Iressa - gefitynib w leczeniu niedrobnokomórkowego raka płuca
Iressa (gefitynib) jest lekiem stosowanym w terapii celowanej niedrobnokomórkowego raka płuca (NDRP) z obecnością aktywującej mutacji w genie EGFR. Lek działa poprzez hamowanie kinazy tyrozynowej receptora naskórkowego czynnika wzrostu (EGFR), kluczowego białka w procesie wzrostu i podziału komórek nowotworowych.
Wskazania
Iressa jest wskazana do leczenia dorosłych pacjentów z miejscowo zaawansowanym lub przerzutowym niedrobnokomórkowym rakiem płuca (NDRP), u których stwierdzono obecność aktywującej mutacji w genie kodującym receptor EGFR.
Obecność mutacji aktywującej EGFR jest kluczowym czynnikiem warunkującym skuteczność terapii gefitynibem. Dlatego przed rozpoczęciem leczenia konieczne jest przeprowadzenie wiarygodnego testu molekularnego w celu potwierdzenia statusu mutacji EGFR u pacjenta.
Dawkowanie
Grupa pacjentów | Zalecane dawkowanie |
---|---|
Dorośli | 250 mg (1 tabletka) raz na dobę |
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby | Bez modyfikacji dawki, konieczne ścisłe monitorowanie |
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek (ClCr >20 ml/min) | Bez modyfikacji dawki |
Pacjenci w podeszłym wieku | Bez modyfikacji dawki |
Tabletki Iressa można przyjmować niezależnie od posiłków, codziennie o stałej porze. W przypadku trudności z połknięciem, tabletkę można rozpuścić w wodzie (bez kruszenia) i wypić powstałą zawiesinę w ciągu 60 minut.
W razie pominięcia dawki, należy ją przyjąć jak najszybciej, chyba że do kolejnej planowej dawki pozostało mniej niż 12 godzin. Nie należy stosować podwójnej dawki w celu uzupełnienia pominiętej.
Modyfikacja dawkowania
U pacjentów źle tolerujących leczenie (np. z powodu biegunki lub reakcji skórnych) można zastosować krótką przerwę w terapii (do 14 dni), a następnie wznowić leczenie w dawce 250 mg. Jeśli objawy niepożądane utrzymują się pomimo przerwy, należy rozważyć zakończenie terapii gefitynibem i wdrożenie alternatywnego leczenia.
Mechanizm działania
Gefitynib jest selektywnym inhibitorem kinazy tyrozynowej receptora naskórkowego czynnika wzrostu (EGFR). EGFR odgrywa kluczową rolę w procesach wzrostu i podziału komórek nowotworowych. Blokując aktywność EGFR, gefitynib hamuje proliferację komórek raka, indukuje ich apoptozę oraz zmniejsza angiogenezę i potencjał przerzutowania guza.
Skuteczność gefitynibu jest szczególnie wysoka u pacjentów z obecnością aktywujących mutacji w genie EGFR, które prowadzą do konstytutywnej aktywacji szlaku sygnałowego EGFR w komórkach nowotworowych.
Przeciwwskazania
- Nadwrażliwość na gefitynib lub którąkolwiek substancję pomocniczą
- Karmienie piersią
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Podczas terapii gefitynibem należy zwrócić szczególną uwagę na następujące kwestie:
- Ryzyko śródmiąższowej choroby płuc (ChŚP) - w razie nasilenia objawów oddechowych należy przerwać leczenie i wdrożyć odpowiednią diagnostykę
- Monitorowanie czynności wątroby - zaleca się okresową kontrolę parametrów wątrobowych
- Ryzyko perforacji przewodu pokarmowego - szczególnie u pacjentów ze współistniejącymi czynnikami ryzyka
- Możliwość wystąpienia ciężkich reakcji skórnych (np. zespół Stevensa-Johnsona)
- Ryzyko krwawień u pacjentów przyjmujących jednocześnie warfarynę - konieczne monitorowanie INR
Należy poinformować pacjenta o konieczności natychmiastowego zgłoszenia lekarzowi objawów takich jak: duszność, kaszel, gorączka, ciężka biegunka, wymioty, anoreksja czy niepokojące objawy oczne.
Interakcje
Gefitynib jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, w mniejszym stopniu przez CYP2D6. Najważniejsze interakcje obejmują:
- Silne inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, klarytromycyna) - mogą zwiększać stężenie gefitynibu
- Induktory CYP3A4 (np. ryfampicyna, fenytoina) - mogą zmniejszać stężenie i skuteczność gefitynibu
- Leki zwiększające pH soku żołądkowego - mogą zmniejszać wchłanianie gefitynibu
- Warfaryna - możliwe zwiększone ryzyko krwawień
Należy unikać jednoczesnego stosowania silnych induktorów CYP3A4 oraz zachować ostrożność przy łączeniu z inhibitorami tego enzymu.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane gefitynibu (występujące u >20% pacjentów) to:
- Biegunka
- Reakcje skórne (wysypka, trądzik, suchość skóry, świąd)
Inne istotne działania niepożądane obejmują:
- Śródmiąższową chorobę płuc (1,3% pacjentów)
- Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych
- Anoreksję
- Zapalenie jamy ustnej
- Osłabienie
Większość działań niepożądanych ma nasilenie łagodne do umiarkowanego i występuje w pierwszym miesiącu leczenia. Ciężkie działania niepożądane (stopień 3-4) obserwowano u około 8% pacjentów.
Warto zapamiętać
Kluczowe informacje o gefitynibie:
- Skuteczność leku zależy od obecności aktywującej mutacji EGFR - konieczne badanie molekularne przed rozpoczęciem terapii
- Najczęstsze działania niepożądane to biegunka i reakcje skórne - zwykle o łagodnym/umiarkowanym nasileniu
Gefitynib stanowi ważną opcję terapeutyczną w spersonalizowanym leczeniu niedrobnokomórkowego raka płuca. Właściwa kwalifikacja pacjentów oraz ścisłe monitorowanie w trakcie terapii pozwalają na optymalizację stosunku korzyści do ryzyka leczenia.