Fenactil® - charakterystyka produktu leczniczego
Wskazania do stosowania
Fenactil® jest wskazany w leczeniu następujących zaburzeń psychicznych:
- Schizofrenia i inne psychozy, szczególnie o charakterze paranoidalnym
- Stany maniakalne i hipomaniakalne
- Krótkotrwałe leczenie stanów lękowych, pobudzenia psychoruchowego oraz gwałtownych lub niebezpiecznych zachowań impulsywnych (jako leczenie wspomagające)
- Schizofrenia dziecięca i autyzm
Ponadto Fenactil® może być stosowany w leczeniu:
- Nudności i wymiotów opornych na inne leki lub gdy są one niedostępne
- Czkawki opornej na leczenie
Fenactil® wykazuje szerokie spektrum działania w zaburzeniach psychicznych, od ciężkich psychoz po stany lękowe. Jego zastosowanie w leczeniu nudności, wymiotów i czkawki podkreśla wszechstronność tego leku.
Dawkowanie i sposób podawania
Dawkowanie Fenactilu® należy ustalać indywidualnie dla każdego pacjenta. Poniżej przedstawiono zalecane schematy dawkowania:
Wskazanie | Grupa wiekowa | Dawkowanie |
---|---|---|
Zaburzenia psychiczne (schizofrenia, psychozy, stany maniakalne, lękowe itp.) | Dorośli | Początkowo 25 mg 3x/dobę lub 75 mg wieczorem, zwiększając o 25 mg/dobę do dawki podtrzymującej 75-300 mg/dobę (maks. 1 g/dobę) |
Dzieci 1-6 lat | 0,5 mg/kg mc. co 4-6 h, maks. 40 mg/dobę | |
Dzieci 6-12 lat | 1/3 do 1/2 dawki dla dorosłych, maks. 75 mg/dobę | |
Pacjenci w podeszłym wieku lub osłabieni | Początkowo 1/3 do 1/2 dawki dla dorosłych, zwiększać stopniowo | |
Nudności i wymioty | Dorośli | 10-25 mg co 4-6 h |
Dzieci 1-6 lat | 0,5 mg/kg mc. co 4-6 h, maks. 40 mg/dobę | |
Dzieci 6-12 lat | 0,5 mg/kg mc. co 4-6 h, maks. 75 mg/dobę | |
Pacjenci w podeszłym wieku lub osłabieni | 1/3 do 1/2 zwykłej dawki dla dorosłych | |
Czkawka | Dorośli | 25-50 mg 3-4x/dobę |
1 g produktu leczniczego zawiera 40 mg chloropromazyny chlorowodorku (31 kropli). 1 kropla produktu leczniczego zawiera 1,29 mg chloropromazyny chlorowodorku.
Dawkowanie należy dostosować indywidualnie, rozpoczynając od najmniejszych skutecznych dawek i stopniowo je zwiększając. U pacjentów w podeszłym wieku lub osłabionych zaleca się rozpoczynanie od mniejszych dawek. Leczenie powinno odbywać się pod ścisłą kontrolą lekarza.
Przeciwwskazania
Stosowanie Fenactilu® jest przeciwwskazane w następujących przypadkach:
- Nadwrażliwość na chloropromazyny chlorowodorek lub którąkolwiek substancję pomocniczą
- Zahamowanie czynności szpiku kostnego
Bezwzględne przeciwwskazania do stosowania Fenactilu® są ograniczone, co zwiększa jego potencjalne zastosowanie u szerokiej grupy pacjentów. Jednakże należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z innymi schorzeniami lub przyjmujących inne leki.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Podczas stosowania Fenactilu® należy zachować szczególną ostrożność w następujących przypadkach:
- Niewydolność nerek lub wątroby
- Choroba Parkinsona
- Padaczka
- Niedoczynność tarczycy
- Niewydolność serca
- Guz chromochłonny rdzenia nadnerczy (phaeochromocytoma)
- Myasthenia gravis
- Przerost gruczołu krokowego
- Jaskra wąskiego kąta
Szczególnej uwagi wymagają pacjenci w podeszłym wieku, zwłaszcza narażeni na działanie skrajnych temperatur. Należy monitorować pacjentów pod kątem wystąpienia niedociśnienia ortostatycznego.
U pacjentów z padaczką lub drgawkami w wywiadzie należy regularnie kontrolować stan zdrowia, gdyż Fenactil® może obniżać próg drgawkowy. Konieczne jest przeprowadzanie regularnych badań krwi ze względu na ryzyko agranulocytozy.
Należy natychmiast przerwać leczenie w przypadku wystąpienia niewyjaśnionej gorączki, która może świadczyć o złośliwym zespole neuroleptycznym. Objawy tego zespołu obejmują: bladość, hipertermię, sztywność mięśni, zaburzenia autonomicznego układu nerwowego i zaburzenia świadomości.
Ze względu na ryzyko wydłużenia odstępu QT, należy zachować ostrożność u pacjentów z czynnikami ryzyka arytmii. Pacjenci ci powinni być poddawani regularnym badaniom EKG i biochemicznym.
Fenactil® może zwiększać ryzyko fotowrażliwości, dlatego należy unikać ekspozycji na słońce podczas terapii. Należy również chronić skórę przed bezpośrednim kontaktem z roztworem ze względu na możliwość wystąpienia przebarwień.
Warto zapamiętać
- Fenactil® może powodować senność w pierwszych dniach stosowania, dlatego obowiązuje bezwzględny zakaz prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.
- Lek zawiera etanol, co należy uwzględnić u pacjentów z grupy ryzyka, w tym kobiet w ciąży i osób z chorobą alkoholową.
Stosowanie Fenactilu® wymaga starannego monitorowania pacjenta i indywidualnego dostosowania dawki. Szczególną uwagę należy zwrócić na potencjalne interakcje z innymi lekami oraz możliwe działania niepożądane, zwłaszcza u pacjentów z grupy ryzyka.
Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
Fenactil® wchodzi w liczne interakcje z innymi lekami, co wymaga szczególnej ostrożności podczas jego stosowania:
- Nie należy stosować adrenaliny u pacjentów po przedawkowaniu Fenactilu®
- Alkohol, barbiturany i środki uspokajające nasilają hamujące działanie Fenactilu® na OUN, zwiększając ryzyko depresji oddechowej
- Leki antycholinergiczne mogą zmniejszać działanie przeciwpsychotyczne Fenactilu®, jednocześnie nasilając jego działania niepożądane
- Leki alkalizujące, związki litu oraz leki stosowane w chorobie Parkinsona zmniejszają wchłanianie Fenactilu®
- Fenactil® może zmniejszać działanie leków hipoglikemizujących, wymagając dostosowania ich dawki
- Lek może nasilać działanie hipotensyjne leków obniżających ciśnienie krwi
- Istnieje zwiększone ryzyko arytmii przy jednoczesnym stosowaniu z lekami wydłużającymi odstęp QT
- Jednoczesne stosowanie z lekami mielosupresyjnymi zwiększa ryzyko agranulocytozy
Znajomość potencjalnych interakcji Fenactilu® jest kluczowa dla bezpiecznego stosowania leku. Lekarz powinien dokładnie przeanalizować wszystkie leki przyjmowane przez pacjenta przed rozpoczęciem terapii Fenactilem®.
Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Stosowanie Fenactilu® w ciąży i podczas karmienia piersią wymaga szczególnej ostrożności:
- Ciąża: Brak wystarczających danych o bezpieczeństwie stosowania w ciąży. Lek należy stosować tylko wtedy, gdy korzyść dla matki przewyższa potencjalne ryzyko dla płodu.
- Poród: Fenactil® może wydłużać akcję porodową. Należy wstrzymać jego stosowanie do momentu rozszerzenia szyjki macicy na 3-4 cm.
- Karmienie piersią: Lek przenika do mleka matki, dlatego nie zaleca się karmienia piersią podczas leczenia.
Decyzja o stosowaniu Fenactilu® u kobiet w ciąży lub karmiących piersią powinna być podjęta po dokładnej analizie korzyści i ryzyka, z uwzględnieniem potencjalnego wpływu na płód lub noworodka.
Działania niepożądane
Podczas stosowania Fenactilu® mogą wystąpić następujące działania niepożądane:
- Zaburzenia krwi i układu chłonnego: leukopenia, rzadko agranulocytoza
- Zaburzenia układu immunologicznego: reakcje alergiczne, rzadko wstrząs anafilaktyczny
- Zaburzenia endokrynologiczne: hiperprolaktynemia
- Zaburzenia układu nerwowego: ostre dystonie, dyskinezy, akatyzja, parkinsonizm, bezsenność, pobudzenie
- Zaburzenia okulistyczne: zmiany oczne i zabarwienie skóry przy długotrwałym stosowaniu
- Zaburzenia serca: arytmie, zmiany w EKG
- Zaburzenia naczyniowe: niedociśnienie, zwłaszcza ortostatyczne
- Zaburzenia żołądka i jelit: suchość błony śluzowej jamy ustnej
- Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych: żółtaczka cholestatyczna
- Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: wysypki, fotowrażliwość
- Zaburzenia układu rozrodczego: priapizm (rzadko)
- Zaburzenia ogólne: złośliwy zespół neuroleptyczny
Monitorowanie pacjenta pod kątem potencjalnych działań niepożądanych jest kluczowe dla bezpiecznego stosowania Fenactilu®. W przypadku wystąpienia poważnych działań niepożądanych należy rozważyć modyfikację dawki lub przerwanie leczenia.
Przedawkowanie
W przypadku przedawkowania Fenactilu® mogą wystąpić następujące objawy:
- Senność, utrata świadomości
- Hipotensja, tachykardia
- Zmiany w EKG, arytmia komorowa
- Hipotermia
- Ciężkie dyskinezy pozapiramidowe
Postępowanie w przypadku przedawkowania obejmuje:
- Płukanie żołądka (w ciągu 6 godzin od zatrucia)
- Podanie węgla aktywowanego
- Leczenie podtrzymujące, w tym uniesienie nóg pacjenta i dożylne podanie płynów w przypadku zapaści naczyniowej
- W ciężkich przypadkach można rozważyć podanie leków inotropowo dodatnich, np. dopaminy
- W przypadku arytmii - przywrócenie normalnej temperatury ciała i wyrównanie zaburzeń metabolicznych
- W przypadku ostrej reakcji dystonicznej - podanie procyklidyny lub orfenadryny
- W przypadku drgawek - podanie diazepamu
- W przypadku złośliwego zespołu neuroleptycznego - schłodzenie ciała pacjenta i podanie dantrolenu
Nie istnieje specyficzna odtrutka dla Fenactilu®. Leczenie przedawkowania jest głównie objawowe i podtrzymujące. Kluczowe jest szybkie rozpoznanie objawów przedawkowania i wdrożenie odpowiedniego postępowania.
Właściwości farmakologiczne
Fenactil® (chloropromazyny chlorowodorek) jest pochodną fenotiazyny o szerokim spektrum działania:
- Działanie przeciwpsychotyczne: blokowanie receptorów dopaminergicznych
- Działanie przeciwwymiotne: blokowanie nerwu błędnego
- Działanie hipotensyjne i uspokajające (w mniejszym stopniu)
- Hamowanie receptorów α-1 adrenergicznych
- Zmniejszenie uwalniania hormonów podwzgórzowych i przysadkowych (prolaktyna, hormon wzrostu, ACTH)
Mechanizm działania Fenactilu® jest złożony i obejmuje wpływ na różne układy neuroprzekaźników w mózgu. Jego wszechstronne działanie tłumaczy szerokie spektrum zastosowań klinicznych, od leczenia psychoz po kontrolę nudności i wymiotów.
Skład
1 g produktu (31 kropli) zawiera 40 mg chloropromazyny chlorowodorku.
Fenactil® jest dostępny w postaci roztworu doustnego, co umożliwia precyzyjne dawkowanie i łatwość podawania, szczególnie u pacjentów mających trudności z połykaniem tabletek.