Kwetina
Quetiapine
Kwetina - informacje dla lekarza
Wskazania do stosowania
Kwetina jest wskazana do stosowania w:
- Leczeniu schizofrenii
- Leczeniu choroby afektywnej dwubiegunowej:
- Epizodów maniakalnych o umiarkowanym lub ciężkim nasileniu
- Epizodów ciężkiej depresji
- Zapobieganiu nawrotom epizodów maniakalnych lub depresyjnych u pacjentów, którzy reagowali na wcześniejsze leczenie kwetiapiną
Dawkowanie i sposób podawania
Schemat dawkowania różni się w zależności od wskazania. Należy upewnić się, że pacjent otrzyma dokładne informacje dotyczące dawkowania odpowiedniego dla jego choroby.
Schizofrenia:
Dzień | Dawka dobowa |
---|---|
1 | 50 mg |
2 | 100 mg |
3 | 200 mg |
4 | 300 mg |
Od 4. dnia dawkę należy dostosować do zwykle skutecznej dawki 300-450 mg/dobę. Dawka może być zmieniana w zakresie 150-750 mg/dobę.
Epizody maniakalne w chorobie afektywnej dwubiegunowej:
Dzień | Dawka dobowa |
---|---|
1 | 100 mg |
2 | 200 mg |
3 | 300 mg |
4 | 400 mg |
Następnie dawka może być zwiększana maksymalnie o 200 mg/dobę do dawki dobowej 800 mg w 6. dniu leczenia. Zwykle skuteczna dawka wynosi 400-800 mg/dobę.
Ciężkie epizody depresyjne w chorobie afektywnej dwubiegunowej:
Dzień | Dawka dobowa |
---|---|
1 | 50 mg |
2 | 100 mg |
3 | 200 mg |
4 | 300 mg |
Zalecana dawka dobowa wynosi 300 mg. W pojedynczych przypadkach korzystne może być stosowanie dawki 600 mg.
Lek należy podawać raz na dobę, przed snem. Dawki większe niż 300 mg powinny być wprowadzane przez lekarzy doświadczonych w leczeniu choroby dwubiegunowej.
Zapobieganie nawrotom w chorobie afektywnej dwubiegunowej:
Pacjenci, u których wystąpiła odpowiedź na leczenie kwetiapiną w leczeniu ostrej fazy choroby afektywnej dwubiegunowej, powinni kontynuować przyjmowanie kwetiapiny w tej samej dawce. Dawka może być dostosowana w zakresie 300-800 mg/dobę, podawanych 2 razy na dobę.
Ważne jest stosowanie najmniejszej skutecznej dawki w terapii podtrzymującej.
Specjalne grupy pacjentów
Osoby w podeszłym wieku:
Należy zachować ostrożność, szczególnie w początkowym okresie terapii. Konieczne może być wolniejsze zwiększanie dawki i stosowanie mniejszej dawki dobowej niż u młodszych pacjentów. Średni klirens osoczowy kwetiapiny u pacjentów w podeszłym wieku był zmniejszony o 30-50% w porównaniu z młodszymi pacjentami.
Dzieci i młodzież:
Kwetiapina nie jest zalecana do stosowania u dzieci i młodzieży poniżej 18 roku życia ze względu na brak danych uzasadniających stosowanie w tej grupie wiekowej.
Zaburzenia czynności nerek:
Nie ma konieczności zmiany dawkowania u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek.
Zaburzenia czynności wątroby:
Należy zachować ostrożność, szczególnie w początkowym okresie stosowania. U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby leczenie należy rozpocząć od dawki dobowej 25 mg. Dawkę można zwiększać codziennie o 25-50 mg aż do dawki skutecznej.
Dawkowanie kwetiapiny należy dostosować indywidualnie w zależności od wskazania, wieku pacjenta oraz stanu jego wątroby i nerek. Kluczowe jest stopniowe zwiększanie dawki oraz stosowanie najmniejszej skutecznej dawki, szczególnie u osób starszych i z zaburzeniami czynności wątroby.
Przeciwwskazania
- Nadwrażliwość na substancję czynną lub którąkolwiek substancję pomocniczą
- Jednoczesne stosowanie inhibitorów układu cytochromu P450 3A4, takich jak:
- Inhibitory proteazy wirusa HIV
- Leki przeciwgrzybicze z grupy azoli
- Erytromycyna
- Klarytromycyna
- Nefazodon
Przed rozpoczęciem leczenia kwetiapiną należy wykluczyć nadwrażliwość na lek oraz jednoczesne stosowanie silnych inhibitorów CYP3A4, które mogłyby znacząco zwiększyć stężenie kwetiapiny w organizmie.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
- Należy rozważyć profil bezpieczeństwa leku w odniesieniu do konkretnego pacjenta i stosowanej dawki
- Nie zaleca się stosowania u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat
- Zwiększone ryzyko myśli i zachowań samobójczych u pacjentów z depresją w przebiegu choroby dwubiegunowej
- Konieczność monitorowania parametrów metabolicznych (masa ciała, poziom glukozy, lipidów)
- Ryzyko wystąpienia objawów pozapiramidowych
- Możliwość wystąpienia senności i zawrotów głowy, szczególnie w początkowym okresie leczenia
- Ryzyko niedociśnienia ortostatycznego
- Ostrożność u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego
- Ryzyko wydłużenia odstępu QT
- Możliwość wystąpienia drgawek
- Ryzyko złośliwego zespołu neuroleptycznego
- Możliwość wystąpienia neutropenii
- Ryzyko ciężkich skórnych działań niepożądanych (SCAR)
Stosowanie kwetiapiny wymaga ścisłego monitorowania pacjenta, szczególnie pod kątem objawów metabolicznych, neurologicznych, psychiatrycznych i kardiologicznych. Konieczna jest regularna ocena stosunku korzyści do ryzyka terapii.
Warto zapamiętać
- Kwetiapina jest atypowym lekiem przeciwpsychotycznym o szerokim spektrum działania w schizofrenii i chorobie afektywnej dwubiegunowej.
- Dawkowanie kwetiapiny należy dostosować indywidualnie, rozpoczynając od niskich dawek i stopniowo je zwiększając, szczególnie u osób starszych i z zaburzeniami czynności wątroby.
Interakcje
Należy zachować ostrożność podczas stosowania kwetiapiny w skojarzeniu z:
- Innymi lekami działającymi na ośrodkowy układ nerwowy
- Alkoholem
- Lekami o działaniu antycholinergicznym
- Inhibitorami i induktorami enzymu CYP3A4
- Lekami wpływającymi na równowagę elektrolitową lub wydłużającymi odstęp QT
Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z:
- Karbamazepiną i fenytoiną (induktory CYP3A4) - mogą znacząco zmniejszać stężenie kwetiapiny
- Ketokonazolem i innymi silnymi inhibitorami CYP3A4 - mogą znacząco zwiększać stężenie kwetiapiny
- Litem - możliwe zwiększenie ryzyka objawów pozapiramidowych
Przed włączeniem kwetiapiny należy dokładnie przeanalizować stosowane przez pacjenta leki pod kątem potencjalnych interakcji. W przypadku konieczności jednoczesnego stosowania leków wchodzących w interakcje, może być konieczna modyfikacja dawkowania kwetiapiny lub ścisłe monitorowanie pacjenta.
Ciąża i laktacja
Ciąża: Kwetiapina powinna być stosowana w ciąży tylko wtedy, gdy korzyści przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu. U noworodków matek stosujących kwetiapinę w trzecim trymestrze ciąży mogą wystąpić objawy odstawienia lub działania niepożądane.
Karmienie piersią: Ze względu na brak wystarczających danych, decyzję o przerwaniu karmienia piersią lub przerwaniu terapii kwetiapiną należy podjąć po rozważeniu korzyści dla dziecka i matki.
Stosowanie kwetiapiny u kobiet w ciąży i karmiących piersią wymaga szczególnej ostrożności i indywidualnej oceny stosunku korzyści do ryzyka. Konieczne jest ścisłe monitorowanie noworodków matek stosujących kwetiapinę w trzecim trymestrze ciąży.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane (występujące bardzo często, ≥1/10) to:
- Senność
- Zawroty głowy
- Ból głowy
- Suchość błony śluzowej jamy ustnej
- Objawy odstawienia
- Zwiększenie stężenia triglicerydów w surowicy
- Zwiększenie stężenia cholesterolu całkowitego (szczególnie frakcji LDL)
- Zmniejszenie stężenia frakcji HDL cholesterolu
- Zwiększenie masy ciała
- Zmniejszenie zawartości hemoglobiny
- Objawy pozapiramidowe
Inne istotne działania niepożądane obejmują:
- Zaburzenia metaboliczne (hiperglikemia, cukrzyca)
- Zaburzenia sercowo-naczyniowe (niedociśnienie ortostatyczne, wydłużenie odstępu QT)
- Zaburzenia hematologiczne (neutropenia, agranulocytoza)
- Złośliwy zespół neuroleptyczny
- Ciężkie skórne działania niepożądane (SCAR)
Pacjenci leczeni kwetiapiną wymagają regularnego monitorowania pod kątem działań niepożądanych, szczególnie metabolicznych, sercowo-naczyniowych i hematologicznych. Należy edukować pacjentów odnośnie możliwych objawów niepożądanych i konieczności ich zgłaszania.
Przedawkowanie
Objawy przedawkowania kwetiapiny mogą obejmować:
- Senność i uspokojenie
- Częstoskurcz
- Niedociśnienie tętnicze
- Działanie antycholinergiczne
- Wydłużenie odstępu QT
- Drgawki
- Śpiączkę
Postępowanie w przypadku przedawkowania:
- Zapewnienie drożności dróg oddechowych, odpowiedniej wentylacji i utlenowania
- Monitorowanie i podtrzymywanie czynności układu krążenia
- Rozważenie płukania żołądka i podania węgla aktywnego
- Leczenie objawowe i podtrzymujące
- W przypadku ciężkiego niedociśnienia - podawanie płynów i/lub środków sympatykomimetycznych
Przedawkowanie kwetiapiny może prowadzić do poważnych powikłań, w tym zgonu. Kluczowe jest szybkie rozpoznanie i wdrożenie odpowiedniego postępowania, ze szczególnym uwzględnieniem monitorowania i podtrzymywania funkcji życiowych.
Mechanizm działania
Kwetiapina jest atypowym lekiem przeciwpsychotycznym, działającym na wiele receptorów neuroprzekaźników:
- Antagonista receptorów serotoninergicznych 5HT2
- Antagonista receptorów dopaminergicznych D1 i D2
- Antagonista receptorów histaminergicznych
- Antagonista receptorów α1-adrenergicznych
- Umiarkowane powinowactwo do receptorów α2-adrenergicznych
Aktywny metabolit kwetiapiny - norkwetiapina - wykazuje dodatkowo:
- Działanie antycholinergiczne (na receptory muskarynowe)
- Hamowanie wychwytu zwrotnego noradrenaliny
- Częściowe działanie agonistyczne na receptory 5HT1A
Złożony mechanizm działania kwetiapiny i jej aktywnego metabolitu przyczynia się do jej skuteczności w leczeniu schizofrenii i choroby afektywnej dwubiegunowej, a także tłumaczy szerokie spektrum działań niepożądanych.
Skład
1 tabletka powlekana zawiera kwetiapiny fumaran w ilości odpowiadającej:
- 25 mg kwetiapiny
- 100 mg kwetiapiny
- 200 mg kwetiapiny
Dostępność różnych dawek kwetiapiny umożliwia indywidualne dostosowanie terapii do potrzeb pacjenta i stopniowe zwiększanie dawki w celu zminimalizowania ryzyka działań niepożądanych.
F21; F22; F23; F24; F25; F28; F29 wg ICD-10; Depresja lub zaburzenia depresyjne (F32; F33; F34; F38; F39 wg ICD-10) - do ukończenia 18 rż.
Choroba afektywna dwubiegunowa
F21; F22; F23; F24; F25; F28; F29 wg ICD-10; Depresja lub zaburzenia depresyjne (F32; F33; F34; F38; F39 wg ICD-10) - do ukończenia 18 rż.
2) Pacjenci 65+
Przysługuje uprawnionym pacjentom we wskazaniach określonych w decyzji o objęciu refundacją. Jeżeli lek jest refundowany we wszystkich zarejestrowanych wskazaniach, to jest w nich wszystkich bezpłatny dla pacjenta. Jeżeli natomiast lek jest refundowany w określonych wskazaniach, to jest bezpłatny dla seniorów tylko i wyłącznie w tych właśnie wskazaniach.
3) Pacjenci do ukończenia 18 roku życia
4) Schizofrenia
Zaburzenia psychiczne inne niż wymienione w ChPL u pacjentów z otępieniem; F21; F22; F23; F24; F25; F28; F29 wg ICD-10; Depresja lub zaburzenia depresyjne (F32; F33; F34; F38; F39 wg ICD-10) - do ukończenia 18 rż.
Choroba afektywna dwubiegunowa
Zaburzenia psychiczne inne niż wymienione w ChPL u pacjentów z otępieniem; F21; F22; F23; F24; F25; F28; F29 wg ICD-10; Depresja lub zaburzenia depresyjne (F32; F33; F34; F38; F39 wg ICD-10) - do ukończenia 18 rż.