Irinotecan-Ebewe
Irinotecan hydrochloride
Irynotekan - charakterystyka leku dla lekarzy
Wskazania do stosowania
Irynotekan jest wskazany w leczeniu zaawansowanego raka jelita grubego:
- W skojarzeniu z 5-fluorouracylem i kwasem folinowym u pacjentów nieleczonych wcześniej chemioterapią w zaawansowanym stadium choroby
- W monoterapii u pacjentów, u których leczenie schematem zawierającym 5-fluorouracyl zakończyło się niepowodzeniem
Ponadto irynotekan jest wskazany:
- W skojarzeniu z cetuksymabem w leczeniu raka jelita grubego z przerzutami, z ekspresją EGFR, bez mutacji KRAS, u pacjentów nieleczonych wcześniej lub po niepowodzeniu leczenia irynotekanem
- W skojarzeniu z 5-fluorouracylem, kwasem folinowym i bewacyzumabem w leczeniu pierwszej linii raka okrężnicy lub odbytnicy z przerzutami
- W skojarzeniu z kapecytabiną oraz bewacyzumabem lub bez niego w leczeniu pierwszej linii raka jelita grubego z przerzutami
Irynotekan wykazuje szerokie zastosowanie w leczeniu zaawansowanego raka jelita grubego, zarówno w monoterapii jak i w schematach skojarzonych. Jego skuteczność została potwierdzona w leczeniu pierwszej linii oraz u pacjentów wcześniej leczonych.
Mechanizm działania
Irynotekan jest półsyntetyczną pochodną kamptotecyny, działającą jako specyficzny inhibitor topoizomerazy I DNA. Jego główny aktywny metabolit SN-38 wykazuje silniejsze działanie cytotoksyczne niż związek macierzysty. Mechanizm działania polega na:
- Hamowaniu topoizomerazy I, co prowadzi do powstawania jednoniciowych pęknięć DNA
- Blokowaniu replikacji DNA
- Indukcji apoptozy komórek nowotworowych
Działanie cytotoksyczne irynotekanu i SN-38 jest zależne od czasu i specyficzne dla fazy S cyklu komórkowego. Dodatkowo irynotekan wykazuje działanie hamujące acetylocholinoesterazę.
Dawkowanie i sposób podawania
Irynotekan przeznaczony jest wyłącznie do stosowania u pacjentów dorosłych. Lek podaje się dożylnie (do żyły obwodowej lub centralnej) w infuzji trwającej 30-90 minut.
Schemat leczenia | Dawkowanie |
---|---|
Monoterapia (pacjenci wcześniej leczeni) | 350 mg/m2 pc. co 3 tygodnie |
Leczenie skojarzone z 5-FU/FA (pacjenci wcześniej nieleczeni) | 180 mg/m2 pc. co 2 tygodnie |
Dawkowanie irynotekanu w schematach skojarzonych z cetuksymabem, bewacyzumabem lub kapecytabiną należy dostosować zgodnie z odpowiednimi ChPL tych leków.
Dostosowanie dawkowania może być konieczne w przypadku wystąpienia działań niepożądanych. Należy zmniejszyć dawkę o 15-20% w przypadku ciężkiej toksyczności hematologicznej lub niehematologicznej. Leczenie należy opóźnić o 1-2 tygodnie do ustąpienia działań niepożądanych.
U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby dawkę należy dostosować do stężenia bilirubiny. Nie zaleca się stosowania u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. U osób w podeszłym wieku należy zachować ostrożność przy ustalaniu dawki.
Przeciwwskazania
Stosowanie irynotekanu jest przeciwwskazane w następujących przypadkach:
- Nadwrażliwość na substancję czynną lub którykolwiek składnik preparatu
- Przewlekłe choroby zapalne jelit i/lub niedrożność jelita grubego
- Ciąża i karmienie piersią
- Hiperbilirubinemia (>3x górna granica normy)
- Ciężkie zaburzenie czynności szpiku kostnego
- Stan sprawności wg WHO >2
- Jednoczesne stosowanie preparatów dziurawca
Znajomość przeciwwskazań jest kluczowa dla bezpiecznego stosowania irynotekanu. Szczególną uwagę należy zwrócić na stan wątroby, szpiku kostnego oraz ogólny stan pacjenta przed rozpoczęciem terapii.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Podczas leczenia irynotekanem należy zachować szczególną ostrożność i monitorować pacjentów pod kątem:
- Toksyczności hematologicznej - cotygodniowe kontrole morfologii krwi
- Zaburzeń czynności wątroby - kontrola parametrów wątrobowych przed każdym cyklem
- Biegunki - konieczność natychmiastowego wdrożenia leczenia przeciwbiegunkowego
- Zespołu cholinergicznego - możliwość profilaktycznego podawania atropiny
- Interakcji lekowych - unikanie silnych inhibitorów/induktorów CYP3A4
Pacjenci powinni być poinformowani o możliwych działaniach niepożądanych i konieczności natychmiastowego zgłaszania objawów takich jak biegunka czy gorączka. Szczególną ostrożność należy zachować u osób w podeszłym wieku oraz pacjentów w gorszym stanie ogólnym.
Interakcje lekowe
Irynotekan wchodzi w istotne interakcje z wieloma lekami, co wymaga ostrożności przy jego stosowaniu:
- Leki blokujące przewodnictwo nerwowo-mięśniowe - możliwe wydłużenie blokady
- Induktory CYP3A (np. karbamazepina, fenytoina) - osłabienie działania irynotekanu
- Inhibitory CYP3A (np. ketokonazol) - nasilenie działania irynotekanu
- Dziurawiec - zmniejszenie stężenia aktywnego metabolitu SN-38
- 5-fluorouracyl i kwas folinowy - brak wpływu na farmakokinetykę irynotekanu
Należy unikać jednoczesnego stosowania irynotekanu z lekami silnie wpływającymi na jego metabolizm. W razie konieczności stosowania takich połączeń, może być wymagana modyfikacja dawkowania.
Działania niepożądane
Najczęstsze i najistotniejsze klinicznie działania niepożądane irynotekanu obejmują:
- Zaburzenia żołądkowo-jelitowe: biegunka (wczesna i późna), nudności, wymioty
- Zaburzenia hematologiczne: neutropenia, niedokrwistość, małopłytkowość
- Zespół cholinergiczny: wczesna biegunka, bóle brzucha, zwiększone pocenie, łzawienie
- Astenia, gorączka
- Łysienie
- Zaburzenia czynności wątroby
Rzadziej obserwowano ciężkie powikłania takie jak neutropenia z gorączką, zapalenie okrężnicy, niedrożność jelit czy śródmiąższowe zapalenie płuc. Konieczne jest ścisłe monitorowanie pacjentów i odpowiednie postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych.
Warto zapamiętać
Kluczowe informacje o irynotekanie:
- Irynotekan jest inhibitorem topoizomerazy I, stosowanym głównie w leczeniu zaawansowanego raka jelita grubego
- Najważniejsze działania niepożądane to biegunka i neutropenia - wymagają ścisłego monitorowania i szybkiego wdrożenia odpowiedniego postępowania
Podsumowanie
Irynotekan jest ważnym lekiem w terapii zaawansowanego raka jelita grubego, wykazującym skuteczność zarówno w monoterapii jak i schematach skojarzonych. Jego stosowanie wymaga jednak ścisłego monitorowania pacjentów ze względu na profil działań niepożądanych. Kluczowe znaczenie ma odpowiednia kwalifikacja chorych, dostosowanie dawkowania oraz szybkie reagowanie na potencjalne powikłania leczenia. Właściwe stosowanie irynotekanu pozwala na uzyskanie istotnych korzyści klinicznych przy akceptowalnej toksyczności terapii.