenie raka z przerzutami | 85 mg/m2 pc. co 2 tygodnie | Do progresji choroby lub nietolerowanej toksyczności |
Oksaliplatynę należy zawsze podawać przed podaniem fluoropirymidyn. Podawana jest w infuzji dożylnej trwającej 2-6 godzin, po rozcieńczeniu w 250-500 ml 5% roztworu glukozy.
Modyfikacja dawkowania
Dawkowanie należy dostosować w zależności od tolerancji pacjenta. W przypadku wystąpienia działań niepożądanych może być konieczne zmniejszenie dawki lub przerwanie leczenia.
U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek zaleca się ostrożność i ścisłe monitorowanie. Nie stosować u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min).
U pacjentów w podeszłym wieku (>65 lat) modyfikacja dawki nie jest konieczna.
Przeciwwskazania
- Nadwrażliwość na oksaliplatynę lub którąkolwiek substancję pomocniczą
- Ciężkie zaburzenia czynności nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min)
- Mielosupresja przed rozpoczęciem pierwszego cyklu leczenia
- Obwodowa neuropatia czuciowa z upośledzeniem czynnościowym przed pierwszym cyklem
- Ciąża i karmienie piersią
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Oksaliplatynę należy stosować wyłącznie w specjalistycznych oddziałach onkologicznych pod nadzorem doświadczonego onkologa.
Należy ściśle monitorować pacjentów pod kątem:
- Objawów neurotoksyczności - może być konieczna modyfikacja dawki
- Mielosupresji - kontrola morfologii krwi przed każdym cyklem
- Reakcji nadwrażliwości - szczególnie u pacjentów z alergią na związki platyny w wywiadzie
- Zaburzeń czynności nerek - ostrożność u pacjentów z łagodnymi/umiarkowanymi zaburzeniami
- Toksyczności żołądkowo-jelitowej - profilaktyka przeciwwymiotna, nawodnienie
Należy poinformować pacjentów o możliwości utrzymywania się objawów neuropatii obwodowej po zakończeniu leczenia.
Interakcje
Nie obserwowano istotnych interakcji farmakokinetycznych z 5-FU. Należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu leków wydłużających odstęp QT lub związanych z rabdomiolizą.
Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Oksaliplatyna jest przeciwwskazana w ciąży i podczas karmienia piersią. Kobiety i mężczyźni powinni stosować skuteczną antykoncepcję w trakcie leczenia i odpowiednio 4 i 6 miesięcy po jego zakończeniu. Oksaliplatyna może powodować nieodwracalną niepłodność.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane to:
- Zaburzenia żołądkowo-jelitowe (biegunka, nudności, wymioty)
- Hematologiczne (neutropenia, małopłytkowość)
- Neurologiczne (obwodowa neuropatia czuciowa)
Inne istotne działania niepożądane obejmują reakcje nadwrażliwości, hepatotoksyczność, nefrotoksyczność.
Należy ściśle monitorować pacjentów pod kątem wystąpienia działań niepożądanych i w razie potrzeby modyfikować dawkowanie.
Wnioski
Oksaliplatyna jest skutecznym lekiem w terapii raka jelita grubego, zarówno w leczeniu uzupełniającym jak i przerzutowym. Wymaga jednak ścisłego monitorowania pacjenta ze względu na potencjalną toksyczność, szczególnie neurologiczną i hematologiczną. Kluczowe jest odpowiednie dawkowanie i postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych.
Warto zapamiętać
- Oksaliplatyna wykazuje synergistyczne działanie z 5-FU w leczeniu raka jelita grubego
- Neurotoksyczność jest głównym działaniem ograniczającym dawkę - konieczne jest ścisłe monitorowanie objawów neurologicznych
Mechanizm działania
Oksaliplatyna jest lekiem przeciwnowotworowym z grupy związków platyny. Jej mechanizm działania polega na tworzeniu wiązań krzyżowych w obrębie DNA, co prowadzi do zahamowania syntezy DNA i śmierci komórki nowotworowej. Oksaliplatyna wykazuje aktywność przeciwnowotworową również w modelach opornych na cisplatynę.
Farmakokinetyka
Po podaniu dożylnym oksaliplatyna ulega szybkiej i rozległej biotransformacji. Metabolity powstałe w wyniku nieenzymatycznej degradacji są odpowiedzialne za cytotoksyczne działanie leku. Oksaliplatyna wiąże się w dużym stopniu z białkami osocza i erytrocytami. Wydalana jest głównie z moczem.
Monitorowanie leczenia
W trakcie terapii oksaliplatyną należy regularnie monitorować:
- Morfologię krwi - przed każdym cyklem
- Czynność nerek i wątroby
- Objawy neurologiczne - przed każdym cyklem i w razie potrzeby
- EKG - ze względu na ryzyko wydłużenia odstępu QT
Postępowanie w przypadku działań niepożądanych
Neurotoksyczność:
- W przypadku utrzymujących się parestezji - rozważyć zmniejszenie dawki
- Przy nasilonych objawach lub upośledzeniu funkcjonalnym - przerwać leczenie
Mielosupresja:
- Neutropenia stopnia 3-4 - opóźnić kolejny cykl do powrotu liczby neutrofili ≥1,5 x 109/l
- Małopłytkowość stopnia 3-4 - opóźnić kolejny cykl do powrotu liczby płytek ≥75 x 109/l
Toksyczność żołądkowo-jelitowa:
- Biegunka, wymioty - odpowiednie nawodnienie i leczenie objawowe
- W przypadku ciężkiej biegunki lub wymiotów - przerwać leczenie do ustąpienia objawów
Interakcje z innymi lekami
Należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu:
- Leków nefrotoksycznych - zwiększone ryzyko uszkodzenia nerek
- Leków mielosupresyjnych - nasilenie supresji szpiku
- Leków wydłużających odstęp QT - zwiększone ryzyko zaburzeń rytmu serca
- Leków indukujących lub hamujących CYP3A4 - możliwy wpływ na metabolizm oksaliplatyny
Postępowanie w szczególnych sytuacjach klinicznych
Pacjenci w podeszłym wieku:
- Nie ma konieczności rutynowej modyfikacji dawki
- Ścisłe monitorowanie pod kątem toksyczności
Zaburzenia czynności nerek:
- Łagodne/umiarkowane - ostrożność, ścisłe monitorowanie
- Ciężkie (ClCr <30 ml/min) - przeciwwskazanie do stosowania oksaliplatyny
Zaburzenia czynności wątroby:
- Brak konieczności rutynowej modyfikacji dawki
- Ścisłe monitorowanie czynności wątroby
Wnioski
Oksaliplatyna jest cennym lekiem w terapii raka jelita grubego, jednak jej stosowanie wymaga doświadczenia klinicznego i ścisłego monitorowania pacjenta. Kluczowe jest wczesne rozpoznawanie i odpowiednie postępowanie w przypadku działań niepożądanych, szczególnie neurotoksyczności. Indywidualizacja leczenia i dostosowywanie dawki do stanu pacjenta pozwala na optymalizację skuteczności przy zachowaniu akceptowalnego profilu bezpieczeństwa.
Warto zapamiętać
- Regularne monitorowanie morfologii krwi i czynności nerek jest kluczowe dla bezpieczeństwa terapii oksaliplatyną
- Wczesne rozpoznanie i odpowiednie postępowanie w przypadku neurotoksyczności może pozwolić na kontynuację leczenia