Irinotecan Accord
Irinotecan hydrochloride
Wskazania do stosowania
Irynotekan jest wskazany do stosowania w leczeniu pacjentów z zaawansowanym rakiem jelita grubego i odbytnicy:
- W skojarzeniu z 5-fluorouracylem (5-FU) i kwasem folinowym u pacjentów, którzy wcześniej nie otrzymywali chemioterapii w leczeniu zaawansowanego stadium choroby
- W monoterapii u pacjentów, u których ustalony schemat terapeutyczny z 5-FU zakończył się niepowodzeniem
- W skojarzeniu z cetuksymabem u pacjentów z rakiem jelita grubego i odbytnicy z przerzutami, wykazującym ekspresję receptorów EGFR i bez mutacji genu KRAS, którzy nie byli wcześniej leczeni z powodu choroby przerzutowej lub po niepowodzeniu leczenia cytotoksycznego z użyciem irynotekanu
- W skojarzeniu z 5-FU, kwasem folinowym i bewacyzumabem jako lek pierwszego wyboru u pacjentów z rakiem okrężnicy lub odbytnicy z przerzutami
- W skojarzeniu z kapecytabiną i bewacyzumabem (lub bez niego) jako lek pierwszego wyboru u pacjentów z rakiem jelita grubego i odbytnicy z przerzutami
Irynotekan w tych wskazaniach pozwala na skuteczne leczenie zaawansowanych postaci raka jelita grubego i odbytnicy, zarówno w monoterapii jak i w schematach skojarzonych, dając możliwość indywidualizacji terapii w zależności od stanu pacjenta i wcześniejszego leczenia.
Dawkowanie i sposób podawania
Irynotekan jest wskazany do stosowania u osób dorosłych. Podaje się go w postaci roztworu do infuzji dożylnej, do żyły obwodowej lub głównej. Infuzja powinna trwać 30-90 minut.
Zalecane dawkowanie:
Monoterapia (u wcześniej leczonych pacjentów):
Zalecana dawka to 350 mg/m2 powierzchni ciała, podawana co 3 tygodnie.
Leczenie skojarzone (u wcześniej nieleczonych pacjentów):
W skojarzeniu z 5-FU/kwasem folinowym co 2 tygodnie, zalecana dawka irynotekanu to 180 mg/m2 powierzchni ciała.
Schemat leczenia | Dawka irynotekanu | Częstość podawania |
---|---|---|
Monoterapia | 350 mg/m2 | Co 3 tygodnie |
Leczenie skojarzone z 5-FU/FA | 180 mg/m2 | Co 2 tygodnie |
Dawkowanie należy dostosować indywidualnie w zależności od tolerancji leczenia przez pacjenta.
Modyfikacje dawkowania:
Dawkę irynotekanu należy zmodyfikować w przypadku wystąpienia działań niepożądanych. Zaleca się zmniejszenie dawki o 15-20% w przypadku:
- Ciężkiej neutropenii (stopień 4)
- Gorączki neutropenicznej
- Małopłytkowości i leukopenii stopnia 4
- Ciężkich działań niepożądanych niehematologicznych (stopień 3-4)
Leczenie należy wstrzymać do ustąpienia działań niepożądanych (do stopnia 0-1) i całkowitego ustąpienia biegunki.
Czas trwania leczenia:
Leczenie irynotekanem należy kontynuować do momentu stwierdzenia obiektywnej progresji choroby lub wystąpienia niemożliwych do zaakceptowania działań toksycznych.
Należy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu irynotekanu u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby oraz u osób w podeszłym wieku. Konieczne jest dostosowanie dawkowania w tych grupach pacjentów.
Przeciwwskazania
Stosowanie irynotekanu jest przeciwwskazane w następujących przypadkach:
- Przewlekła choroba zapalna jelit i/lub niedrożność jelit
- Reakcja nadwrażliwości na irynotekan lub którąkolwiek substancję pomocniczą w wywiadzie
- Okres karmienia piersią
- Stężenie bilirubiny >3 razy powyżej górnej granicy normy
- Ciężka niewydolność szpiku kostnego
- Stan ogólny pacjenta wg klasyfikacji WHO > 2
- Jednoczesne stosowanie ziela dziurawca zwyczajnego
Należy również uwzględnić przeciwwskazania do stosowania innych leków używanych w schematach skojarzonych z irynotekanem (np. cetuksymab, bewacyzumab, kapecytabina).
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Biegunka
Irynotekan może powodować ciężką biegunkę, która może być zagrażająca życiu, szczególnie w przypadku współistnienia neutropenii. Pacjentów należy poinformować o ryzyku wystąpienia opóźnionej biegunki (>24h po podaniu leku) i konieczności natychmiastowego rozpoczęcia leczenia przeciwbiegunkowego. Zaleca się profilaktyczne stosowanie loperamidu w dużych dawkach.
Neutropenia
Irynotekan często powoduje neutropenię, która może zwiększać ryzyko infekcji. Konieczne jest regularne monitorowanie morfologii krwi. W przypadku ciężkiej neutropenii należy rozważyć zmniejszenie dawki leku lub zastosowanie czynników wzrostu granulocytów.
Zespół cholinergiczny
Może wystąpić ostry zespół cholinergiczny objawiający się wczesną biegunką i innymi objawami cholinergicznymi. W razie potrzeby należy zastosować atropinę.
Zaburzenia czynności wątroby
U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby istnieje zwiększone ryzyko toksyczności. Konieczne jest dostosowanie dawki w oparciu o stężenie bilirubiny.
Inne ostrzeżenia
- Należy zachować ostrożność u pacjentów wcześniej poddawanych radioterapii jamy brzusznej/miednicy
- Istnieje ryzyko wystąpienia incydentów niedokrwienia mięśnia sercowego
- Możliwe jest wystąpienie śródmiąższowej choroby płuc
- Należy unikać stosowania żywych szczepionek podczas leczenia irynotekanem
Konieczne jest ścisłe monitorowanie pacjentów podczas terapii irynotekanem w celu wczesnego wykrycia i leczenia potencjalnych działań niepożądanych.
Interakcje z innymi produktami leczniczymi
Irynotekan wchodzi w liczne interakcje z innymi lekami, które mogą wpływać na jego skuteczność i bezpieczeństwo stosowania:
- Silne inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol) - mogą zwiększać ekspozycję na irynotekan i jego aktywny metabolit SN-38
- Induktory CYP3A4 (np. ryfampicyna, karbamazepina, fenobarbital, fenytoina) - mogą zmniejszać ekspozycję na irynotekan
- Atazanawir - może zwiększać ekspozycję na SN-38
- Leki przeciwdrgawkowe - mogą zmniejszać skuteczność irynotekanu
- Leki zwiotczające mięśnie - irynotekan może nasilać ich działanie
- Ziele dziurawca - zmniejsza stężenie aktywnego metabolitu SN-38
Należy unikać jednoczesnego stosowania irynotekanu z wymienionymi lekami lub zachować szczególną ostrożność, monitorując pacjenta pod kątem działań niepożądanych i skuteczności leczenia.
Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Ciąża
Brak danych dotyczących stosowania irynotekanu u kobiet w ciąży. Wykazano działanie embriotoksyczne i teratogenne u zwierząt. Irynotekanu nie należy stosować w ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne.
Karmienie piersią
Nie wiadomo, czy irynotekan przenika do mleka kobiecego. Ze względu na potencjalne ryzyko wystąpienia działań niepożądanych u karmionych piersią niemowląt, podczas leczenia irynotekanem należy przerwać karmienie piersią.
Płodność
Brak danych dotyczących wpływu irynotekanu na płodność u ludzi. U zwierząt udokumentowano niepożądany wpływ na płodność potomstwa.
Antykoncepcja
Kobiety w wieku rozrodczym i mężczyźni muszą stosować skuteczną antykoncepcję w trakcie oraz odpowiednio do 1 miesiąca (kobiety) i 3 miesięcy (mężczyźni) po zakończeniu leczenia irynotekanem.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane związane ze stosowaniem irynotekanu to:
- Biegunka (wczesna i opóźniona)
- Neutropenia
- Niedokrwistość
- Małopłytkowość
- Nudności i wymioty
- Osłabienie
- Łysienie
- Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych
Mogą również wystąpić poważniejsze działania niepożądane, takie jak gorączka neutropeniczna, zakażenia, zaburzenia sercowo-naczyniowe czy śródmiąższowa choroba płuc. Konieczne jest ścisłe monitorowanie pacjentów i odpowiednie postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych.
Warto zapamiętać
- Irynotekan może powodować ciężką, opóźnioną biegunkę - konieczne jest natychmiastowe wdrożenie leczenia przeciwbiegunkowego
- Regularne monitorowanie morfologii krwi jest niezbędne ze względu na ryzyko neutropenii i innych zaburzeń hematologicznych
Właściwości farmakologiczne
Mechanizm działania
Irynotekan jest półsyntetyczną pochodną kamptotecyny. Jego mechanizm działania polega na swoistym hamowaniu topoizomerazy DNA typu I. Irynotekan jest metabolizowany do aktywnego metabolitu SN-38, który wykazuje większą aktywność niż związek macierzysty.
Hamowanie topoizomerazy I prowadzi do powstawania jednoniciowych pęknięć DNA, co blokuje replikację DNA i prowadzi do śmierci komórki. Działanie cytotoksyczne irynotekanu jest zależne od czasu i specyficzne dla fazy S cyklu komórkowego.
Ten unikalny mechanizm działania sprawia, że irynotekan jest skuteczny w leczeniu nowotworów opornych na inne chemioterapeutyki, szczególnie w raku jelita grubego i odbytnicy.
Wnioski
Irynotekan jest ważnym lekiem w terapii zaawansowanego raka jelita grubego i odbytnicy. Jego skuteczność w monoterapii i schematach skojarzonych została potwierdzona w licznych badaniach klinicznych. Jednak stosowanie irynotekanu wiąże się z ryzykiem poważnych działań niepożądanych, szczególnie biegunki i neutropenii. Kluczowe znaczenie ma właściwe dawkowanie, monitorowanie pacjenta i szybkie reagowanie na objawy toksyczności. Przy odpowiednim stosowaniu, irynotekan może znacząco poprawić wyniki leczenia u pacjentów z zaawansowanym rakiem jelita grubego i odbytnicy.