Lekoklar®
Clarithromycin
Wskazania do stosowania
Klarytromycyna jest wskazana u dorosłych, młodzieży i dzieci w wieku od 6 miesięcy do 12 lat w leczeniu następujących ostrych i przewlekłych zakażeń wywołanych przez wrażliwe bakterie:
- Zakażenia górnych dróg oddechowych, takie jak zapalenie migdałków i/lub zapalenie gardła, gdy zastosowanie antybiotyków β-laktamowych nie jest właściwe
- Ostre zapalenie ucha środkowego u dzieci
- Zakażenia dolnych dróg oddechowych, takie jak pozaszpitalne zapalenie płuc
- Zapalenie zatok i zaostrzenie przewlekłego zapalenia oskrzeli u dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat
- Zakażenia skóry i tkanek miękkich o nasileniu lekkim do umiarkowanego
Ponadto klarytromycyna jest wskazana w skojarzeniu z odpowiednim schematem leczenia przeciwbakteryjnego i lekiem przeciwwrzodowym w celu eradykacji H. pylori u dorosłych pacjentów z chorobą wrzodową związaną z zakażeniem H. pylori.
Należy uwzględnić oficjalne wytyczne dotyczące właściwego stosowania leków przeciwbakteryjnych.
Klarytromycyna wykazuje szerokie spektrum działania przeciwbakteryjnego, co czyni ją skutecznym antybiotykiem w leczeniu różnorodnych zakażeń bakteryjnych, szczególnie gdy stosowanie antybiotyków β-laktamowych jest niewskazane.
Dawkowanie i sposób podawania
Dawkowanie klarytromycyny zależy od stanu klinicznego pacjenta i w każdym przypadku musi być ustalane przez lekarza. Poniżej przedstawiono ogólne zalecenia dotyczące dawkowania:
Dorośli i młodzież:
- Dawka standardowa: zwykle stosuje się 250 mg 2 razy na dobę
- Leczenie dużą dawką (ciężkie zakażenia): w leczeniu ciężkich zakażeń zwykle stosowaną dawkę można zwiększyć do 500 mg 2 razy na dobę
Eliminacja H. pylori u dorosłych:
U pacjentów z chorobą wrzodową żołądka i/lub dwunastnicy związaną z zakażeniem H. pylori klarytromycyna w dawce 500 mg 2 razy na dobę stanowi element terapii trójlekowej pierwszego rzutu. Należy uwzględnić krajowe zalecenia dotyczące eradykacji H. pylori.
Dzieci w wieku od 6 miesięcy do 12 lat:
Zalecana dawka wynosi 7,5 mg/kg masy ciała 2 razy na dobę.
Masa ciała | Wiek | Dawkowanie |
---|---|---|
8-11 kg | 1-2 lata | 2,5 ml 2 razy na dobę |
12-19 kg | 2-4 lata | 5,0 ml 2 razy na dobę |
20-29 kg | 4-8 lat | 7,5 ml 2 razy na dobę |
30-40 kg | 8-12 lat | 10,0 ml 2 razy na dobę |
Dawkowanie dla dzieci o masie ciała mniejszej niż 8 kg należy ustalać na podstawie masy ciała.
Dawkowanie w zaburzeniach czynności nerek:
U pacjentów z klirensem kreatyniny mniejszym niż 30 ml/min dawkę należy zmniejszyć o połowę do 250 mg na dobę, a w najcięższych zakażeniach do 250 mg 2 razy na dobę. Czas leczenia tych pacjentów nie powinien być dłuższy niż 14 dni.
Czas trwania leczenia:
- Leczenie dzieci do 12 lat trwa zazwyczaj od 5 do 10 dni
- Leczenie dorosłych i młodzieży trwa zazwyczaj od 6 do 14 dni
- Leczenie należy kontynuować przez co najmniej 2 dni po ustąpieniu objawów
- Leczenie zakażeń wywołanych przez Streptococcus pyogenes powinno trwać co najmniej 10 dni
- Leczenie skojarzone w celu eradykacji zakażenia H. pylori należy kontynuować przez 7 dni
Długość leczenia klarytromycyną zależy od stanu klinicznego pacjenta, ale w każdym przypadku musi ustalić to lekarz.
Klarytromycynę można podawać niezależnie od posiłków. Pokarm nie wpływa na biodostępność klarytromycyny, a tylko nieznacznie opóźnia początek jej wchłaniania.
Sposób podawania:
Przed podaniem granulat należy rozpuścić w wodzie. Do podania przygotowanej zawiesiny należy użyć strzykawki miarowej z PE/PP lub polipropylenowej łyżki dozującej. Granulat do sporządzania zawiesiny doustnej pozostały w jamie ustnej może mieć gorzki posmak. Można temu zapobiec, jedząc lub pijąc cokolwiek bezpośrednio po przyjęciu zawiesiny.
Właściwe dawkowanie i przestrzeganie zaleceń dotyczących czasu trwania leczenia ma kluczowe znaczenie dla skuteczności terapii i minimalizacji ryzyka rozwoju oporności bakterii.
Warto zapamiętać
- Klarytromycyna jest skuteczna w leczeniu szerokiego spektrum zakażeń bakteryjnych, w tym zakażeń górnych i dolnych dróg oddechowych.
- Dawkowanie klarytromycyny należy dostosować do wieku pacjenta, masy ciała oraz funkcji nerek.
Przeciwwskazania
Stosowanie klarytromycyny jest przeciwwskazane w następujących przypadkach:
- Nadwrażliwość na substancję czynną, inne antybiotyki makrolidowe lub na którąkolwiek substancję pomocniczą
- Jednoczesne stosowanie z astemizolem, cyzaprydem, pimozydem i terfenadyną ze względu na ryzyko wydłużenia odstępu QT i zaburzeń rytmu serca
- Jednoczesne stosowanie z tikagrelorem lub ranolazyną
- Jednoczesne stosowanie z ergotaminą lub dihydroergotaminą ze względu na możliwość zatrucia sporyszem
- U pacjentów z wydłużeniem odstępu QT (wrodzonym lub udokumentowanym nabytym) lub komorowymi zaburzeniami rytmu serca w wywiadzie
- Jednoczesne stosowanie z inhibitorami reduktazy HMG-CoA (lowastatyna lub symwastatyna) ze względu na zwiększone ryzyko miopatii, w tym rabdomiolizy
- U pacjentów z hipokaliemią ze względu na ryzyko wydłużenia odstępu QT
- U pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby współistniejącą z zaburzeniami czynności nerek
- Jednoczesne stosowanie z kolchicyną u pacjentów przyjmujących silne inhibitory CYP3A4
Znajomość przeciwwskazań jest kluczowa dla bezpiecznego stosowania klarytromycyny. Lekarz powinien dokładnie ocenić stan pacjenta i potencjalne interakcje lekowe przed przepisaniem tego antybiotyku.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Podczas stosowania klarytromycyny należy zachować szczególną ostrożność w następujących sytuacjach:
- U kobiet w ciąży, zwłaszcza w pierwszym trymestrze - należy uważnie ocenić stosunek korzyści do ryzyka
- U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek
- U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby
- W przypadku wystąpienia objawów niewydolności wątroby (jadłowstręt, żółtaczka, ciemne zabarwienie moczu, świąd, tkliwość brzucha) - należy przerwać leczenie i skontaktować się z lekarzem
- Ryzyko rzekomobłoniastego zapalenia jelita grubego - należy monitorować pacjentów pod kątem biegunki związanej z Clostridium difficile
- Jednoczesne stosowanie z kolchicyną - zwiększone ryzyko toksyczności, szczególnie u osób starszych i z niewydolnością nerek
- Jednoczesne stosowanie z triazolobenzodiazepinami (np. triazolam, midazolam) - ryzyko nasilenia działania na OUN
- Jednoczesne stosowanie z lekami o działaniu ototoksycznym, zwłaszcza aminoglikozydami - należy monitorować funkcję narządu słuchu
- Ryzyko wydłużenia odstępu QT - szczególna ostrożność u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca, ciężką niewydolnością serca, zaburzeniami przewodzenia, bradykardią lub zaburzeniami elektrolitowymi
- Możliwość rozwoju oporności bakterii - należy rozważyć badanie wrażliwości przed leczeniem, szczególnie w przypadku Streptococcus pneumoniae
- Ryzyko interakcji z lekami metabolizowanymi przez CYP3A4 - może być konieczne dostosowanie dawek
Lekarz powinien dokładnie monitorować pacjentów podczas terapii klarytromycyną, szczególnie pod kątem potencjalnych działań niepożądanych i interakcji lekowych. W razie wystąpienia niepokojących objawów należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem.
Interakcje z innymi produktami leczniczymi
Klarytromycyna wchodzi w liczne interakcje z innymi lekami, co wynika głównie z jej wpływu na aktywność enzymu CYP3A4. Najważniejsze interakcje obejmują:
- Przeciwwskazane jednoczesne stosowanie z: cyzaprydem, pimozydem, astemizolem, terfenadyną, ergotaminą, dihydroergotaminą, lowastatyną, symwastatyną, tikagrelorem, ranolazyną
- Zwiększenie stężenia leków metabolizowanych przez CYP3A4, m.in.: midazolam, triazolam, alprazolam, karbamazepina, takrolimus, cyklosporyna, syldenafil, warfaryna
- Zwiększenie ryzyka miopatii i rabdomiolizy przy jednoczesnym stosowaniu ze statynami
- Zwiększenie stężenia digoksyny - konieczne monitorowanie stężenia
- Zwiększenie ryzyka hipoglikemii przy stosowaniu z doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi lub insuliną
- Zwiększenie stężenia kolchicyny - ryzyko toksyczności
- Zmniejszenie stężenia zydowudyny
- Interakcje z inhibitorami proteazy HIV (np. atazanawir, rytonawir) - może być konieczna modyfikacja dawek
- Zwiększenie stężenia antagonistów kanału wapniowego metabolizowanych przez CYP3A4 (np. werapamil, amlodypina)
- Dwukierunkowe interakcje z itrakonazolem i sakwinawirem
Ze względu na złożoność interakcji, przed zastosowaniem klarytromycyny należy dokładnie przeanalizować wszystkie przyjmowane przez pacjenta leki. W razie konieczności może być wymagane dostosowanie dawek lub monitorowanie stężeń leków w surowicy.
Wpływ na ciążę i laktację
Stosowanie klarytromycyny w okresie ciąży i karmienia piersią wymaga szczególnej ostrożności:
- Ciąża: Dane dotyczące stosowania w I trymestrze ciąży nie wskazują jednoznacznie na działanie teratogenne, ale istnieje możliwość zwiększonego ryzyka poronienia. Klarytromycynę można stosować w ciąży wyłącznie po wnikliwej ocenie stosunku korzyści do ryzyka.
- Karmienie piersią: Klarytromycyna i jej czynny metabolit przenikają do mleka kobiecego. U dziecka karmionego piersią może wystąpić biegunka i zakażenie grzybicze błon śluzowych. Należy rozważyć przerwanie karmienia piersią lub odstawienie leku, biorąc pod uwagę korzyści z leczenia dla matki.
Decyzja o stosowaniu klarytromycyny u kobiet w ciąży lub karmiących piersią powinna być podejmowana indywidualnie przez lekarza, po dokładnej analizie potencjalnych korzyści i ryzyka.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane związane ze stosowaniem klarytromycyny to:
- Zaburzenia żołądkowo-jelitowe: bóle brzucha, biegunka, nudności, wymioty, niestrawność
- Zaburzenia smaku
- Bóle głowy
- Bezsenność
- Wysypka
- Nieprawidłowe wyniki badań czynności wątroby
Rzadziej występujące, ale potencjalnie poważne działania niepożądane obejmują:
- Zaburzenia rytmu serca (wydłużenie odstępu QT, torsade de pointes)
- Ciężkie reakcje skórne (zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka)
- Zaburzenia czynności wątroby, w tym niewydolność wątroby
- Rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego
- Zaburzenia słuchu
- Reakcje anafilaktyczne
Pacjenci powinni być poinformowani o możliwości wystąpienia działań niepożądanych i konieczności zgłaszania ich lekarzowi. Szczególną uwagę należy zwrócić na objawy mogące świadczyć o ciężkich reakcjach, takie jak silna biegunka, wysypka, zaburzenia rytmu serca czy objawy uszkodzenia wątroby.
Przedawkowanie
W przypadku przedawkowania klarytromycyny mogą wystąpić:
- Nasilone zaburzenia żołądkowo-jelitowe
- Zaburzenia psychiczne
- Hipokaliemia
- Hipoksemia
Leczenie przedawkowania polega na:
- Usunięciu niewchłoniętego leku
- Stosowaniu leczenia objawowego i podtrzymującego
- Monitorowaniu czynności życiowych i parametrów laboratoryjnych
Hemodializa i dializa otrzewnowa nie wpływają znacząco na stężenie klarytromycyny w surowicy. W przypadku wystąpienia ciężkich reakcji alergicznych konieczne jest natychmiastowe przerwanie leczenia i wdrożenie odpowiedniego postępowania.
Mechanizm działania
Klarytromycyna jest półsyntetyczną pochodną erytromycyny, należącą do grupy antybiotyków makrolidowych. Jej mechanizm działania polega na:
- Wiązaniu się z podjednostką 50S rybosomu wrażliwych bakterii
- Hamowaniu syntezy białek w komórkach bakteryjnych
- Wykazywaniu działania bakteriobójczego na różne tlenowe i beztlenowe bakterie Gram-dodatnie i Gram-ujemne
Klarytromycyna charakteryzuje się silniejszym działaniem przeciwbakteryjnym w porównaniu do erytromycyny - jej minimalne stężenia hamujące (MIC) są na ogół dwukrotnie mniejsze niż wartości MIC erytromycyny.
Zrozumienie mechanizmu działania klarytromycyny jest istotne dla właściwego jej stosowania i przewidywania potencjalnych interakcji z innymi lekami.
Skład preparatu
Preparat Lekoklar® zawiera jako substancję czynną klarytromycynę. Skład ilościowy:
- 1 ml przygotowanej zawiesiny doustnej zawiera 25 mg klarytromycyny
- 5 ml zawiesiny doustnej zawiera 125 mg klarytromycyny
Preparat zawiera również substancje pomocnicze, w tym sacharozę, co należy uwzględnić u pacjentów z cukrzycą lub nietolerancją niektórych cukrów.
Znajomość składu preparatu jest istotna dla właściwego dawkowania i identyfikacji potencjalnych alergenów.
Podsumowanie
Klarytromycyna jest skutecznym antybiotykiem makrolidowym o szerokim spektrum działania, stosowanym w leczeniu różnorodnych zakażeń bakteryjnych. Jej stosowanie wymaga jednak uwzględnienia licznych przeciwwskazań, interakcji lekowych oraz potencjalnych działań niepożądanych. Kluczowe znaczenie ma właściwe dawkowanie, dostosowane do wieku, masy ciała i funkcji nerek pacjenta, oraz przestrzeganie zalecanego czasu trwania terapii. Lekarz przepisujący klarytromycynę powinien dokładnie ocenić stosunek korzyści do ryzyka, szczególnie u pacjentów z grupy podwyższonego ryzyka, kobiet w ciąży i karmiących piersią. Pacjenci powinni być poinformowani o możliwych działaniach niepożądanych i konieczności ich zgłaszania. Właściwe stosowanie klarytromycyny, zgodnie z aktualnymi wytycznymi, przyczynia się do skutecznego leczenia zakażeń bakteryjnych przy jednoczesnej minimalizacji ryzyka rozwoju oporności bakterii.