Losmina
Enoxaparin sodium
Wskazania do stosowania
Losmina (enoksaparyna sodowa) jest wskazana do stosowania u osób dorosłych w:
- Zapobieganiu żylnej chorobie zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) u pacjentów chirurgicznych z grup umiarkowanego i wysokiego ryzyka, szczególnie poddawanych zabiegom ortopedycznym lub ogólnochirurgicznym, w tym onkologicznym
- Zapobieganiu ŻChZZ u pacjentów internistycznych z ostrymi schorzeniami (takimi jak ostra niewydolność serca, niewydolność oddechowa, ciężkie zakażenia lub choroby reumatyczne) i ograniczoną mobilnością
- Leczeniu zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) i zatorowości płucnej (ZP), z wyłączeniem ZP wymagającej leczenia trombolitycznego lub operacyjnego
- Zapobieganiu tworzeniu się skrzepów w krążeniu pozaustrojowym podczas hemodializy
- Ostrym zespole wieńcowym:
- Leczeniu niestabilnej dławicy piersiowej oraz zawału serca bez uniesienia odcinka ST (NSTEMI), w skojarzeniu z kwasem acetylosalicylowym
- Leczeniu świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST (STEMI), w tym u pacjentów leczonych zachowawczo lub poddawanych przezskórnej interwencji wieńcowej (PCI)
Enoksaparyna sodowa wykazuje działanie przeciwzakrzepowe poprzez hamowanie czynnika Xa i IIa krzepnięcia krwi. Jest to heparyna drobnocząsteczkowa o średniej masie cząsteczkowej około 4500 daltonów.
Dawkowanie i sposób podawania
Zapobieganie ŻChZZ u pacjentów chirurgicznych
U pacjentów z umiarkowanym ryzykiem ŻChZZ zalecana dawka wynosi 2000 j.m. (20 mg) raz na dobę podskórnie. Leczenie należy rozpocząć 2 godziny przed zabiegiem i kontynuować przez co najmniej 7-10 dni.
U pacjentów z wysokim ryzykiem ŻChZZ zalecana dawka to 4000 j.m. (40 mg) raz na dobę podskórnie, rozpoczynając 12 godzin przed zabiegiem. W przypadku dużych zabiegów ortopedycznych zaleca się przedłużoną profilaktykę do 5 tygodni.
Zapobieganie ŻChZZ u pacjentów internistycznych
Zalecana dawka to 4000 j.m. (40 mg) raz na dobę podskórnie przez 6-14 dni.
Leczenie ZŻG i ZP
Enoksaparynę można podawać podskórnie w dawce 150 j.m./kg mc. (1,5 mg/kg mc.) raz na dobę lub 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) dwa razy na dobę. Schemat należy dobrać indywidualnie dla pacjenta. Leczenie trwa zwykle około 10 dni.
Zapobieganie tworzeniu się skrzepów podczas hemodializy
Zalecana dawka to 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.). U pacjentów z wysokim ryzykiem krwawienia dawkę należy zmniejszyć do 50-75 j.m./kg mc.
Ostry zespół wieńcowy
W leczeniu niestabilnej dławicy piersiowej i zawału NSTEMI zalecana dawka to 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) co 12 godzin podskórnie przez 2-8 dni.
W leczeniu świeżego zawału STEMI zaleca się dawkę początkową 3000 j.m. (30 mg) w szybkim wstrzyknięciu dożylnym, a następnie 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin przez 8 dni lub do wypisu ze szpitala.
Wskazanie | Dawkowanie |
---|---|
Profilaktyka ŻChZZ - umiarkowane ryzyko | 2000 j.m. (20 mg) 1x/dobę s.c. |
Profilaktyka ŻChZZ - wysokie ryzyko | 4000 j.m. (40 mg) 1x/dobę s.c. |
Leczenie ZŻG i ZP | 150 j.m./kg mc. (1,5 mg/kg mc.) 1x/dobę s.c. lub 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) 2x/dobę s.c. |
Hemodializa | 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) |
Niestabilna dławica/NSTEMI | 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) co 12h s.c. |
STEMI | 3000 j.m. (30 mg) bolus i.v., następnie 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) co 12h s.c. |
Dawkowanie należy dostosować u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny 15-30 ml/min) oraz u osób w podeszłym wieku (>75 lat) w przypadku leczenia STEMI.
Przeciwwskazania
Enoksaparyna sodowa jest przeciwwskazana u pacjentów z:
- Nadwrażliwością na enoksaparynę, heparynę lub jej pochodne
- Małopłytkowością poheparynową w wywiadzie w ciągu ostatnich 100 dni lub obecnością przeciwciał przeciwko heparynie
- Aktywnym, klinicznie istotnym krwawieniem
- Stanami związanymi z wysokim ryzykiem krwawienia, np. niedawny udar krwotoczny
Nie należy stosować znieczulenia zewnątrzoponowego/podpajęczynówkowego w ciągu 24 godzin od podania enoksaparyny w dawkach terapeutycznych.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów ze zwiększonym ryzykiem krwawienia, w tym:
- Z zaburzeniami czynności nerek
- W podeszłym wieku
- Z małą masą ciała
- Z zaburzeniami czynności wątroby
- Przyjmujących jednocześnie leki wpływające na hemostazę
Konieczne jest ścisłe monitorowanie pacjentów pod kątem objawów krwawienia. Należy zachować ostrożność przy stosowaniu enoksaparyny w przypadku znieczulenia zewnątrzoponowego/podpajęczynówkowego ze względu na ryzyko krwiaków okołordzeniowych.
Warto zapamiętać
- Enoksaparyna wykazuje silniejsze działanie hamujące czynnik Xa niż IIa krzepnięcia
- Lek podaje się głównie podskórnie, a w przypadku STEMI początkowo dożylnie
Interakcje
Należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu enoksaparyny z lekami wpływającymi na hemostazę, takimi jak:
- Salicylany, NLPZ
- Leki trombolityczne
- Inhibitory agregacji płytek krwi
- Glikokortykosteroidy
- Leki zwiększające stężenie potasu w surowicy
Jednoczesne stosowanie tych leków może zwiększać ryzyko krwawienia. Konieczne jest ścisłe monitorowanie parametrów klinicznych i laboratoryjnych.
Ciąża i laktacja
Enoksaparynę można stosować w ciąży, jeśli jest to klinicznie uzasadnione. Należy zachować ostrożność u kobiet w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca ze względu na zwiększone ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych.
Nie wiadomo, czy enoksaparyna przenika do mleka ludzkiego. Jako środek ostrożności zaleca się unikanie karmienia piersią podczas stosowania leku.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane enoksaparyny to:
- Krwawienia (do 4,2% pacjentów)
- Małopłytkowość
- Trombocytoza
- Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych
- Reakcje w miejscu wstrzyknięcia (ból, krwiak, podrażnienie)
Rzadziej występują: reakcje alergiczne, osteoporoza po długotrwałym stosowaniu, martwica skóry w miejscu wstrzyknięcia.
Ciężkie powikłania krwotoczne, takie jak krwotok zaotrzewnowy czy wewnątrzczaszkowy, występują niezbyt często.
Przedawkowanie
Przypadkowe przedawkowanie enoksaparyny może prowadzić do powikłań krwotocznych. Działanie przeciwzakrzepowe można w większości zneutralizować poprzez powolne dożylne podanie protaminy. Dawka protaminy zależy od dawki podanej enoksaparyny - 1 mg protaminy neutralizuje działanie 100 j.m. (1 mg) enoksaparyny podanej w ciągu ostatnich 8 godzin.
W przypadku ciężkiego krwawienia należy przerwać leczenie enoksaparyną i wdrożyć odpowiednie leczenie.
Wnioski
Enoksaparyna sodowa jest skutecznym i względnie bezpiecznym lekiem przeciwzakrzepowym o szerokim spektrum zastosowań w profilaktyce i leczeniu powikłań zakrzepowo-zatorowych. Wymaga jednak ścisłego monitorowania pacjentów, szczególnie pod kątem ryzyka krwawień. Właściwy dobór dawki i czasu stosowania w zależności od wskazania oraz indywidualnych czynników ryzyka pacjenta jest kluczowy dla zapewnienia optymalnej skuteczności i bezpieczeństwa terapii.