Fluorouracil Accord
Fluorouracil
Fluorouracil Accord - informacje dla lekarza
Wskazania do stosowania
Fluorouracil Accord jest wskazany w leczeniu następujących nowotworów złośliwych:
- Rak jelita grubego z przerzutami
- Leczenie uzupełniające raka okrężnicy i odbytnicy
- Zaawansowany rak żołądka
- Zaawansowany rak dwunastnicy
- Zaawansowany rak przełyku
- Rak piersi zaawansowany lub z przerzutami
- Leczenie uzupełniające pierwotnego, operacyjnego, inwazyjnego raka piersi
- Nieoperacyjny, miejscowo zaawansowany rak płaskonabłonkowy głowy i szyi u pacjentów wcześniej nieleczonych
- Rak płaskonabłonkowy głowy i szyi z przerzutami lub miejscowo nawracający
Fluorouracil wykazuje szerokie spektrum działania przeciwnowotworowego, co czyni go cennym lekiem w terapii wielu typów nowotworów złośliwych układu pokarmowego, piersi oraz regionu głowy i szyi.
Dawkowanie i sposób podawania
Fluorouracil powinien być podawany wyłącznie pod nadzorem wykwalifikowanego lekarza z dużym doświadczeniem w leczeniu cytotoksycznym. Pacjenci muszą być ściśle i często monitorowani w trakcie leczenia. Kluczowe jest indywidualne rozważenie ryzyka i korzyści wynikających z podania leku dla każdego pacjenta przed każdym podaniem.
Schematy leczenia różnią się w zależności od zastosowania fluorouracylu w monoterapii lub w skojarzeniu z innymi lekami cytotoksycznymi, a także od jednoczesnego podawania kwasu folinowego. Liczba cykli leczenia powinna zostać określona przez lekarza prowadzącego w oparciu o lokalne protokoły leczenia i wytyczne, biorąc pod uwagę skuteczność terapii oraz indywidualną tolerancję pacjenta.
Leczenie początkowe należy przeprowadzić w warunkach szpitalnych. Zmniejszenie dawki zaleca się u pacjentów z:
- Ciężkim wyniszczeniem organizmu
- Ciężkim zabiegiem chirurgicznym przebytym w ciągu ostatnich 30 dni
- Zmniejszoną czynnością szpiku kostnego
- Zaburzeniami czynności wątroby lub nerek
Dorośli oraz pacjenci w podeszłym wieku otrzymujący fluorouracyl powinni być monitorowani przed każdym podaniem leku w kierunku wystąpienia:
- Toksyczności hematologicznej (zmniejszenie ilości płytek krwi, leukocytów i granulocytów)
- Toksyczności układu pokarmowego (zapalenie jamy ustnej, biegunka, krwawienie z przewodu pokarmowego)
- Toksyczności neurologicznej
W razie konieczności należy zmniejszyć dawkę produktu leczniczego lub wstrzymać jego podawanie. Wystąpienie objawów toksyczności hematologicznej takich jak zmniejszona liczba leukocytów (≤3500/mm3) i/lub płytek krwi (≤100000/mm3) może wymagać przerwania leczenia. Decyzję o wznowieniu terapii podejmuje lekarz w zależności od sytuacji klinicznej.
Wskazanie | Typowe dawkowanie | Uwagi |
---|---|---|
Rak jelita grubego | 200-600 mg/m2 pc. | Preferowane stosowanie z kwasem folinowym. Często w schematach FOLFIRI, FLIRI, FOLFOX, FOLFIRINOX |
Rak piersi | 500-600 mg/m2 pc. | Często w skojarzeniu z cyklofosfamidem, metotreksatem lub epirubicyną |
Rak żołądka | 200 mg/m2 pc./dobę | W schemacie ECF (epirubicyna, cisplatyna, fluorouracyl) |
Rak przełyku | 200-1000 mg/m2 pc./dobę | W skojarzeniu z cisplatyną lub epirubicyną |
Rak głowy i szyi | 600-1200 mg/m2 pc./dobę | W połączeniu z cisplatyną lub karboplatyną |
Dawkowanie zależy od schematu leczenia, wskazania i stanu pacjenta. Należy odnieść się do aktualnych wytycznych.
U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby zaleca się zachowanie ostrożności i może być konieczne zmniejszenie dawki. Produkt nie jest zalecany do stosowania u dzieci. U osób w podeszłym wieku nie zaleca się rutynowego dostosowywania dawki, ale należy uwzględnić schorzenia współistniejące.
Dawkowanie fluorouracylu wymaga indywidualnego podejścia do każdego pacjenta, z uwzględnieniem typu nowotworu, schematu leczenia oraz stanu klinicznego. Konieczne jest ścisłe monitorowanie pacjenta pod kątem toksyczności i odpowiednie modyfikowanie dawki.
Przeciwwskazania
Stosowanie fluorouracylu jest przeciwwskazane w następujących przypadkach:
- Nadwrażliwość na fluorouracyl
- Zahamowanie czynności szpiku kostnego, zwłaszcza po radioterapii lub leczeniu innymi środkami przeciwnowotworowymi
- Poważne zmiany w składzie krwi
- Krwotoki
- Zapalenie jamy ustnej, owrzodzenie jamy ustnej i przewodu pokarmowego
- Ciężka biegunka
- Ciężkie zaburzenia czynności wątroby lub nerek
- Choroby zakaźne o ciężkim przebiegu
- Ciężkie wyniszczenie
- Stężenie bilirubiny w osoczu powyżej 85 μmol/l
Podczas leczenia fluorouracylem należy unikać stosowania szczepionek zawierających żywe drobnoustroje.
Przed wdrożeniem leczenia fluorouracylem konieczna jest dokładna ocena stanu pacjenta, ze szczególnym uwzględnieniem funkcji szpiku kostnego, wątroby i nerek. Przeciwwskazania obejmują szereg stanów klinicznych, które mogłyby zwiększyć ryzyko poważnych działań niepożądanych.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Fluorouracyl należy podawać jedynie pod ścisłą kontrolą lekarza specjalisty, doświadczonego w stosowaniu silnych antymetabolitów. Leczenie początkowe powinno być przeprowadzone w warunkach szpitalnych.
Kluczowe aspekty monitorowania i środki ostrożności:
- Codzienne oznaczanie liczby płytek i krwinek białych; przerwanie leczenia przy spadku płytek poniżej 100 000/mm3 lub leukocytów poniżej 3000/mm3
- Szczególna ostrożność u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, wątroby, żółtaczką lub chorobą serca w wywiadzie
- Monitorowanie pod kątem objawów zapalenia jamy ustnej, biegunki, owrzodzeń przewodu pokarmowego i krwawień
- Zachowanie ostrożności u pacjentów po napromienianiu dużymi dawkami okolic miednicy i leczonych środkami alkilującymi
- Stosowanie skutecznej antykoncepcji do 3 miesięcy po zakończeniu leczenia
Należy pamiętać o wąskim marginesie bezpieczeństwa fluorouracylu - różnica między dawką skuteczną a toksyczną jest mała.
Warto zapamiętać
- Fluorouracyl może powodować ciężką mielosupresję, dlatego konieczne jest regularne monitorowanie parametrów morfologii krwi
- Pacjenci z niedoborem dehydrogenazy dihydropirymidynowej (DPD) są w grupie zwiększonego ryzyka ciężkich i długotrwałych działań niepożądanych
Stosowanie fluorouracylu wymaga ścisłego monitorowania pacjenta i indywidualnego dostosowywania dawki. Kluczowe jest wczesne wykrywanie objawów toksyczności i odpowiednie reagowanie na nie.
Interakcje z innymi produktami leczniczymi
Fluorouracyl wchodzi w liczne interakcje z innymi lekami, które mogą wpływać na jego skuteczność i toksyczność:
- Folinian wapnia (kwas folinowy) - może nasilać działania niepożądane fluorouracylu
- Inne środki cytotoksyczne - mogą nasilać skuteczność i toksyczność fluorouracylu
- Interferon-α - może nasilać skuteczność i toksyczność fluorouracylu
- Allopurinol - może osłabiać toksyczność i skuteczność fluorouracylu
- Chlorodiazepoksyd, disulfiram, gryzeofulwina, izoniazyd - mogą zwiększać skuteczność fluorouracylu
- Cymetydyna - może zwiększać stężenie fluorouracylu w osoczu
- Metronidazol - może zwiększać stężenie i toksyczność fluorouracylu
- Lewamizol - może zwiększać toksyczne działanie fluorouracylu na wątrobę
- Tiazydy - mogą zwiększać toksyczne działanie na szpik kostny
- Winorelbina - w połączeniu z fluorouracylem i kwasem folinowym może powodować ciężkie zapalenia błon śluzowych
Należy unikać równoczesnego stosowania aminofenazonu, fenylobutazonu i sulfonamidów. Szczepionki zawierające żywe drobnoustroje są przeciwwskazane podczas leczenia fluorouracylem.
Ze względu na liczne interakcje, przed włączeniem fluorouracylu należy dokładnie przeanalizować wszystkie leki przyjmowane przez pacjenta. W trakcie terapii konieczne jest monitorowanie pod kątem potencjalnych interakcji i ich skutków.
Wpływ na ciążę i laktację
Stosowanie fluorouracylu w ciąży:
- Brak wystarczających danych na temat wpływu monoterapii fluorouracylem na przebieg ciąży
- W badaniach na zwierzętach wykazano działanie teratogenne i toksyczne dla płodu
- Nie zaleca się stosowania fluorouracylu w okresie ciąży, szczególnie w I trymestrze
- W każdym przypadku należy indywidualnie rozważyć korzyści i ryzyko
Karmienie piersią:
- Brak danych na temat przenikania fluorouracylu do mleka ludzkiego
- Podczas leczenia należy zrezygnować z karmienia piersią
Fluorouracyl nie powinien być stosowany w ciąży, chyba że potencjalne korzyści przewyższają ryzyko dla płodu. Karmienie piersią jest przeciwwskazane podczas leczenia.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane fluorouracylu obejmują:
- Zaburzenia krwi: leukopenia, małopłytkowość, agranulocytoza, niedokrwistość
- Zaburzenia żołądka i jelit: zapalenie błon śluzowych, biegunka, nudności, wymioty
- Zaburzenia skóry: łysienie, zapalenie skóry, zmiany skórne
- Zaburzenia układu nerwowego: zespół móżdżkowy, zaburzenia ruchowe
- Zaburzenia serca: ból w klatce piersiowej, niedokrwienie, zaburzenia EKG
Rzadziej występują: reakcje nadwrażliwości, zaburzenia widzenia, krwawienia, niewydolność nerek, zaburzenia spermatogenezy i owulacji.
Fluorouracyl może powodować szereg działań niepożądanych, z których najpoważniejsze dotyczą układu krwiotwórczego i przewodu pokarmowego. Konieczne jest ścisłe monitorowanie pacjenta i odpowiednie reagowanie na pojawiające się objawy.
Przedawkowanie
Objawy przedawkowania fluorouracylu mogą obejmować:
- Ostre: reakcje psychotyczne, senność, nasilenie działania leków uspokajających
- Przewlekłe: ciężkie zahamowanie czynności szpiku kostnego, skłonność do krwawień, owrzodzenia przewodu pokarmowego, biegunka, wypadanie włosów
Leczenie przedawkowania:
- Brak swoistego antidotum
- Leczenie objawowe i podtrzymujące
- Profilaktyczne podawanie koncentratu granulocytów lub płytek krwi
- Zapewnienie odpowiedniego nawodnienia i równowagi elektrolitowej
- Ścisła obserwacja pacjenta pod kątem późnych powikłań hematologicznych i żołądkowo-jelitowych
Przedawkowanie fluorouracylu może prowadzić do poważnych powikłań, szczególnie hematologicznych. Kluczowe jest wczesne rozpoznanie i wdrożenie intensywnego leczenia podtrzymującego.
Mechanizm działania
Fluorouracyl jest antymetabolitem z grupy antagonistów pirymidynowych. Jego mechanizm działania obejmuje:
- Wpływ na syntezę DNA poprzez hamowanie enzymu syntazy tymidylanowej
- Hamowanie podziału komórkowego
- Aktywność przeciwnowotworową uzyskuje po enzymatycznym przekształceniu w formy ufosforylowane: 5-fluorourydynę i 5-fluorodeoksyurydynę
Zrozumienie mechanizmu działania fluorouracylu jest kluczowe dla optymalizacji jego stosowania w terapii przeciwnowotworowej i przewidywania potencjalnych działań niepożądanych.
Skład preparatu
Fluorouracil Accord dostępny jest w postaci roztworu do wstrzykiwań/infuzji o stężeniu 50 mg/ml. Preparat dostępny jest w fiolkach o różnej pojemności:
- 5 ml - zawiera 250 mg fluorouracylu
- 10 ml - zawiera 500 mg fluorouracylu
- 20 ml - zawiera 1000 mg fluorouracylu
- 50 ml - zawiera 2500 mg fluorouracylu
- 100 ml - zawiera 5000 mg fluorouracylu
Różne dostępne pojemności fiolek umożliwiają precyzyjne dawkowanie fluorouracylu w zależności od indywidualnych potrzeb pacjenta i stosowanego schematu leczenia.