Imatenil
Imatinib
Wskazania do stosowania leku Imatenil
Imatenil jest wskazany w leczeniu:
- Dzieci i młodzieży z nowo rozpoznaną przewlekłą białaczką szpikową (CML) z chromosomem Philadelphia (Ph+), którzy nie kwalifikują się do przeszczepu szpiku jako leczenia pierwszego rzutu
- Dzieci i młodzieży z CML Ph+ w fazie przewlekłej po niepowodzeniu leczenia interferonem alfa lub w fazie akceleracji choroby
- Dorosłych pacjentów oraz dzieci i młodzieży z CML Ph+ w przebiegu przełomu blastycznego
- Dorosłych pacjentów oraz dzieci i młodzieży z nowo rozpoznaną ostrą białaczką limfoblastyczną z chromosomem Philadelphia (Ph+ ALL) w skojarzeniu z chemioterapią
- Dorosłych pacjentów z nawracającą lub oporną na leczenie Ph+ ALL w monoterapii
- Dorosłych pacjentów z zespołami mielodysplastycznymi/mieloproliferacyjnymi (MDS/MPD) związanymi z rearanżacją genu receptora płytkopochodnego czynnika wzrostu (PDGFR)
- Dorosłych pacjentów z zaawansowanym zespołem hipereozynofilowym (HES) i/lub przewlekłą białaczką eozynofilową (CEL) z rearanżacją FIP1L1-PDGFRα
- Dorosłych pacjentów z nieoperacyjnymi guzowatymi włókniakomięsakami skóry (DFSP) oraz dorosłych pacjentów z nawracającymi i/lub z przerzutami DFSP, którzy nie kwalifikują się do zabiegu chirurgicznego
Skuteczność leczenia imatynibem oceniano na podstawie współczynników odpowiedzi hematologicznej i cytogenetycznej oraz okresu przeżycia wolnego od progresji choroby w poszczególnych wskazaniach. Z wyjątkiem nowo rozpoznanej CML, brak kontrolowanych badań klinicznych wykazujących korzyść kliniczną lub zwiększone przeżycie w pozostałych wskazaniach.
Dawkowanie i sposób podawania
Leczenie powinien prowadzić lekarz doświadczony w leczeniu pacjentów z nowotworami hematologicznymi i mięsakami. Zalecaną dawkę należy przyjmować doustnie podczas posiłku, popijając dużą szklanką wody. Dawki 400 mg lub 600 mg należy podawać raz na dobę, natomiast dawkę 800 mg należy podawać w dwóch dawkach po 400 mg rano i wieczorem.
Dawkowanie w CML u dorosłych pacjentów
Zalecana dawka Imatenilu wynosi 600 mg/dobę u dorosłych pacjentów w przebiegu przełomu blastycznego CML. Przełom blastyczny definiuje się jako stan, w którym liczba blastów we krwi lub szpiku jest ≥30% lub występują ogniska pozaszpikowe choroby inne niż w wątrobie i śledzionie.
Można rozważyć zwiększenie dawki z 600 mg do 800 mg (podawanych w dwóch dawkach po 400 mg) w przypadku:
- Progresji choroby
- Braku zadowalającej odpowiedzi hematologicznej po co najmniej 3 miesiącach leczenia
- Braku odpowiedzi cytogenetycznej po 12 miesiącach leczenia
- Utraty osiągniętej wcześniej odpowiedzi hematologicznej i/lub cytogenetycznej
Po zwiększeniu dawki należy uważnie monitorować pacjentów ze względu na możliwość nasilenia działań niepożądanych.
Dawkowanie w CML u dzieci
U dzieci dawkowanie ustala się na podstawie powierzchni ciała (mg/m2 pc.). W fazie przewlekłej CML i fazach zaawansowanych zaleca się dawkę 340 mg/m2 pc./dobę (nie przekraczając całkowitej dawki 800 mg). Można podawać w jednej dawce dobowej lub podzielić na dwie dawki.
Zwiększenie dawki z 340 mg/m2 pc. do 570 mg/m2 pc./dobę (nie przekraczając 800 mg) można rozważyć w przypadkach podobnych jak u dorosłych.
Dawkowanie w Ph+ ALL
Zalecana dawka wynosi 600 mg/dobę u dorosłych pacjentów z Ph+ ALL. U dzieci z Ph+ ALL zaleca się dawkę 340 mg/m2 pc./dobę (nie przekraczając 600 mg).
Dawkowanie w MDS/MPD
Zalecana dawka wynosi 400 mg/dobę u dorosłych pacjentów z MDS/MPD.
Dawkowanie w HES/CEL
Zalecana dawka wynosi 100 mg/dobę u dorosłych pacjentów z HES/CEL. Można rozważyć zwiększenie dawki do 400 mg przy braku działań niepożądanych i niewystarczającej odpowiedzi.
Dawkowanie w DFSP
Zalecana dawka wynosi 800 mg/dobę u dorosłych pacjentów z DFSP.
Wskazanie | Dawka |
---|---|
CML w fazie przełomu blastycznego (dorośli) | 600 mg/dobę |
CML (dzieci) | 340 mg/m2 pc./dobę (maks. 800 mg) |
Ph+ ALL (dorośli) | 600 mg/dobę |
Ph+ ALL (dzieci) | 340 mg/m2 pc./dobę (maks. 600 mg) |
MDS/MPD | 400 mg/dobę |
HES/CEL | 100 mg/dobę (możliwe zwiększenie do 400 mg) |
DFSP | 800 mg/dobę |
Dawkowanie należy dostosować indywidualnie w zależności od odpowiedzi na leczenie i tolerancji.
Przeciwwskazania
Nadwrażliwość na substancję czynną lub którąkolwiek substancję pomocniczą.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Podczas stosowania Imatenilu należy zachować szczególną ostrożność w przypadku jednoczesnego podawania innych leków, ze względu na ryzyko interakcji. Dotyczy to zwłaszcza inhibitorów CYP3A4, azolowych leków przeciwgrzybiczych, niektórych antybiotyków makrolidowych oraz leków metabolizowanych przez CYP3A4.
Należy unikać jednoczesnego stosowania silnych induktorów CYP3A4 (np. ryfampicyna, karbamazepina, fenytoina), gdyż mogą one istotnie zmniejszać ekspozycję na imatynib.
U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek należy zachować ostrożność i stosować mniejsze dawki początkowe. Konieczne jest regularne monitorowanie morfologii krwi i czynności wątroby.
Podczas leczenia imatynibem obserwowano przypadki zatrzymania płynów, w tym wysięk opłucnowy, obrzęki i wodobrzusze. Należy regularnie kontrolować masę ciała pacjentów.
U pacjentów z chorobami serca w wywiadzie lub czynnikami ryzyka niewydolności serca należy zachować szczególną ostrożność. Wszyscy pacjenci wymagają monitorowania pod kątem objawów niewydolności serca.
Przed rozpoczęciem leczenia należy wykonać badania w kierunku zakażenia wirusem HBV. U nosicieli HBV leczonych imatynibem istnieje ryzyko reaktywacji zapalenia wątroby typu B.
U dzieci i młodzieży przed okresem dojrzewania leczonych imatynibem obserwowano przypadki opóźnienia wzrostu. Zaleca się ścisłe monitorowanie wzrostu u dzieci podczas terapii.
Interakcje z innymi produktami leczniczymi
Imatynib jest metabolizowany głównie przez CYP3A4. Substancje będące inhibitorami lub induktorami tego enzymu mogą wpływać na stężenie imatynibu w osoczu:
- Inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol, erytromycyna, klarytromycyna) mogą zwiększać stężenie imatynibu
- Induktory CYP3A4 (np. deksametazon, fenytoina, karbamazepina, ryfampicyna) mogą zmniejszać stężenie imatynibu
Imatynib może zwiększać stężenie w osoczu innych leków metabolizowanych przez CYP3A4 (np. cyklosporyna, pimozyd, takrolimus, syrolimus). Należy zachować ostrożność stosując imatynib z tymi lekami.
Ze względu na ryzyko krwawień związane z imatynibem, pacjenci wymagający leków przeciwzakrzepowych powinni otrzymywać heparynę zamiast pochodnych kumaryny.
Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczną antykoncepcję w trakcie leczenia. Imatynib nie powinien być stosowany w okresie ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne. Kobiety stosujące imatynib nie powinny karmić piersią.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane (≥10%) związane ze stosowaniem imatynibu to:
- Nudności, wymioty, biegunka, bóle brzucha
- Zmęczenie
- Bóle mięśni, kurcze mięśni
- Wysypka
- Obrzęki (głównie wokół oczu i kończyn dolnych)
Często obserwowano również zaburzenia hematologiczne, takie jak neutropenia, małopłytkowość i niedokrwistość, zwłaszcza u pacjentów z CML w zaawansowanych stadiach choroby.
Inne istotne działania niepożądane obejmują hepatotoksyczność, zatrzymanie płynów, niewydolność serca, krwawienia i zaburzenia czynności nerek. Pełna lista działań niepożądanych znajduje się w Charakterystyce Produktu Leczniczego.
Warto zapamiętać
- Imatenil jest inhibitorem kinazy tyrozynowej stosowanym głównie w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej i ostrej białaczki limfoblastycznej z chromosomem Philadelphia
- Dawkowanie leku należy dostosować indywidualnie w zależności od wskazania, wieku pacjenta i odpowiedzi na leczenie
Przedawkowanie
Doświadczenie z dawkami większymi niż zalecane jest ograniczone. W przypadku przedawkowania należy obserwować pacjenta i zastosować odpowiednie leczenie objawowe. Zgłaszane objawy przedawkowania obejmowały nudności, wymioty, biegunkę, wysypkę, obrzęki, zmęczenie, bóle mięśni, trombocytopenię, pancytopenię oraz zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych.
Właściwości farmakologiczne
Imatynib jest małocząsteczkowym inhibitorem kinazy tyrozynowej, który silnie hamuje aktywność kinazy Bcr-Abl oraz wielu receptorów kinaz tyrozynowych, w tym Kit, DDR1 i DDR2, CSF-1R oraz PDGFR-alfa i PDGFR-beta. Poprzez hamowanie tych kinaz imatynib wpływa na procesy proliferacji i przeżycia komórek nowotworowych.
Wnioski
Imatenil jest skutecznym lekiem w terapii celowanej nowotworów hematologicznych z obecnością chromosomu Philadelphia oraz niektórych guzów litych. Wymaga jednak ścisłego monitorowania pacjenta ze względu na możliwe działania niepożądane i interakcje z innymi lekami. Indywidualizacja dawkowania i regularna ocena odpowiedzi na leczenie są kluczowe dla osiągnięcia optymalnych efektów terapeutycznych.