Hydrocortison VUAB
Hydrocortisone
Wskazania do stosowania
Hydrokortyzon VUAB jest wskazany w następujących stanach:
Stany nagłe/ciężkie:
- Leczenie wstrząsu wywołanego niewydolnością kory nadnerczy (przełom nadnerczowy)
- Leczenie innych rodzajów wstrząsu niereagującego na konwencjonalne leczenie, zwłaszcza gdy podejrzewana jest niedoczynność kory nadnerczy
- Wstrząs niealergiczny (reakcje anafilaktoidalne)
- Ciężkie, zagrażające życiu zaostrzenie schorzeń układu oddechowego (astma, POChP) - jako adiuwant
- Inne stany nagłe/ciężkie wymagające sterydoterapii (np. ciężkie reakcje nadwrażliwości na leki, obrzęk naczynioruchowy Quinckego, ciężki rumień wielopostaciowy)
Hydrokortyzon w stanach nagłych ma na celu wsparcie leczenia konwencjonalnego, a nie jego zastąpienie.
Zastosowanie profilaktyczne:
- Choroby endokrynologiczne - prewencja rozwoju ostrej niewydolności nadnerczy
- Sytuacje zwiększonego zapotrzebowania na kortyzol (np. zabieg operacyjny u chorego z niedomogą nadnerczy)
Zastosowanie w stanach przewlekłych:
Po rozważeniu wskazań przez lekarza, w chorobach takich jak:
- Stany alergiczne
- Choroby dermatologiczne reagujące na kortykosteroidy
- Choroby endokrynologiczne
- Choroby przewodu pokarmowego (w określonych sytuacjach)
- Choroby hematologiczne
- Choroby nowotworowe
- Choroby układu oddechowego
- Choroby reumatyczne
Należy stosować najmniejszą możliwą dawkę kortykosteroidów w celu kontrolowania leczonego stanu. Długotrwałe stosowanie dużych dawek może wiązać się z poważnymi działaniami niepożądanymi.
Warto zapamiętać
- Hydrokortyzon VUAB jest wskazany przede wszystkim w leczeniu stanów nagłych i ciężkich
- Lek należy stosować ostrożnie i pod ścisłą kontrolą lekarza ze względu na możliwe poważne działania niepożądane
Dawkowanie i sposób podawania
Hydrokortyzon VUAB można podawać w formie:
- Wstrzyknięć dożylnych
- Wlewów dożylnych
- Wstrzyknięć domięśniowych
W nagłych przypadkach zalecaną drogą podania jest wstrzyknięcie dożylne.
Dawka początkowa zwykle wynosi 100-500 mg, w zależności od zaawansowania schorzenia. Dawka ta może być powtarzana w odstępach od 2 do 6 godzin, w zależności od odpowiedzi pacjenta na leczenie i jego stanu klinicznego.
Stan kliniczny | Dawka początkowa | Częstość podawania |
---|---|---|
Wstrząs septyczny | 100 mg | Co 6-8 godzin |
Ciężki atak astmy | 200 mg | Co 4-6 godzin |
Przełom nadnerczowy | 100 mg | Co 6-8 godzin |
Czas podawania dożylnego zależy od dawki i może wynosić od 30 sekund (np. dla 100 mg) do 10 minut (np. dla 500 mg lub więcej).
Zasadniczo wysokodawkowe leczenie kortykosteroidem należy kontynuować jedynie do momentu ustabilizowania się stanu pacjenta - zwykle nie dłużej niż 48-72 godziny.
U dzieci i młodzieży dawka jest uzależniona raczej od ciężkości stanu pacjenta niż od jego wieku czy masy ciała. Dawka może zostać zredukowana, ale nigdy nie powinna być mniejsza niż 25 mg/dobę.
Hydrokortyzon może wykazywać zwiększone działanie u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby. Należy rozważyć zmniejszenie dawki w tej grupie pacjentów.
Przeciwwskazania
Główne przeciwwskazania do stosowania hydrokortyzonu obejmują:
- Nadwrażliwość na substancję czynną lub którąkolwiek substancję pomocniczą
- Ostre procesy zakaźne:
- Zakażenia wirusowe
- Ogólnoustrojowe zakażenia grzybicze
- Zakażenia tropikalnym pasożytem
- Szczepienie żywymi lub atenuowanymi wirusami w trakcie leczenia hydrokortyzonem w immunosupresyjnych dawkach
UWAGA: W stanach zagrożenia życia nie ma bezwzględnych przeciwwskazań, zwłaszcza jeśli przewiduje się stosowanie produktu leczniczego przez krótki czas (24-36 godzin).
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Stosowanie hydrokortyzonu wymaga szczególnej ostrożności w następujących przypadkach:
- Zakażenia - glikokortykoidy mogą maskować objawy infekcji i zwiększać podatność na zakażenia
- Gruźlica - stosowanie tylko w przypadkach piorunującej lub rozsianej gruźlicy
- Zaburzenia psychiczne - mogą wystąpić ciężkie reakcje psychiczne
- Choroby układu sercowo-naczyniowego - zwiększone ryzyko powikłań
- Cukrzyca - możliwe zaostrzenie choroby
- Osteoporoza - zwiększone ryzyko przy długotrwałym stosowaniu
- Choroby oka - ryzyko jaskry, zaćmy
- Choroby przewodu pokarmowego - zwiększone ryzyko krwawień i perforacji
Konieczne jest ścisłe monitorowanie pacjentów podczas terapii, zwłaszcza pod kątem rozwoju infekcji, zaburzeń elektrolitowych i psychicznych.
Warto zapamiętać
- Hydrokortyzon może maskować objawy infekcji, dlatego konieczna jest czujna obserwacja pacjenta
- Długotrwałe stosowanie hydrokortyzonu wiąże się z ryzykiem poważnych działań niepożądanych, w tym osteoporozy i zaburzeń psychicznych
Interakcje z innymi produktami leczniczymi
Hydrokortyzon wchodzi w liczne interakcje z innymi lekami. Najważniejsze z nich to:
- Inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, klarytromycyna) - mogą zwiększać stężenie hydrokortyzonu w osoczu
- Induktory CYP3A4 (np. ryfampicyna, karbamazepina) - mogą zmniejszać stężenie hydrokortyzonu w osoczu
- Niesteroidowe leki przeciwzapalne - zwiększone ryzyko krwawień z przewodu pokarmowego
- Leki przeciwzakrzepowe - zmienny wpływ na ich działanie
- Leki przeciwcukrzycowe - może być konieczne dostosowanie ich dawki
- Leki obniżające poziom potasu - zwiększone ryzyko hipokaliemii
Konieczne jest ścisłe monitorowanie pacjentów przyjmujących hydrokortyzon w połączeniu z wymienionymi grupami leków.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane hydrokortyzonu obejmują:
- Zaburzenia endokrynologiczne (np. zespół Cushinga)
- Zaburzenia metaboliczne (np. hiperglikemia, dyslipidemia)
- Zaburzenia psychiczne (np. zmiany nastroju, bezsenność)
- Zaburzenia żołądkowo-jelitowe (np. wrzody trawienne, krwawienia)
- Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe (np. osteoporoza, miopatia)
- Zaburzenia skórne (np. atrofia skóry, trądzik)
- Zwiększona podatność na infekcje
Częstość występowania tych działań niepożądanych jest trudna do określenia na podstawie dostępnych danych.
Wnioski
Hydrokortyzon VUAB jest skutecznym lekiem w stanach nagłych i ciężkich, szczególnie w leczeniu wstrząsu i ostrych zaostrzeń chorób zapalnych. Jednak ze względu na liczne działania niepożądane i interakcje, jego stosowanie wymaga ścisłej kontroli lekarskiej i starannego monitorowania pacjenta. Kluczowe jest stosowanie najmniejszej skutecznej dawki przez jak najkrótszy okres.