Jodek sodu Na 131I POLATOM - charakterystyka produktu leczniczego
Wskazania do stosowania
Jodek sodu Na 131I POLATOM jest produktem leczniczym przeznaczonym wyłącznie do diagnostyki. Znajduje zastosowanie w następujących obszarach:
- Diagnostyka zaburzeń czynności tarczycy (nadczynność i niedoczynność)
- Ocena położenia, wielkości i kształtu tkanki tarczycy (w tym ektopii)
- Charakterystyka czynnościowa zmian ogniskowych w tarczycy:
- Guzki "zimne" (nie gromadzące jodu)
- Guzki "ciepłe" (gromadzące jod podobnie jak prawidłowy miąższ)
- Guzki "gorące" (gromadzące jod intensywniej niż prawidłowy miąższ)
- Badanie kinetyki radiojodu w tarczycy
- Ocena wychwytu tarczycowego jodu i efektywnego T0,5 jodu w tarczycy (do obliczeń dozymetrycznych dawki terapeutycznej radiojodu)
- Identyfikacja pozostałości tarczycy oraz diagnostyka przerzutów u pacjentów leczonych z powodu zróżnicowanego raka tarczycy
Produkt umożliwia kompleksową ocenę funkcji i struktury gruczołu tarczowego, co ma kluczowe znaczenie w diagnostyce i monitorowaniu chorób tarczycy.
Dawkowanie i sposób podawania
Jodek sodu Na 131I POLATOM podawany jest doustnie w postaci kapsułek. Dawkowanie zależy od rodzaju badania i wskazań klinicznych:
Rodzaj badania | Zalecana aktywność | Czas wykonania badania |
---|---|---|
Scyntygrafia tarczycy i badanie kinetyki radiojodu | 0,15-4 MBq | 24 h przed badaniem |
Diagnostyka u pacjentów z rakiem zróżnicowanym tarczycy | 37-240 MBq (zwykle 37-74 MBq) | Scyntygrafia całego ciała po 72 h lub więcej |
Badanie jodochwytności tarczycy wykonuje się również po 4-6 h oraz w okresie kilku pierwszych dób od podania radiofarmaceutyku, w zależności od wskazań.
Należy pamiętać, że podane aktywności są jedynie ogólną wskazówką. Lekarz specjalista medycyny nuklearnej powinien uwzględnić diagnostyczne poziomy referencyjne (DRL) oraz lokalne przepisy. Podanie aktywności większej niż lokalne DRL wymaga uzasadnienia.
Dawkowanie u dzieci i młodzieży
Zastosowanie jodku sodu Na 131I u dzieci wymaga szczególnej rozwagi. Należy starannie rozważyć wskazania kliniczne i ocenić stosunek korzyści do ryzyka, pamiętając o większym prawdopodobieństwie odległych działań niepożądanych, zwłaszcza u dzieci poniżej 10 roku życia. Aktywność diagnostyczna dla dzieci powinna stanowić część dawki dla dorosłych, obliczonej na podstawie masy ciała lub powierzchni ciała dziecka.
Warto zapamiętać
- Jodek sodu Na 131I POLATOM jest przeznaczony wyłącznie do diagnostyki, głównie w ocenie funkcji i struktury tarczycy.
- Dawkowanie musi być indywidualnie dostosowane do rodzaju badania i charakterystyki pacjenta, ze szczególną ostrożnością u dzieci.
Precyzyjne dawkowanie i odpowiednie przygotowanie pacjenta są kluczowe dla uzyskania wiarygodnych wyników diagnostycznych przy minimalnym narażeniu na promieniowanie.
Przeciwwskazania
Stosowanie jodku sodu Na 131I POLATOM jest bezwzględnie przeciwwskazane w następujących przypadkach:
- Nadwrażliwość na substancję czynną lub którąkolwiek substancję pomocniczą
- Ciąża potwierdzona, podejrzewana lub niewykluczona
- Karmienie piersią
Ponadto, nie należy stosować produktu:
- W diagnostyce u dzieci poniżej 10 roku życia
- W badaniu scyntygraficznym tarczycy, z wyjątkiem przypadków raka tarczycy lub gdy jod nie jest dostępny
Przestrzeganie przeciwwskazań jest kluczowe dla bezpieczeństwa pacjenta, szczególnie w kontekście ochrony przed promieniowaniem jonizującym.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Stosowanie jodku sodu Na 131I wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności:
- Ekspozycja na promieniowanie jonizujące musi być uzasadniona spodziewaną korzyścią diagnostyczną
- Aktywność podawanego radiofarmaceutyku powinna być możliwie najmniejsza, przy zachowaniu oczekiwanej wartości diagnostycznej
- Należy być przygotowanym na możliwość wystąpienia reakcji nadwrażliwości, w tym anafilaktycznych
- Konieczne jest przedsięwzięcie środków ostrożności w celu uniknięcia skażeń promieniotwórczych otoczenia
- Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami połykania lub chorobami górnego odcinka przewodu pokarmowego
- U pacjentów z niewydolnością nerek należy dokładnie rozważyć wskazania ze względu na zwiększone napromieniowanie
Właściwe przygotowanie pacjenta obejmuje zwiększenie podaży płynów i częstsze opróżnianie pęcherza moczowego w pierwszych godzinach po podaniu radiofarmaceutyku. W niektórych przypadkach wskazane może być pozostawienie pacjenta na czczo przed i po podaniu jodku sodu Na 131I.
Interakcje z innymi produktami leczniczymi
Wiele substancji wchodzi w interakcje z jodkami, wpływając na ich wiązanie z białkami lub farmakokinetykę. Przed podaniem jodku sodu Na 131I należy przeanalizować wszystkie przyjmowane przez pacjenta leki i rozważyć czasowe wstrzymanie niektórych z nich:
- Leki blokujące czynność tarczycy (np. karbimazol, metimazol, propylotiouracyl, nadchlorany): 2-5 dni przed badaniem
- Salicylany (duże dawki), glikokortykosteroidy, nitroprusydek sodu, nitraty, sulfobromoftaleina, doustne leki przeciwzakrzepowe, leki przeciwhistaminowe, przeciwpasożytnicze, penicyliny, sulfonamidy, tolbutamid, tiocyjaniany, tiopental: 1 tydzień
- Fenylobutazon: 1-2 tygodnie
- Leki wykrztuśne i witaminy zawierające jod: 4 tygodnie
- Liotyronina: 2 tygodnie
- Lewotyroksyna: 4 tygodnie
- Amiodaron: 3-6 miesięcy
- Preparaty do stosowania miejscowego zawierające związki jodu: 1-9 miesięcy
- Rozpuszczalne w wodzie środki kontrastowe: 1-2 miesiące
- Nierozpuszczalne w wodzie środki kontrastowe: 3-6 miesięcy
Dokładna analiza przyjmowanych przez pacjenta leków i odpowiednie dostosowanie farmakoterapii są niezbędne dla uzyskania wiarygodnych wyników badania diagnostycznego.
Wpływ na ciążę i laktację
Stosowanie jodku sodu Na 131I jest bezwzględnie przeciwwskazane u kobiet w ciąży lub karmiących piersią. U kobiet w wieku rozrodczym konieczne jest wykluczenie ciąży przed podaniem radiofarmaceutyku. W przypadku wątpliwości należy rozważyć alternatywne metody diagnostyczne bez użycia promieniowania jonizującego.
Jeśli podanie jodku sodu Na 131I jest konieczne u kobiety karmiącej, należy zakończyć karmienie piersią. Decyzja o zastosowaniu radiofarmaceutyku powinna być podjęta po starannym rozważeniu korzyści i ryzyka.
Działania niepożądane
Stosowanie jodku sodu Na 131I może wiązać się z wystąpieniem następujących działań niepożądanych:
- Zaburzenia układu immunologicznego: reakcje nadwrażliwości (częstość nieznana)
- Zaburzenia żołądka i jelit: nudności, wymioty (częstość nieznana)
- Wady wrodzone, choroby rodzinne i genetyczne: wrodzone zaburzenia czynności tarczycy (częstość nieznana)
Narażenie na promieniowanie jonizujące wiąże się z potencjalnym ryzykiem wywołania chorób nowotworowych i wad wrodzonych, jednak w przypadku badań diagnostycznych prawdopodobieństwo wystąpienia takich działań jest małe.
Właściwości farmakodynamiczne i farmakokinetyczne
Po podaniu doustnym, jodki są szybko wchłaniane w górnym odcinku przewodu pokarmowego (90% w ciągu 60 minut). Farmakokinetyka jodu promieniotwórczego jest podobna do jodu stabilnego. Jodki są dystrybuowane w przedziale pozatarczycowym, skąd są wychwytywane głównie przez tarczycę lub wydalane przez nerki.
Efektywny okres półtrwania jodu promieniotwórczego w osoczu wynosi około 12 godzin, natomiast dla jodu zgromadzonego w tarczycy - około 6 dni. Z moczem wydalane jest 37-75% aktywności, ze stolcem około 10%, niewielkie ilości są również wydalane z potem.
Podsumowanie
Jodek sodu Na 131I POLATOM jest cennym narzędziem diagnostycznym w ocenie funkcji i struktury tarczycy. Jego stosowanie wymaga jednak ścisłego przestrzegania zasad ochrony radiologicznej, indywidualnego doboru dawki oraz uwzględnienia potencjalnych interakcji z innymi lekami. Szczególną ostrożność należy zachować u dzieci oraz kobiet w wieku rozrodczym. Właściwe zastosowanie tego radiofarmaceutyku pozwala na uzyskanie cennych informacji diagnostycznych przy minimalizacji ryzyka dla pacjenta.