Imatenil
Imatinib
Wskazania do stosowania leku Imatenil
Imatenil jest wskazany w leczeniu:
- Dzieci i młodzieży z nowo rozpoznaną przewlekłą białaczką szpikową (CML) z chromosomem Philadelphia (Ph+), którzy nie kwalifikują się do przeszczepu szpiku jako leczenia pierwszego rzutu
- Dzieci i młodzieży z CML Ph+ w fazie przewlekłej po niepowodzeniu leczenia interferonem alfa lub w fazie akceleracji choroby
- Dorosłych pacjentów oraz dzieci i młodzieży z CML Ph+ w przebiegu przełomu blastycznego
- Dorosłych pacjentów oraz dzieci i młodzieży z nowo rozpoznaną ostrą białaczką limfoblastyczną z chromosomem Philadelphia (Ph+ ALL) w skojarzeniu z chemioterapią
- Dorosłych pacjentów z nawracającą lub oporną na leczenie Ph+ ALL w monoterapii
- Dorosłych pacjentów z zespołami mielodysplastycznymi/mieloproliferacyjnymi (MDS/MPD) związanymi z rearanżacją genu receptora płytkopochodnego czynnika wzrostu (PDGFR)
- Dorosłych pacjentów z zaawansowanym zespołem hipereozynofilowym (HES) i/lub przewlekłą białaczką eozynofilową (CEL) z rearanżacją FIP1L1-PDGFRα
- Dorosłych pacjentów z nieoperacyjnymi guzowatymi włókniakomięsakami skóry (DFSP) oraz dorosłych pacjentów z nawracającymi i/lub z przerzutami DFSP, którzy nie kwalifikują się do zabiegu chirurgicznego
Skuteczność leczenia imatynibem oceniano na podstawie wskaźników odpowiedzi hematologicznej i cytogenetycznej oraz okresu przeżycia wolnego od progresji choroby. Z wyjątkiem nowo rozpoznanej CML, brak kontrolowanych badań klinicznych wykazujących korzyść kliniczną lub zwiększone przeżycie w tych wskazaniach.
Dawkowanie i sposób podawania
Leczenie powinien prowadzić lekarz doświadczony w leczeniu nowotworów hematologicznych i mięsaków złośliwych. Zalecaną dawkę należy przyjmować doustnie podczas posiłku, popijając dużą szklanką wody. Dawki 400 mg lub 600 mg należy podawać raz na dobę, natomiast dawkę 800 mg należy podawać w dwóch dawkach po 400 mg rano i wieczorem.
Dawkowanie w CML u dorosłych pacjentów
Zalecana dawka Imatenilu wynosi 600 mg/dobę u dorosłych pacjentów w przebiegu przełomu blastycznego. Przełom blastyczny definiuje się jako stan, w którym liczba blastów we krwi lub szpiku jest ≥30% lub występują ogniska pozaszpikowe choroby inne niż w wątrobie i śledzionie.
U pacjentów, u których nie występują poważne działania niepożądane oraz ciężka neutropenia lub trombocytopenia niezwiązane z białaczką, można rozważyć zwiększenie dawki z 600 mg do 800 mg (podawanych w dwóch dawkach po 400 mg) w następujących przypadkach:
- Postęp choroby (na każdym jej etapie)
- Brak zadowalającej odpowiedzi hematologicznej po co najmniej 3 miesiącach leczenia
- Brak odpowiedzi cytogenetycznej po 12 miesiącach leczenia
- Utrata osiągniętej wcześniej odpowiedzi hematologicznej i/lub cytogenetycznej
Po zwiększeniu dawki należy uważnie obserwować pacjentów ze względu na możliwość nasilenia działań niepożądanych.
Dawkowanie w CML u dzieci
Dawkowanie u dzieci należy ustalać na podstawie powierzchni ciała (mg/m2 pc.). U dzieci w fazie przewlekłej CML i fazach zaawansowanych zaleca się dawkę 340 mg/m2 pc./dobę (nie należy przekraczać całkowitej dawki 800 mg). Lek można podawać w jednej dawce dobowej lub podzielić dawkę na dwie części - rano i wieczorem.
U dzieci można rozważyć zwiększenie dawki z 340 mg/m2 pc. do 570 mg/m2 pc./dobę (maksymalnie 800 mg) w przypadku braku ciężkich działań niepożądanych i ciężkiej cytopenii niezwiązanej z białaczką, w następujących sytuacjach:
- Postęp choroby
- Brak zadowalającej odpowiedzi hematologicznej po co najmniej 3 miesiącach leczenia
- Brak odpowiedzi cytogenetycznej po 12 miesiącach leczenia
- Utrata wcześniej osiągniętej odpowiedzi
Po zwiększeniu dawki należy ściśle monitorować pacjentów ze względu na możliwość nasilenia toksyczności.
Dawkowanie w Ph+ ALL
Zalecana dawka Imatenilu wynosi 600 mg/dobę u dorosłych pacjentów z Ph+ ALL. We wszystkich fazach leczenia konieczny jest nadzór hematologów doświadczonych w prowadzeniu pacjentów z tą chorobą.
U dzieci z Ph+ ALL zaleca się dawkę dobową 340 mg/m2 pc. (nie przekraczać dawki całkowitej 600 mg).
Dawkowanie w MDS/MPD
Zalecana dawka Imatenilu wynosi 400 mg/dobę u dorosłych pacjentów z MDS/MPD.
Dawkowanie w HES/CEL
Zalecana dawka Imatenilu wynosi 100 mg/dobę u dorosłych pacjentów z HES/CEL. Można rozważyć zwiększenie dawki do 400 mg w przypadku niewystarczającej odpowiedzi na leczenie.
Dawkowanie w DFSP
U dorosłych pacjentów z DFSP zalecana dawka Imatenilu wynosi 800 mg/dobę.
Wskazanie | Dawkowanie |
---|---|
CML u dorosłych w przełomie blastycznym | 600 mg/dobę |
CML u dzieci | 340 mg/m2 pc./dobę (maks. 800 mg) |
Ph+ ALL u dorosłych | 600 mg/dobę |
Ph+ ALL u dzieci | 340 mg/m2 pc./dobę (maks. 600 mg) |
MDS/MPD | 400 mg/dobę |
HES/CEL | 100 mg/dobę |
DFSP | 800 mg/dobę |
Dawkowanie należy dostosować indywidualnie w zależności od odpowiedzi na leczenie i tolerancji.
Przeciwwskazania
Nadwrażliwość na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Podczas stosowania Imatenilu należy zachować szczególną ostrożność w następujących przypadkach:
- Jednoczesne stosowanie z lekami metabolizowanymi przez CYP3A4 (np. inhibitory proteazy, azolowe leki przeciwgrzybicze, niektóre antybiotyki makrolidowe) ze względu na ryzyko interakcji
- Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby - konieczne ścisłe monitorowanie
- Pacjenci z przewlekłym WZW typu B - ryzyko reaktywacji
- Pacjenci z retencją płynów - ryzyko obrzęków, wysięku opłucnowego, wodobrzusza
- Pacjenci z chorobami serca w wywiadzie - ryzyko niewydolności serca
- Pacjenci z HES/CEL z naciekiem komórek w mięśniu sercowym - ryzyko wstrząsu kardiogennego
Należy regularnie monitorować morfologię krwi oraz czynność wątroby. Konieczna jest ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu leków metabolizowanych przez CYP3A4 oraz leków wpływających na krzepnięcie krwi.
Interakcje z innymi produktami leczniczymi
Imatynib jest metabolizowany głównie przez CYP3A4. Jednoczesne stosowanie z silnymi inhibitorami lub induktorami tego enzymu może wpływać na stężenie imatynibu we krwi:
- Inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol, klarytromycyna) mogą zwiększać stężenie imatynibu
- Induktory CYP3A4 (np. deksametazon, fenytoina, karbamazepina, ryfampicyna) mogą zmniejszać stężenie imatynibu
Imatynib może hamować metabolizm innych leków metabolizowanych przez CYP3A4, CYP2D6 i CYP2C9, co może prowadzić do zwiększenia ich stężenia (np. symwastatyna, cyklosporyna, warfaryna).
Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczną antykoncepcję w trakcie leczenia. Imatenil nie powinien być stosowany w ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne. Kobiety nie powinny karmić piersią podczas leczenia imatynibem.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane (≥10%) to:
- Nudności, wymioty, biegunka, bóle brzucha
- Obrzęki, zatrzymanie płynów
- Zmęczenie
- Bóle mięśni, kurcze mięśni
- Wysypka
- Neutropenia, trombocytopenia, niedokrwistość
Często występują również zaburzenia czynności wątroby, bóle głowy, bezsenność, zawroty głowy. Rzadziej mogą wystąpić ciężkie działania niepożądane, takie jak krwawienia, niewydolność serca, niewydolność wątroby.
Warto zapamiętać
- Imatenil jest lekiem celowanym stosowanym w leczeniu nowotworów hematologicznych z obecnością chromosomu Philadelphia oraz niektórych guzów litych.
- Dawkowanie leku należy dostosować indywidualnie w zależności od wskazania, wieku pacjenta i odpowiedzi na leczenie. Konieczne jest ścisłe monitorowanie pacjenta podczas terapii.
Przedawkowanie
W przypadku przedawkowania należy obserwować pacjenta i zastosować odpowiednie leczenie objawowe. Najczęstsze objawy przedawkowania to nudności, wymioty, biegunka, zmęczenie, bóle mięśni, trombocytopenia. Nie ma specyficznego antidotum.
Właściwości farmakologiczne
Imatynib jest inhibitorem kinazy tyrozynowej, który silnie hamuje aktywność kinazy Bcr-Abl oraz innych kinaz, takich jak c-Kit, PDGFR. Hamuje procesy komórkowe zależne od tych kinaz, co prowadzi do zahamowania proliferacji i indukcji apoptozy w komórkach nowotworowych.
Skład
Substancją czynną leku jest imatynib (w postaci metanosulfonianu). Jedna tabletka powlekana zawiera 100 mg lub 400 mg imatynibu.
Imatenil jest skutecznym lekiem w terapii celowanej nowotworów z obecnością chromosomu Philadelphia oraz niektórych guzów podścieliskowych przewodu pokarmowego. Wymaga ścisłego monitorowania pacjenta ze względu na możliwe działania niepożądane. Dawkowanie należy dostosować indywidualnie w zależności od wskazania i odpowiedzi na leczenie.