Irinotecan-Ebewe
Irinotecan hydrochloride
Irynotekan - charakterystyka leku dla lekarzy
Wskazania do stosowania
Irynotekan jest wskazany w leczeniu zaawansowanego raka jelita grubego:
- W skojarzeniu z 5-fluorouracylem i kwasem folinowym u pacjentów nieleczonych wcześniej chemioterapią w stadium zaawansowanym
- W monoterapii u pacjentów, u których leczenie schematem zawierającym 5-fluorouracyl zakończyło się niepowodzeniem
Ponadto irynotekan jest wskazany:
- W skojarzeniu z cetuksymabem w leczeniu raka jelita grubego z przerzutami, z ekspresją EGFR, bez mutacji KRAS, u pacjentów nieleczonych wcześniej lub po niepowodzeniu leczenia irynotekanem
- W skojarzeniu z 5-fluorouracylem, kwasem folinowym i bewacyzumabem w leczeniu pierwszej linii raka okrężnicy lub odbytnicy z przerzutami
- W skojarzeniu z kapecytabiną oraz bewacyzumabem lub bez niego w leczeniu pierwszej linii raka jelita grubego z przerzutami
Irynotekan wykazuje skuteczność w leczeniu zaawansowanego raka jelita grubego, zarówno w monoterapii jak i w schematach skojarzonych. Jego zastosowanie w połączeniu z innymi lekami przeciwnowotworowymi i terapiami celowanymi pozwala na zwiększenie efektywności leczenia u pacjentów z przerzutowym rakiem jelita grubego.
Dawkowanie i sposób podawania
Irynotekan przeznaczony jest wyłącznie do stosowania u pacjentów dorosłych. Lek podaje się we wlewie dożylnym do żyły obwodowej lub centralnej.
Dawkowanie w monoterapii (u pacjentów wcześniej leczonych):
Zalecana dawka wynosi 350 mg/m2 powierzchni ciała, podawana we wlewie trwającym 30-90 minut co 3 tygodnie.
Dawkowanie w leczeniu skojarzonym (u pacjentów wcześniej nieleczonych):
W schemacie z 5-fluorouracylem i kwasem folinowym co 2 tygodnie zaleca się dawkę 180 mg/m2 powierzchni ciała we wlewie 30-90 minut.
Schemat leczenia | Dawka irynotekanu | Częstość podawania |
---|---|---|
Monoterapia | 350 mg/m2 | Co 3 tygodnie |
W skojarzeniu z 5-FU/FA | 180 mg/m2 | Co 2 tygodnie |
Tabela 1. Zalecane dawkowanie irynotekanu w monoterapii i leczeniu skojarzonym
W przypadku stosowania w skojarzeniu z cetuksymabem, bewacyzumabem lub kapecytabiną należy zapoznać się z charakterystykami tych produktów leczniczych w celu ustalenia odpowiedniego dawkowania.
Modyfikacja dawkowania może być konieczna w przypadku wystąpienia działań niepożądanych. Dawkę należy zmniejszyć o 15-20% w przypadku ciężkiej toksyczności hematologicznej lub niehematologicznej. Leczenie należy opóźnić o 1-2 tygodnie do ustąpienia działań niepożądanych.
U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby dawkę początkową należy dostosować do stężenia bilirubiny. Przy stężeniu 1,5-3 razy powyżej normy zaleca się dawkę 200 mg/m2. Nie zaleca się stosowania irynotekanu u pacjentów ze stężeniem bilirubiny powyżej 3-krotności normy.
Leczenie irynotekanem należy kontynuować do progresji choroby lub wystąpienia nieakceptowalnej toksyczności. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów w podeszłym wieku oraz z zaburzeniami czynności wątroby.
Przeciwwskazania
Stosowanie irynotekanu jest przeciwwskazane w następujących przypadkach:
- Nadwrażliwość na substancję czynną lub którykolwiek składnik preparatu
- Przewlekłe choroby zapalne jelit i/lub niedrożność jelita grubego
- Ciąża i karmienie piersią
- Hiperbilirubinemia (stężenie bilirubiny >3x górna granica normy)
- Ciężkie zaburzenie czynności szpiku kostnego
- Stan sprawności wg WHO >2
- Jednoczesne stosowanie preparatów dziurawca zwyczajnego
Należy dokładnie ocenić stan pacjenta przed rozpoczęciem leczenia irynotekanem, zwracając szczególną uwagę na funkcję wątroby, szpiku kostnego oraz ogólny stan sprawności. Przeciwwskazania te mają na celu zminimalizowanie ryzyka poważnych działań niepożądanych u pacjentów z grupy wysokiego ryzyka.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Podczas stosowania irynotekanu należy zachować szczególną ostrożność i przestrzegać następujących zaleceń:
- Konieczne jest cotygodniowe monitorowanie morfologii krwi z rozmazem
- Przed każdym kursem należy ocenić parametry czynności wątroby
- Stosować profilaktycznie leki przeciwwymiotne przed podaniem irynotekanu
- W przypadku ostrego zespołu cholinergicznego podać siarczan atropiny (0,25 mg s.c.)
- Poinformować pacjentów o ryzyku wystąpienia biegunki i konieczności natychmiastowego wdrożenia leczenia przeciwbiegunkowego (loperamid)
- Zachować ostrożność u pacjentów w podeszłym wieku
- Unikać jednoczesnego stosowania silnych inhibitorów lub induktorów CYP3A4
Szczególną uwagę należy zwrócić na monitorowanie i leczenie biegunki, która może prowadzić do odwodnienia i zaburzeń elektrolitowych. W przypadku ciężkiej biegunki konieczna może być hospitalizacja i dożylne nawadnianie.
Ze względu na ryzyko mielosupresji, należy ściśle monitorować parametry morfologii krwi i w razie potrzeby modyfikować dawkowanie. Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby wymagają szczególnej uwagi i dostosowania dawki.
Interakcje z innymi produktami leczniczymi
Irynotekan wchodzi w istotne interakcje z wieloma lekami, co wymaga ostrożności przy stosowaniu terapii skojarzonej:
- Leki blokujące przewodnictwo nerwowo-mięśniowe - możliwe wydłużenie blokady
- Leki przeciwpadaczkowe indukujące CYP3A (karbamazepina, fenobarbital, fenytoina) - osłabienie działania irynotekanu
- Silne inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol) - zwiększenie stężenia irynotekanu
- Silne induktory CYP3A4 (np. ryfampicyna) - zmniejszenie stężenia irynotekanu
- Dziurawiec zwyczajny - zmniejszenie stężenia aktywnego metabolitu SN-38
Należy unikać jednoczesnego stosowania irynotekanu z lekami silnie wpływającymi na aktywność CYP3A4. W przypadku konieczności łącznego podawania takich leków, może być wymagana modyfikacja dawkowania irynotekanu.
Wpływ na ciążę i laktację
Irynotekan jest przeciwwskazany do stosowania w ciąży ze względu na potencjalne działanie teratogenne. Kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować skuteczną antykoncepcję w trakcie leczenia oraz przez co najmniej 3 miesiące po jego zakończeniu.
Karmienie piersią jest przeciwwskazane podczas terapii irynotekanem ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych u niemowląt.
Działania niepożądane
Najczęstsze i najistotniejsze klinicznie działania niepożądane irynotekanu obejmują:
- Zaburzenia żołądkowo-jelitowe: biegunka (wczesna i późna), nudności, wymioty
- Zaburzenia hematologiczne: neutropenia, niedokrwistość, małopłytkowość
- Ostry zespół cholinergiczny
- Astenia, gorączka
- Łysienie
- Zaburzenia czynności wątroby
Szczególnie niebezpieczna jest późna biegunka (>24h po podaniu), która może prowadzić do odwodnienia i zaburzeń elektrolitowych. Wymaga ona natychmiastowego wdrożenia intensywnego leczenia przeciwbiegunkowego.
Neutropenia może predysponować do ciężkich zakażeń. Konieczne jest ścisłe monitorowanie morfologii krwi i w razie potrzeby modyfikacja dawkowania lub odroczenie kolejnego cyklu leczenia.
Mechanizm działania
Irynotekan jest półsyntetyczną pochodną kamptotecyny, działającą jako specyficzny inhibitor topoizomerazy I DNA. Jego główny mechanizm działania przeciwnowotworowego polega na:
- Hamowaniu topoizomerazy I, co prowadzi do powstawania jednoniciowych pęknięć DNA
- Blokowaniu replikacji DNA
- Indukcji apoptozy komórek nowotworowych
Irynotekan jest metabolizowany w organizmie do aktywnego metabolitu SN-38, który wykazuje silniejsze działanie cytotoksyczne. Efekt przeciwnowotworowy jest zależny od czasu ekspozycji i specyficzny dla fazy S cyklu komórkowego.
Dodatkowo irynotekan wykazuje działanie hamujące acetylocholinoesterazę, co odpowiada za występowanie ostrego zespołu cholinergicznego po podaniu leku.
Warto zapamiętać
- Irynotekan jest skuteczny w leczeniu zaawansowanego raka jelita grubego, zarówno w monoterapii jak i schematach skojarzonych
- Główne działania niepożądane to biegunka i mielosupresja - wymagają ścisłego monitorowania i odpowiedniego postępowania
Irynotekan jest cennym lekiem w terapii zaawansowanego raka jelita grubego. Jego skuteczność w monoterapii oraz możliwość łączenia z innymi lekami przeciwnowotworowymi i terapiami celowanymi pozwala na zwiększenie efektywności leczenia. Kluczowe jest jednak odpowiednie monitorowanie pacjenta i właściwe postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych, szczególnie biegunki i neutropenii.