Irinotecan Accord
Irinotecan hydrochloride
Wskazania do stosowania
Irynotekan jest wskazany do stosowania w leczeniu pacjentów z zaawansowanym rakiem jelita grubego i odbytnicy:
- W skojarzeniu z 5-fluorouracylem (5-FU) i kwasem folinowym u pacjentów, którzy wcześniej nie otrzymywali chemioterapii w leczeniu zaawansowanego stadium choroby
- W monoterapii u pacjentów, u których ustalony schemat terapeutyczny z 5-FU zakończył się niepowodzeniem
- W skojarzeniu z cetuksymabem u pacjentów z rakiem jelita grubego i odbytnicy z przerzutami, wykazującym ekspresję receptorów EGFR i bez mutacji genu KRAS, którzy nie byli wcześniej leczeni z powodu choroby przerzutowej lub po niepowodzeniu leczenia cytotoksycznego z użyciem irynotekanu
- W skojarzeniu z 5-FU, kwasem folinowym i bewacyzumabem jako lek pierwszego wyboru u pacjentów z rakiem okrężnicy lub odbytnicy z przerzutami
- W skojarzeniu z kapecytabiną i bewacyzumabem (lub bez niego) jako lek pierwszego wyboru u pacjentów z rakiem jelita grubego i odbytnicy z przerzutami
Irynotekan w połączeniu z innymi lekami przeciwnowotworowymi stanowi ważną opcję terapeutyczną w leczeniu zaawansowanego raka jelita grubego i odbytnicy, zarówno w pierwszej linii leczenia, jak i po niepowodzeniu wcześniejszej chemioterapii.
Dawkowanie i sposób podawania
Irynotekan jest przeznaczony do stosowania u osób dorosłych. Po rozcieńczeniu podaje się go w postaci roztworu do infuzji dożylnej, do żyły obwodowej lub głównej. Czas trwania infuzji powinien wynosić 30-90 minut.
Zalecane dawkowanie:
Monoterapia (u wcześniej leczonych pacjentów):
Zalecana dawka to 350 mg/m2 powierzchni ciała, podawana co 3 tygodnie.
Leczenie skojarzone (u wcześniej nieleczonych pacjentów):
W skojarzeniu z 5-FU/kwasem folinowym co 2 tygodnie, zalecana dawka irynotekanu to 180 mg/m2 powierzchni ciała.
Schemat leczenia | Dawka irynotekanu | Częstość podawania |
---|---|---|
Monoterapia | 350 mg/m2 | Co 3 tygodnie |
Leczenie skojarzone z 5-FU/FA | 180 mg/m2 | Co 2 tygodnie |
Dawkowanie należy dostosować indywidualnie w zależności od tolerancji leczenia przez pacjenta.
Modyfikacje dawkowania:
Dawkę irynotekanu należy zmodyfikować w przypadku wystąpienia działań niepożądanych. Zaleca się zmniejszenie dawki o 15-20% w przypadku:
- Ciężkiej neutropenii (stopień 4)
- Gorączki neutropenicznej
- Małopłytkowości i leukopenii (stopień 4)
- Ciężkich działań niepożądanych niehematologicznych (stopień 3-4)
Leczenie należy wstrzymać do ustąpienia działań niepożądanych (do stopnia 0-1) i całkowitego ustąpienia biegunki.
Czas trwania leczenia:
Leczenie irynotekanem należy kontynuować do momentu stwierdzenia obiektywnej progresji choroby lub wystąpienia niemożliwych do zaakceptowania działań toksycznych.
Szczególne grupy pacjentów:
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby: Dawkę początkową należy dostosować w zależności od stężenia bilirubiny we krwi. U pacjentów ze stężeniem bilirubiny 1,5-3x powyżej górnej granicy normy zaleca się dawkę 200 mg/m2. Nie należy stosować irynotekanu u pacjentów ze stężeniem bilirubiny >3x górna granica normy.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek: Nie zaleca się stosowania irynotekanu ze względu na brak badań w tej grupie pacjentów.
Osoby w podeszłym wieku: Należy zachować ostrożność przy ustalaniu dawki ze względu na zwiększoną częstość pogorszenia czynności biologicznych. Wymagany jest ścisły nadzór.
Irynotekan nie jest wskazany do stosowania u dzieci i młodzieży.
Przeciwwskazania
Stosowanie irynotekanu jest przeciwwskazane w następujących przypadkach:
- Przewlekła choroba zapalna jelit i/lub niedrożność jelit
- Reakcja nadwrażliwości na irynotekan lub którąkolwiek substancję pomocniczą w wywiadzie
- Okres karmienia piersią
- Stężenie bilirubiny >3x górna granica normy
- Ciężka niewydolność szpiku kostnego
- Stan ogólny pacjenta wg klasyfikacji WHO > 2
- Jednoczesne stosowanie ziela dziurawca zwyczajnego
Należy również uwzględnić przeciwwskazania do stosowania innych leków podawanych w skojarzeniu z irynotekanem (np. cetuksymab, bewacyzumab, kapecytabina).
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Biegunka
Irynotekan może powodować ciężką biegunkę, która może wystąpić zarówno wcześnie (w ciągu 24 godzin po podaniu), jak i z opóźnieniem (>24 godziny po podaniu). Pacjenci powinni być poinformowani o ryzyku wystąpienia biegunki i konieczności natychmiastowego rozpoczęcia leczenia przeciwbiegunkowego w przypadku jej wystąpienia. Zaleca się profilaktyczne stosowanie loperamidu w dużych dawkach. W przypadku ciężkiej biegunki konieczna może być hospitalizacja i dożylne nawadnianie.
Neutropenia
Irynotekan często powoduje neutropenię, która może prowadzić do ciężkich powikłań infekcyjnych. Konieczne jest regularne monitorowanie morfologii krwi. W przypadku wystąpienia gorączki neutropenicznej należy niezwłocznie wdrożyć leczenie antybiotykami o szerokim spektrum działania.
Zespół cholinergiczny
Podczas lub krótko po infuzji irynotekanu może wystąpić ostry zespół cholinergiczny, objawiający się wczesną biegunką, poceniem się, skurczami brzucha i ślinotokiem. W razie potrzeby można podać atropinę.
Zaburzenia czynności wątroby
U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby należy zachować szczególną ostrożność i dostosować dawkę irynotekanu. Konieczne jest regularne monitorowanie parametrów wątrobowych.
Inne ostrzeżenia
- Należy unikać jednoczesnego stosowania silnych inhibitorów lub induktorów CYP3A4, gdyż mogą one wpływać na metabolizm irynotekanu
- Irynotekan może powodować zawroty głowy i zaburzenia widzenia, co może wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Należy zachować ostrożność u pacjentów z chorobami serca w wywiadzie ze względu na ryzyko incydentów niedokrwienia mięśnia sercowego
- Rzadko obserwowano przypadki śródmiąższowej choroby płuc
Ścisłe monitorowanie pacjentów i odpowiednie postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych są kluczowe dla bezpiecznego stosowania irynotekanu.
Warto zapamiętać
- Irynotekan jest skutecznym lekiem w terapii zaawansowanego raka jelita grubego i odbytnicy, stosowanym zarówno w monoterapii jak i w schematach skojarzonych
- Najczęstsze działania niepożądane to biegunka i neutropenia - kluczowe jest odpowiednie postępowanie w przypadku ich wystąpienia
Interakcje z innymi produktami leczniczymi
Irynotekan wchodzi w liczne interakcje z innymi lekami, które mogą wpływać na jego skuteczność i bezpieczeństwo stosowania. Najważniejsze z nich to:
- Leki indukujące lub hamujące CYP3A4 (np. ketokonazol, ryfampicyna, karbamazepina) - mogą zmieniać metabolizm irynotekanu
- Leki przeciwdrgawkowe (np. fenytoina) - mogą zmniejszać ekspozycję na irynotekan i jego metabolity
- Atazanawir - może zwiększać ekspozycję na aktywny metabolit irynotekanu (SN-38)
- Leki zwiotczające mięśnie - irynotekan może wpływać na ich działanie
- Ziele dziurawca - zmniejsza stężenie aktywnego metabolitu irynotekanu
Należy unikać jednoczesnego stosowania irynotekanu z wymienionymi lekami lub zachować szczególną ostrożność, monitorując pacjenta pod kątem działań niepożądanych i skuteczności leczenia.
Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Irynotekan może mieć szkodliwy wpływ na płód, dlatego nie należy go stosować w ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne. Kobiety w wieku rozrodczym i mężczyźni muszą stosować skuteczną antykoncepcję w trakcie oraz odpowiednio przez 1 miesiąc (kobiety) i 3 miesiące (mężczyźni) po zakończeniu leczenia.
Karmienie piersią jest przeciwwskazane podczas stosowania irynotekanu ze względu na ryzyko wystąpienia działań niepożądanych u karmionego dziecka.
Irynotekan może mieć negatywny wpływ na płodność. Pacjenci planujący posiadanie dzieci powinni skonsultować się z lekarzem przed rozpoczęciem leczenia.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane związane ze stosowaniem irynotekanu to:
- Biegunka (wczesna i opóźniona)
- Neutropenia
- Nudności i wymioty
- Niedokrwistość
- Małopłytkowość
- Osłabienie
- Łysienie
- Zapalenie błon śluzowych
- Gorączka
- Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych
Ciężkie działania niepożądane mogą obejmować gorączkę neutropeniczną, ciężką biegunkę prowadzącą do odwodnienia, oraz rzadko występującą śródmiąższową chorobę płuc.
Częstość i nasilenie działań niepożądanych mogą być większe w przypadku stosowania irynotekanu w schematach skojarzonych z innymi lekami przeciwnowotworowymi.
Przedawkowanie
Przedawkowanie irynotekanu może prowadzić do ciężkiej neutropenii i biegunki, potencjalnie zagrażających życiu. Nie istnieje swoista odtrutka. Leczenie polega na intensywnym leczeniu objawowym, zapobieganiu odwodnieniu i leczeniu powikłań infekcyjnych.
Właściwości farmakodynamiczne i farmakokinetyczne
Irynotekan jest inhibitorem topoizomerazy I, enzymu biorącego udział w replikacji DNA. Jego działanie przeciwnowotworowe polega na indukowaniu uszkodzeń jednoniciowego DNA, co prowadzi do śmierci komórek nowotworowych. Irynotekan jest metabolizowany w organizmie do aktywnego metabolitu SN-38, który wykazuje silniejsze działanie przeciwnowotworowe.
Lek wykazuje liniową farmakokinetykę w zakresie dawek terapeutycznych. Jest metabolizowany głównie w wątrobie przez enzymy CYP3A4 i UGT1A1. Wydalany jest przede wszystkim z żółcią i kałem.
Wnioski
Irynotekan jest skutecznym lekiem w terapii zaawansowanego raka jelita grubego i odbytnicy, jednak jego stosowanie wiąże się z ryzykiem poważnych działań niepożądanych. Kluczowe znaczenie ma staranna kwalifikacja pacjentów do leczenia, odpowiednie dawkowanie oraz ścisłe monitorowanie w trakcie terapii. Właściwe postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych, szczególnie biegunki i neutropenii, pozwala na bezpieczne stosowanie leku i uzyskanie korzyści terapeutycznych.