Formetic
Metformin hydrochloride
Formetic - szczegółowe informacje dla lekarzy
Wskazania do stosowania
Formetic (metforminy chlorowodorek) jest wskazany w następujących przypadkach:
1. Leczenie cukrzycy typu 2, szczególnie u pacjentów z nadwagą, gdy sama dieta i ćwiczenia fizyczne nie zapewniają odpowiedniej kontroli glikemii. Może być stosowany:
- W monoterapii u dorosłych
- W skojarzeniu z innymi doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi lub insuliną u dorosłych
- W monoterapii lub skojarzeniu z insuliną u dzieci powyżej 10 roku życia i młodzieży
Wykazano, że stosowanie metforminy jako leku pierwszego rzutu u dorosłych pacjentów z nadwagą i cukrzycą typu 2 zmniejsza ryzyko powikłań cukrzycowych, gdy sama dieta okazała się nieskuteczna.
2. Stan przedcukrzycowy - nieprawidłowa glikemia na czczo (IFG) i/lub nieprawidłowa tolerancja glukozy (IGT), gdy modyfikacja stylu życia nie przynosi efektów.
3. Zespół policystycznych jajników (PCOS)
Formetic jest dostępny w tabletkach powlekanych o mocy 500 mg, 850 mg oraz 1000 mg.
Metformina ma szerokie zastosowanie w leczeniu zaburzeń metabolizmu glukozy, od stanów przedcukrzycowych po rozwiniętą cukrzycę typu 2. Jest szczególnie korzystna u pacjentów z nadwagą.
Dawkowanie i sposób podawania
Dawkowanie należy dostosować indywidualnie, w zależności od wskazania i odpowiedzi pacjenta:
Wskazanie | Dawkowanie |
---|---|
Cukrzyca typu 2 u dorosłych | Początkowo 500-850 mg 2-3x/dobę, maks. 3000 mg/dobę w 3 dawkach |
Cukrzyca typu 2 u dzieci >10 lat | Początkowo 500-850 mg 1x/dobę, maks. 2000 mg/dobę w 2-3 dawkach |
Stan przedcukrzycowy | Początkowo 500 mg/dobę, maks. 1700 mg/dobę w dawkach podzielonych |
PCOS | Zwykle 500 mg 3x/dobę |
Dawkę należy zwiększać stopniowo, co 10-15 dni, w oparciu o wyniki glikemii. Przyjmowanie leku z posiłkiem poprawia tolerancję ze strony przewodu pokarmowego.
Dawkowanie metforminy powinno być indywidualnie dostosowane i stopniowo zwiększane pod kontrolą glikemii. Maksymalna dawka dobowa wynosi 3000 mg u dorosłych i 2000 mg u dzieci.
Przeciwwskazania
Stosowanie Formeticu jest przeciwwskazane w następujących przypadkach:
- Nadwrażliwość na metforminę lub którąkolwiek substancję pomocniczą
- Ostra kwasica metaboliczna (w tym cukrzycowa kwasica ketonowa)
- Stan przedśpiączkowy w cukrzycy
- Ciężka niewydolność nerek (GFR <30 ml/min)
- Ostre stany mogące zaburzać czynność nerek (odwodnienie, ciężkie zakażenie, wstrząs)
- Choroby mogące powodować niedotlenienie tkanek (niewydolność serca lub oddechowa, świeży zawał serca, wstrząs)
- Niewydolność wątroby, ostre zatrucie alkoholem, alkoholizm
Główne przeciwwskazania do stosowania metforminy obejmują stany związane z ryzykiem kwasicy mleczanowej oraz ciężkie zaburzenia funkcji nerek i wątroby.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Kwasica mleczanowa: Rzadkie, ale poważne powikłanie metaboliczne, występujące najczęściej przy ostrym pogorszeniu czynności nerek, chorobach sercowo-naczyniowych lub oddechowych. Kluczowe jest monitorowanie czynności nerek i czasowe odstawienie leku w sytuacjach ryzyka (np. odwodnienie, rozpoczęcie leczenia lekami mogącymi zaburzać czynność nerek).
Czynność nerek: GFR należy ocenić przed rozpoczęciem leczenia i regularnie monitorować (co najmniej raz w roku, częściej u pacjentów z grupy ryzyka). Metformina jest przeciwwskazana przy GFR <30 ml/min, a dawkę należy dostosować przy GFR 30-59 ml/min.
Środki kontrastowe zawierające jod: Należy przerwać stosowanie metforminy przed lub w trakcie badania obrazowego i nie wznawiać przez co najmniej 48h, po ponownej ocenie czynności nerek.
Zabiegi chirurgiczne: Należy przerwać podawanie metforminy na 48h przed planowym zabiegiem w znieczuleniu ogólnym, podpajęczynówkowym lub zewnątrzoponowym.
Inne środki ostrożności: Regularne monitorowanie cukrzycy, przestrzeganie diety, ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu z insuliną lub innymi lekami przeciwcukrzycowymi ze względu na ryzyko hipoglikemii.
Stosowanie metforminy wymaga regularnego monitorowania czynności nerek oraz zachowania szczególnej ostrożności w sytuacjach zwiększonego ryzyka kwasicy mleczanowej.
Warto zapamiętać
- Metformina jest lekiem pierwszego rzutu w cukrzycy typu 2, szczególnie u pacjentów z nadwagą
- Kluczowe jest monitorowanie czynności nerek i czasowe odstawienie leku w sytuacjach ryzyka kwasicy mleczanowej
Interakcje z innymi produktami leczniczymi
Niezalecane jednoczesne stosowanie:
- Alkohol - zwiększa ryzyko kwasicy mleczanowej
- Jodowe środki kontrastowe - mogą powodować ostrą niewydolność nerek
Skojarzenia wymagające ostrożności:
- Leki o działaniu hiperglikemizującym (np. glikokortykosteroidy, leki sympatykomimetyczne) - może być konieczne dostosowanie dawki metforminy
- Leki mogące zaburzać czynność nerek (np. NLPZ, inhibitory ACE, antagoniści receptora angiotensyny II, diuretyki pętlowe) - zwiększają ryzyko kwasicy mleczanowej
Najważniejsze interakcje dotyczą zwiększonego ryzyka kwasicy mleczanowej oraz potencjalnej konieczności modyfikacji dawkowania metforminy przy jednoczesnym stosowaniu leków wpływających na glikemię.
Wpływ na ciążę i laktację
Ciąża: Ograniczone dane nie wskazują na zwiększone ryzyko wad wrodzonych. Jednak u kobiet z cukrzycą w ciąży zaleca się stosowanie insuliny zamiast metforminy.
Karmienie piersią: Metformina przenika do mleka kobiecego. Nie zaleca się karmienia piersią podczas leczenia ze względu na ograniczone dane dotyczące bezpieczeństwa.
W okresie ciąży i karmienia piersią preferowane jest stosowanie insuliny zamiast metforminy.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane obejmują:
- Zaburzenia żołądka i jelit (bardzo często): nudności, wymioty, biegunka, bóle brzucha, utrata apetytu
- Zaburzenia smaku (często)
- Reakcje skórne (bardzo rzadko): rumień, świąd, pokrzywka
- Kwasica mleczanowa (bardzo rzadko)
- Zmniejszenie wchłaniania witaminy B12 przy długotrwałym stosowaniu
Najczęstsze działania niepożądane dotyczą układu pokarmowego i zwykle ustępują samoistnie. Kwasica mleczanowa jest rzadkim, ale poważnym powikłaniem wymagającym natychmiastowej interwencji.
Przedawkowanie
Przedawkowanie metforminy może prowadzić do kwasicy mleczanowej, która jest stanem zagrażającym życiu. Leczenie polega na natychmiastowej hospitalizacji i zastosowaniu hemodializy w celu usunięcia mleczanów i metforminy z organizmu.
Przedawkowanie metforminy wymaga pilnej interwencji medycznej ze względu na ryzyko kwasicy mleczanowej.
Mechanizm działania
Metformina jest doustnym lekiem przeciwcukrzycowym z grupy biguanidów. Jej działanie polega na zmniejszaniu stężenia glukozy w osoczu zarówno na czczo, jak i po posiłku. Nie stymuluje wydzielania insuliny, dzięki czemu nie powoduje hipoglikemii.
Unikalny mechanizm działania metforminy pozwala na skuteczne obniżanie glikemii bez ryzyka hipoglikemii.
Nieprawidłowa tolerancja glukozy (stan przedcukrzycowy), gdy za pomocą ściśle przestrzeganej diety i ćwiczeń fizycznych nie można uzyskać prawidłowego stężenia glukozy we krwi
2) Cukrzyca
Zespoły insulinooporności w przypadkach innych niż w przebiegu cukrzycy
3) Pacjenci 65+
Przysługuje uprawnionym pacjentom we wskazaniach określonych w decyzji o objęciu refundacją. Jeżeli lek jest refundowany we wszystkich zarejestrowanych wskazaniach, to jest w nich wszystkich bezpłatny dla pacjenta. Jeżeli natomiast lek jest refundowany w określonych wskazaniach, to jest bezpłatny dla seniorów tylko i wyłącznie w tych właśnie wskazaniach.
4) Pacjenci do ukończenia 18 roku życia
5) Nieprawidłowa tolerancja glukozy (stan przedcukrzycowy), gdy za pomocą ściśle przestrzeganej diety i ćwiczeń fizycznych nie można uzyskać prawidłowego stężenia glukozy we krwi
6) Zespół policystycznych jajników