Hygroton® - szczegółowe informacje dla lekarzy
Wskazania do stosowania
Hygroton® (chlortalidon) jest wskazany w następujących przypadkach:
- Nadciśnienie tętnicze - w monoterapii lub terapii skojarzonej z innymi lekami hipotensyjnymi
- Łagodna do umiarkowanej, przewlekła, stabilna niewydolność serca (II lub III stopień wg NYHA)
- Obrzęki o różnej etiologii:
- W następstwie niewydolności krążenia
- Wodobrzusze spowodowane marskością wątroby (u pacjentów stabilnych, pod ścisłą kontrolą)
- Obrzęki w przebiegu zespołu nerczycowego
- Nerkowa moczówka prosta
Chlortalidon, jako lek moczopędny z grupy tiazydopodobnych, wykazuje szerokie spektrum działania w schorzeniach związanych z retencją płynów i nadciśnieniem.
Dawkowanie i sposób podawania
Kluczową zasadą przy stosowaniu Hygrotonu, podobnie jak w przypadku innych leków moczopędnych, jest rozpoczynanie terapii od najmniejszej możliwej dawki. Dawkę należy dostosować indywidualnie, dążąc do uzyskania maksymalnych korzyści terapeutycznych przy jednoczesnej minimalizacji działań niepożądanych.
Wskazanie | Dawkowanie |
---|---|
Nadciśnienie tętnicze | Początkowo 25 mg/dobę. Pełne działanie po 3-4 tygodniach. W razie potrzeby zwiększenie do 50 mg/dobę lub terapia skojarzona. |
Niewydolność serca (II lub III stopień) | Początkowo 25-50 mg/dobę. W ciężkich przypadkach do 100-200 mg/dobę. Dawka podtrzymująca 25-50 mg codziennie lub co drugi dzień. |
Obrzęki | Indywidualnie, nie przekraczać 50 mg/dobę. Stosować przez ograniczony czas. |
Nerkowa moczówka prosta | Dorośli: początkowo 100 mg 2x/dobę; dawka podtrzymująca zazwyczaj 50 mg/dobę. |
Dzieci | Początkowo 0,5-1 mg/kg mc./48 h, maksymalnie 1,7 mg/kg mc./48 h. |
Pacjenci w podeszłym wieku | Standardowa, najmniejsza skuteczna dawka. Uwaga na wolniejsze wydalanie leku. |
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek | Najmniejsza skuteczna dawka. Lek traci właściwości moczopędne przy ClCr <30 ml/min. |
Dawkę pojedynczą należy przyjmować rano, z posiłkiem, codziennie lub co drugi dzień.
Indywidualne dostosowanie dawki jest kluczowe dla osiągnięcia optymalnych efektów terapeutycznych przy minimalizacji ryzyka działań niepożądanych. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów w podeszłym wieku oraz z zaburzeniami czynności nerek.
Przeciwwskazania
Stosowanie Hygrotonu jest przeciwwskazane w następujących przypadkach:
- Bezmocz
- Ciężka niewydolność nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min)
- Ciężka niewydolność wątroby
- Nadwrażliwość na chlortalidon, inne pochodne sulfonamidowe lub którykolwiek składnik preparatu
- Oporna na leczenie hipokaliemia lub stany prowadzące do nasilenia utraty potasu
- Hiponatremia i hiperkalcemia
- Objawowa hiperurykemia (skaza moczanowa lub obecność złogów kwasu moczowego w wywiadzie)
- Nadciśnienie tętnicze u kobiet w ciąży
- Jednoczesne stosowanie preparatów litu
- Nieleczona choroba Addisona
Znajomość przeciwwskazań jest kluczowa dla bezpiecznego stosowania leku. Szczególną uwagę należy zwrócić na stan funkcji nerek i wątroby oraz zaburzenia elektrolitowe.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Podczas stosowania Hygrotonu należy zachować szczególną ostrożność w następujących sytuacjach:
- Zaburzona czynność wątroby lub postępujące choroby wątroby - ryzyko śpiączki wątrobowej
- Zaburzenia elektrolitowe (hipokaliemia, hipomagnezemia, hiperkalcemia, hiponatremia) - konieczność regularnej kontroli
- Pacjenci w podeszłym wieku - zwiększone ryzyko zaburzeń elektrolitowych
- Pacjenci z wodobrzuszem związanym z marskością wątroby
- Pacjenci z obrzękami w przebiegu zespołu nerczycowego - stosować tylko pod ścisłą kontrolą
- Cukrzyca - możliwe zmniejszenie tolerancji glukozy
- Hipercholesterolemia - możliwe zwiększenie stężenia cholesterolu, triglicerydów i LDL
- Pacjenci leczeni inhibitorami ACE lub antagonistami receptorów AT1 angiotensyny II - ryzyko nadmiernego spadku ciśnienia
Regularne monitorowanie stężenia elektrolitów, szczególnie potasu, jest niezbędne podczas terapii Hygrotonem. Należy również kontrolować parametry funkcji nerek i wątroby oraz gospodarkę węglowodanową i lipidową.
Interakcje z innymi produktami leczniczymi
Chlortalidon wchodzi w liczne interakcje z innymi lekami, które mogą mieć istotne znaczenie kliniczne:
- Niedepolaryzujące środki zwiotczające - nasilenie działania przez hipokaliemię
- Leki przeciwnadciśnieniowe - nasilenie działania hipotensyjnego
- Leki przeciwcukrzycowe - możliwe osłabienie działania hipoglikemizującego
- Glikozydy nasercowe - zwiększone ryzyko arytmii w przypadku hipokaliemii lub hipomagnezemii
- Allopurynol - zwiększone ryzyko reakcji nadwrażliwości
- Amantadyna - zwiększone ryzyko działań niepożądanych
- Diazoksyd - nasilenie działania hiperglikemizującego
- Leki cytotoksyczne - zmniejszone wydalanie nerkowe, nasilenie mielosupresji
- Witamina D lub sole wapniowe - ryzyko hiperkalcemii
- Glikokortykosteroidy, ACTH, agoniści receptora β2, amfoterycyna, karbenoksolon - nasilenie hipokaliemii
- Niesteroidowe leki przeciwzapalne - osłabienie działania moczopędnego i hipotensyjnego
- Leki cholinolityczne - zwiększenie biodostępności chlortalidonu
- Żywice jonowymienne - zmniejszenie wchłaniania chlortalidonu
- Cyklosporyna - zwiększone ryzyko hiperurykemii i dny moczanowej
Znajomość tych interakcji jest kluczowa przy planowaniu terapii skojarzonej. W wielu przypadkach konieczne może być dostosowanie dawek lub ścisłe monitorowanie pacjenta.
Wpływ na ciążę i laktację
Hygroton jest przeciwwskazany w leczeniu nadciśnienia tętniczego u kobiet w ciąży. Lek może zmniejszać przepływ krwi przez łożysko i powodować zaburzenia elektrolitowe u płodu. Obserwowano przypadki zahamowania czynności szpiku kostnego, żółtaczki i małopłytkowości u noworodków.
Chlortalidon przenika do mleka kobiet karmiących piersią. Ze względów bezpieczeństwa należy unikać stosowania leku u kobiet karmiących.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane związane ze stosowaniem Hygrotonu obejmują:
- Zaburzenia metabolizmu i odżywiania: hipokaliemia, hiperurykemia, hiperlipidemii (bardzo często); hiponatremia, hipomagnezemia, hiperglikemia (często)
- Zaburzenia skóry: pokrzywka i wysypki (często)
- Zaburzenia układu nerwowego: zawroty głowy (często)
- Zaburzenia żołądka i jelit: łagodny dyskomfort w jamie brzusznej (często)
- Zaburzenia układu rozrodczego: zaburzenia wzwodu (często)
Rzadziej występują: hiperkalcemia, glukozuria, zaostrzenie cukrzycy, dna moczanowa, reakcje nadwrażliwości na światło, cholestaza wewnątrzwątrobowa, arytmie, parestezje, bóle głowy, nudności, wymioty, zaparcia, biegunka, zaburzenia hematologiczne (małopłytkowość, leukopenia, agranulocytoza).
Bardzo rzadko obserwowano: zasadowicę hipochloremiczną, zapalenie trzustki, niekardiogenny obrzęk płuc, alergiczne śródmiąższowe zapalenie nerek, zapalenie naczyń.
Przedawkowanie
W przypadku przedawkowania Hygrotonu mogą wystąpić następujące objawy:
- Zawroty głowy
- Nudności
- Senność
- Zmniejszenie objętości krwi krążącej
- Niedociśnienie
- Zaburzenia elektrolitowe z towarzyszącą arytmią serca
- Skurcze mięśni
Postępowanie w przypadku przedawkowania obejmuje:
- Wywołanie wymiotów lub płukanie żołądka (jeśli pacjent jest przytomny)
- Podanie węgla aktywowanego
- Dożylne uzupełnienie płynów i elektrolitów
Konieczne jest ścisłe monitorowanie stanu pacjenta i parametrów życiowych.
Mechanizm działania
Chlortalidon, jako lek moczopędny tiazydopodobny, działa głównie na dystalny kanalik nerkowy. Mechanizm działania obejmuje:
- Hamowanie wchłaniania zwrotnego NaCl poprzez blokowanie kotransportera Na+/Cl-
- Zwiększenie wchłaniania zwrotnego Ca2+ (mechanizm nieznany)
- Zwiększenie wydzielania i wydalania jonów K+ i H+ w części korowej cewki zbiorczej
Efektem działania jest zwiększenie diurezy i natriurezy, co prowadzi do zmniejszenia objętości krwi krążącej i obniżenia ciśnienia tętniczego. Działanie moczopędne pojawia się po 2-3 godzinach, osiąga maksimum po 4-24 godzinach i może utrzymywać się przez 2-3 dni.
Właściwości farmakokinetyczne
Chlortalidon charakteryzuje się następującymi właściwościami farmakokinetycznymi:
- Wchłanianie z przewodu pokarmowego jest stosunkowo szybkie
- Początek działania moczopędnego obserwuje się po 2-3 godzinach
- Maksymalne działanie występuje po 4-24 godzinach
- Efekt moczopędny może utrzymywać się przez 2-3 dni
- U osób starszych wydalanie chlortalidonu przebiega wolniej, mimo podobnego wchłaniania
Długi czas działania umożliwia stosowanie leku raz na dobę lub nawet co drugi dzień, co może poprawiać compliance pacjentów.
Warto zapamiętać
- Hygroton wykazuje długotrwałe działanie moczopędne, utrzymujące się do 2-3 dni po podaniu pojedynczej dawki.
- Regularne monitorowanie stężenia elektrolitów, szczególnie potasu, jest kluczowe dla bezpieczeństwa terapii Hygrotonem.
Skład
Jedna tabletka Hygrotonu zawiera 50 mg chlortalidonu jako substancję czynną.
Chlortalidon, jako pochodna sulfonamidowa, wymaga ostrożności u pacjentów z nadwrażliwością na sulfonamidy.