Formetic
Metformin hydrochloride
Wskazania do stosowania
Formetic (metforminy chlorowodorek) jest wskazany w następujących przypadkach:
1. Leczenie cukrzycy typu 2, szczególnie u pacjentów z nadwagą, gdy sama dieta i ćwiczenia fizyczne nie zapewniają odpowiedniej kontroli glikemii. Może być stosowany:
- W monoterapii u dorosłych
- W skojarzeniu z innymi doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi lub insuliną u dorosłych
- W monoterapii lub w skojarzeniu z insuliną u dzieci powyżej 10 roku życia i młodzieży
2. Stan przedcukrzycowy: nieprawidłowa glikemia na czczo (IFG) i/lub nieprawidłowa tolerancja glukozy (IGT), gdy sama dieta i ćwiczenia nie zapewniają kontroli glikemii.
3. Zespół policystycznych jajników (PCOS)
Wykazano, że stosowanie metforminy jako leku pierwszego rzutu u dorosłych pacjentów z nadwagą i cukrzycą typu 2 zmniejsza ryzyko powikłań cukrzycowych, gdy leczenie dietą okazało się nieskuteczne.
Metformina jest lekiem pierwszego wyboru w terapii cukrzycy typu 2, szczególnie u pacjentów z nadwagą. Może być również stosowana w stanie przedcukrzycowym oraz w zespole policystycznych jajników.
Dawkowanie i sposób podawania
Formetic dostępny jest w postaci tabletek powlekanych w dawkach 500 mg, 850 mg oraz 1000 mg. Dawkowanie należy dostosować indywidualnie, w zależności od wskazania i odpowiedzi pacjenta na leczenie.
Grupa pacjentów | Dawkowanie |
---|---|
Dorośli z prawidłową czynnością nerek (GFR ≥90 ml/min) | Początkowa dawka: 500-850 mg 2-3x/dobę Maksymalna dawka: 3 g/dobę w 3 dawkach podzielonych |
Pacjenci w podeszłym wieku | Dawkę ustalić na podstawie oceny czynności nerek |
Dzieci powyżej 10 lat i młodzież | Początkowa dawka: 500-850 mg 1x/dobę Maksymalna dawka: 2 g/dobę w 2-3 dawkach podzielonych |
Stan przedcukrzycowy | Początkowa dawka: 500 mg/dobę Maksymalna dawka: 1700 mg/dobę w dawkach podzielonych |
Zespół policystycznych jajników | 500 mg 3x/dobę |
Dawkowanie należy dostosować do funkcji nerek pacjenta. U pacjentów z GFR 30-59 ml/min należy zmniejszyć dawkę, a przy GFR <30 ml/min metformina jest przeciwwskazana.
Dawkowanie metforminy powinno być indywidualnie dostosowane do pacjenta, z uwzględnieniem funkcji nerek i odpowiedzi klinicznej. Stopniowe zwiększanie dawki poprawia tolerancję leku.
Przeciwwskazania
Stosowanie Formeticu jest przeciwwskazane w następujących przypadkach:
- Nadwrażliwość na metforminę lub którąkolwiek substancję pomocniczą
- Ostra kwasica metaboliczna (w tym kwasica mleczanowa, cukrzycowa kwasica ketonowa)
- Stan przedśpiączkowy w cukrzycy
- Ciężka niewydolność nerek (GFR <30 ml/min)
- Ostre stany mogące zaburzać czynność nerek (odwodnienie, ciężkie zakażenie, wstrząs)
- Choroby mogące powodować niedotlenienie tkanek (niewydolność serca lub oddechowa, świeży zawał serca, wstrząs)
- Niewydolność wątroby, ostre zatrucie alkoholem, alkoholizm
Metformina jest przeciwwskazana w stanach zwiększających ryzyko kwasicy mleczanowej oraz u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek lub wątroby.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Kwasica mleczanowa: Rzadkie, ale poważne powikłanie metaboliczne, występujące najczęściej przy ostrym pogorszeniu czynności nerek, chorobach układu krążenia lub oddechowego, lub posocznicy. Należy poinformować pacjentów o objawach kwasicy mleczanowej i konieczności natychmiastowego zgłoszenia się do lekarza w przypadku ich wystąpienia.
Czynność nerek: GFR należy oznaczyć przed rozpoczęciem leczenia i regularnie monitorować (co najmniej raz w roku, częściej u pacjentów z grupy ryzyka). Należy zachować szczególną ostrożność w sytuacjach mogących zaburzyć czynność nerek.
Podawanie środków kontrastowych: Należy przerwać stosowanie metforminy przed lub podczas badania obrazowego z użyciem jodowego środka kontrastowego i nie wznawiać przez co najmniej 48 godzin po badaniu.
Zabiegi chirurgiczne: Należy przerwać podawanie metforminy bezpośrednio przed zabiegiem w znieczuleniu ogólnym, podpajęczynówkowym lub zewnątrzoponowym. Leczenie można wznowić nie wcześniej niż po 48 godzinach po zabiegu.
Inne środki ostrożności: Regularne monitorowanie cukrzycy, przestrzeganie diety, uważna obserwacja wzrostu i dojrzewania płciowego u dzieci i młodzieży.
Stosowanie metforminy wymaga regularnego monitorowania czynności nerek oraz świadomości ryzyka kwasicy mleczanowej. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów w podeszłym wieku oraz w sytuacjach mogących zaburzyć czynność nerek.
Warto zapamiętać
- Metformina jest lekiem pierwszego wyboru w terapii cukrzycy typu 2, szczególnie u pacjentów z nadwagą.
- Kwasica mleczanowa jest rzadkim, ale poważnym powikłaniem terapii metforminą - należy monitorować czynność nerek i edukować pacjentów o objawach.
Interakcje lekowe
Niezalecane jednoczesne stosowanie:
- Alkohol: Zwiększa ryzyko kwasicy mleczanowej. Należy unikać spożywania alkoholu i leków zawierających alkohol.
- Jodowe środki kontrastowe: Konieczne przerwanie stosowania metforminy przed badaniem i przez co najmniej 48 godzin po nim.
Skojarzenia wymagające środków ostrożności:
- Leki o działaniu hiperglikemizującym: (np. glikokortykosteroidy, leki sympatykomimetyczne) - może być konieczna częstsza kontrola glikemii i dostosowanie dawki metforminy.
- Leki mogące zaburzać czynność nerek: (np. NLPZ, inhibitory ACE, antagoniści receptora angiotensyny II, leki moczopędne) - konieczne monitorowanie czynności nerek.
Najważniejsze interakcje dotyczą alkoholu i środków kontrastowych. Należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu leków wpływających na glikemię lub czynność nerek.
Ciąża i laktacja
Ciąża: Nie zaleca się stosowania metforminy u kobiet planujących ciążę lub będących w ciąży. W tych przypadkach należy stosować insulinę w celu utrzymania prawidłowej glikemii.
Karmienie piersią: Metformina przenika do mleka kobiecego. Nie zaleca się karmienia piersią podczas leczenia metforminą.
U kobiet w ciąży lub karmiących piersią preferowane jest stosowanie insuliny zamiast metforminy.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane to:
- Zaburzenia żołądka i jelit: nudności, wymioty, biegunka, bóle brzucha, utrata apetytu (bardzo często)
- Zaburzenia smaku (często)
Rzadziej występują:
- Reakcje skórne (rumień, świąd, pokrzywka)
- Kwasica mleczanowa (bardzo rzadko, ale poważne powikłanie)
- Zmniejszenie wchłaniania witaminy B12
Większość działań niepożądanych dotyczy układu pokarmowego i ma charakter przejściowy. Najpoważniejszym, choć rzadkim powikłaniem jest kwasica mleczanowa.
Przedawkowanie
Przedawkowanie metforminy może prowadzić do kwasicy mleczanowej, która wymaga natychmiastowego leczenia szpitalnego. Najbardziej skuteczną metodą usunięcia mleczanów i metforminy jest hemodializa.
W przypadku podejrzenia przedawkowania metforminy konieczna jest natychmiastowa hospitalizacja ze względu na ryzyko kwasicy mleczanowej.
Mechanizm działania
Metformina jest doustnym lekiem przeciwcukrzycowym z grupy biguanidów. Zmniejsza stężenie glukozy w osoczu zarówno na czczo, jak i po posiłku poprzez:
- Hamowanie wątrobowej produkcji glukozy
- Zwiększenie wrażliwości tkanek obwodowych na insulinę
- Opóźnienie wchłaniania glukozy w jelitach
Metformina nie pobudza wydzielania insuliny, dzięki czemu nie wywołuje hipoglikemii.
Metformina działa poprzez zmniejszenie insulinooporności i produkcji glukozy, bez ryzyka hipoglikemii charakterystycznego dla leków zwiększających wydzielanie insuliny.
Zespoły insulinooporności w przypadkach innych niż w przebiegu cukrzycy
2) Pacjenci 65+
Przysługuje uprawnionym pacjentom we wskazaniach określonych w decyzji o objęciu refundacją. Jeżeli lek jest refundowany we wszystkich zarejestrowanych wskazaniach, to jest w nich wszystkich bezpłatny dla pacjenta. Jeżeli natomiast lek jest refundowany w określonych wskazaniach, to jest bezpłatny dla seniorów tylko i wyłącznie w tych właśnie wskazaniach.
3) Pacjenci do ukończenia 18 roku życia
4) Nieprawidłowa tolerancja glukozy (stan przedcukrzycowy), gdy za pomocą ściśle przestrzeganej diety i ćwiczeń fizycznych nie można uzyskać prawidłowego stężenia glukozy we krwi
5) Zespół policystycznych jajników
6) Zespół policystycznych jajników
Nieprawidłowa tolerancja glukozy (stan przedcukrzycowy), gdy za pomocą ściśle przestrzeganej diety i ćwiczeń fizycznych nie można uzyskać prawidłowego stężenia glukozy we krwi