Fortum®
Ceftazidime
Fortum® - Ceftazydym
Wskazania do stosowania
Fortum® (ceftazydym) jest antybiotykiem cefalosporynowym III generacji, wskazanym do leczenia następujących zakażeń u dorosłych i dzieci, w tym noworodków:
- Szpitalne zapalenia płuc
- Zakażenia dolnych dróg oddechowych u pacjentów z mukowiscydozą
- Bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych
- Przewlekłe ropne zapalenie ucha środkowego
- Złośliwe zapalenie ucha zewnętrznego
- Powikłane zakażenia dróg moczowych
- Powikłane zakażenia skóry i tkanek miękkich
- Powikłane zakażenia wewnątrzbrzuszne
- Zakażenia kości i stawów
- Zapalenia otrzewnej
Fortum® jest również wskazany w leczeniu pacjentów z neutropenią i gorączką, przypuszczalnie wywołaną zakażeniem bakteryjnym. Należy pamiętać, że spektrum działania przeciwbakteryjnego ceftazydymu obejmuje głównie tlenowe bakterie Gram-ujemne. W przypadku podejrzenia zakażenia wykraczającego poza zakres działania ceftazydymu, należy rozważyć terapię skojarzoną z innymi antybiotykami.
Ceftazydym wykazuje skuteczność w leczeniu ciężkich zakażeń, takich jak posocznica, zapalenie otrzewnej, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, oraz zakażeń u pacjentów leczonych immunosupresyjnie lub przebywających na oddziałach intensywnej terapii. Jest również skuteczny w zakażeniach dróg oddechowych, ucha, nosa i gardła, dróg moczowych, skóry i tkanek miękkich, zakażeniach żołądkowo-jelitowych i dróg żółciowych.
Warto zapamiętać
- Ceftazydym jest skuteczny wobec większości tlenowych bakterii Gram-ujemnych, w tym Pseudomonas aeruginosa
- W przypadku ciężkich zakażeń lub podejrzenia szerszego spektrum patogenów, należy rozważyć terapię skojarzoną
Ceftazydym może być stosowany zarówno w monoterapii, jak i w skojarzeniu z innymi antybiotykami, takimi jak aminoglikozydy czy antybiotyki aktywne wobec bakterii beztlenowych, w zależności od rodzaju i ciężkości zakażenia.
Dawkowanie
Dawkowanie ceftazydymu zależy od wieku pacjenta, masy ciała, rodzaju i ciężkości zakażenia oraz funkcji nerek. Lek może być podawany w postaci przerywanej infuzji lub ciągłej infuzji.
Grupa pacjentów | Rodzaj zakażenia | Dawkowanie |
---|---|---|
Dorośli i dzieci ≥40 kg | Zakażenia dolnych dróg oddechowych u pacjentów z mukowiscydozą | 100-150 mg/kg mc./dobę co 8 h, do 9 g/dobę |
Dorośli i dzieci ≥40 kg | Gorączka neutropeniczna, szpitalne zapalenia płuc, bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, bakteriemia | 2 g co 8 h |
Dorośli i dzieci ≥40 kg | Zakażenia kości i stawów, powikłane zakażenia skóry i tkanek miękkich, powikłane zakażenia w obrębie jamy brzusznej, zapalenie otrzewnej związane z dializą u pacjentów poddawanych CAPD | 1-2 g co 8 h |
Dorośli i dzieci ≥40 kg | Powikłane zakażenia dróg moczowych | 1-2 g co 8-12 h |
Dzieci <40 kg, >2 m-ce | Większość zakażeń | 100-150 mg/kg mc./dobę w 3 dawkach podzielonych, maks. 6 g/dobę |
Noworodki i niemowlęta ≤2 m-ce | Większość zakażeń | 25-60 mg/kg mc./dobę w dwóch dawkach |
Dawkowanie należy dostosować u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek oraz u osób w podeszłym wieku.
Przeciwwskazania
Jedynym bezwzględnym przeciwwskazaniem do stosowania ceftazydymu jest nadwrażliwość na cefalosporyny. Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z nadwrażliwością na penicyliny lub inne antybiotyki β-laktamowe ze względu na możliwość reakcji krzyżowej.
Ostrzeżenia i środki ostrożności
Podczas stosowania ceftazydymu należy zwrócić uwagę na następujące kwestie:
- Ostrożność u pacjentów z niewydolnością nerek - konieczna modyfikacja dawkowania
- Monitorowanie pacjentów leczonych jednocześnie antybiotykami aminoglikozydowymi, furosemidem i innymi lekami nefrotoksycznymi
- Przed zastosowaniem w monoterapii w zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych zaleca się wykonanie antybiogramu
- U osób w podeszłym wieku nie należy przekraczać dawki 3 g/dobę
Należy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu ceftazydymu u pacjentów z historią reakcji alergicznych na antybiotyki β-laktamowe oraz monitorować ich pod kątem wystąpienia reakcji nadwrażliwości.
Interakcje
Ceftazydym może wchodzić w interakcje z innymi lekami, w szczególności:
- Leki nefrotoksyczne (aminoglikozydy, wankomycyna, furosemid) - zwiększone ryzyko nefrotoksyczności
- Wodorowęglan sodu - zmniejsza stabilność roztworu ceftazydymu
- Antybiotyki aminoglikozydowe - niezgodność farmaceutyczna (nie podawać w jednym roztworze)
- Wankomycyna - niezgodność farmaceutyczna (płukać zestaw do wlewów między podaniem obu antybiotyków)
Ciąża i laktacja
Ceftazydym należy stosować w ciąży tylko wtedy, gdy przewidywane korzyści przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu. Podczas karmienia piersią należy zachować ostrożność przy stosowaniu leku.
Działania niepożądane
Ceftazydym jest zazwyczaj dobrze tolerowany, jednak mogą wystąpić następujące działania niepożądane:
- Reakcje miejscowe: zapalenie żył (w tym zakrzepowe) po podaniu dożylnym, ból i zaczerwienienie po podaniu domięśniowym
- Reakcje nadwrażliwości: wysypka, pokrzywka, gorączka, świąd; rzadko ciężkie reakcje skórne
- Zaburzenia żołądkowo-jelitowe: biegunka, nudności, wymioty, bóle brzucha
- Zakażenia oportunistyczne: kandydoza jamy ustnej i układu moczowo-płciowego
- Zaburzenia neurologiczne: ból i zawroty głowy, parestezje
- Zaburzenia hematologiczne: przemijająca eozynofilia, rzadko inne zmiany w obrazie krwi
- Zaburzenia czynności wątroby i nerek: zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, wzrost stężenia mocznika i kreatyniny
Przedawkowanie
Przedawkowanie ceftazydymu może prowadzić do powikłań neurologicznych, w tym encefalopatii, drgawek i śpiączki. Ryzyko przedawkowania jest zwiększone u pacjentów z niewydolnością nerek, jeśli dawkowanie nie zostało odpowiednio dostosowane. W przypadku przedawkowania można zastosować hemodializę lub dializę otrzewnową w celu zmniejszenia stężenia leku w surowicy.
Mechanizm działania
Ceftazydym jest antybiotykiem β-laktamowym z grupy cefalosporyn III generacji. Działa bakteriobójczo poprzez hamowanie syntezy ściany komórkowej bakterii. Wykazuje wysoką oporność na działanie większości β-laktamaz, co zapewnia szerokie spektrum działania, szczególnie wobec tlenowych bakterii Gram-ujemnych.
Ceftazydym charakteryzuje się niskim (około 10%) wiązaniem z białkami osocza, co umożliwia dobrą penetrację do tkanek i płynów ustrojowych. Lek nie jest metabolizowany i jest wydalany w postaci niezmienionej głównie przez nerki (80-90% w ciągu 24 godzin). Okres półtrwania we krwi wynosi około 2 godziny, co pozwala na utrzymanie stężenia terapeutycznego przez 8-12 godzin po podaniu.
Warto zapamiętać
- Ceftazydym jest wydalany głównie przez nerki, co wymaga dostosowania dawki u pacjentów z niewydolnością nerek
- Lek charakteryzuje się dobrą penetracją do tkanek i płynów ustrojowych, w tym do płynu mózgowo-rdzeniowego w przypadku zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych
Postać farmaceutyczna
Fortum® dostępny jest w postaci proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań lub infuzji. Jedna fiolka zawiera 250 mg, 500 mg, 1 g lub 2 g ceftazydymu.
Ceftazydym jest cennym antybiotykiem w leczeniu ciężkich zakażeń, szczególnie tych wywołanych przez bakterie Gram-ujemne, w tym Pseudomonas aeruginosa. Jego skuteczność, szeroki zakres wskazań i stosunkowo dobry profil bezpieczeństwa czynią go ważnym narzędziem w arsenale terapeutycznym lekarza. Należy jednak pamiętać o konieczności racjonalnego stosowania antybiotyków w celu ograniczenia rozwoju oporności bakterii.