Exferana
Deferasirox
Wskazania do stosowania
Produkt Exferana jest wskazany w leczeniu przewlekłego obciążenia żelazem w następujących przypadkach:
- U pacjentów z ciężką postacią talasemii β w wieku 6 lat i starszych, którzy otrzymują częste transfuzje krwi (≥7 ml/kg mc./miesiąc koncentratu krwinek czerwonych)
- U dzieci z ciężką postacią talasemii β w wieku 2-5 lat z obciążeniem żelazem w wyniku częstych transfuzji krwi, gdy leczenie deferoksaminą jest przeciwwskazane lub nieodpowiednie
- U dorosłych, dzieci i młodzieży z ciężką postacią talasemii β w wieku 2 lat i starszych z obciążeniem żelazem w wyniku nieczęstych transfuzji krwi, gdy leczenie deferoksaminą jest przeciwwskazane lub nieodpowiednie
- U dorosłych, dzieci i młodzieży z innymi rodzajami niedokrwistości w wieku 2 lat i starszych, gdy leczenie deferoksaminą jest przeciwwskazane lub nieodpowiednie
- U pacjentów z zespołami talasemii niezależnymi od transfuzji krwi, w wieku 10 lat i starszych, gdy leczenie deferoksaminą jest przeciwwskazane lub niewystarczające
Lek stosuje się w celu usunięcia nadmiaru żelaza podanego podczas transfuzji krwi oraz, w razie konieczności, zmniejszenia istniejącego obciążenia żelazem.
Dawkowanie i sposób podawania
Obciążenie żelazem spowodowane transfuzjami krwi
Leczenie należy rozpoczynać po przetoczeniu około 20 jednostek (około 100 ml/kg mc.) koncentratu krwinek czerwonych lub gdy istnieją dowody na występowanie przewlekłego obciążenia żelazem (np. stężenie ferrytyny w surowicy >1000 µg/l).
Dawkę oblicza się w mg/kg masy ciała i zaokrągla do najbliższej wartości, którą można podać w całych tabletkach.
Sytuacja kliniczna | Dawka początkowa |
---|---|
Standardowa | 14 mg/kg mc./dobę |
Pacjenci wymagający obniżenia zwiększonego stężenia żelaza, otrzymujący >14 ml KKCz/kg mc./miesiąc | 21 mg/kg mc./dobę |
Pacjenci nie wymagający zmniejszenia stężenia żelaza, otrzymujący <7 ml KKCz/kg mc./miesiąc | 7 mg/kg mc./dobę |
U pacjentów skutecznie leczonych deferoksaminą można rozważyć podanie deferazyroksu w dawce początkowej równej 1/3 dawki deferoksaminy.
Dostosowywanie dawki
Zaleca się comiesięczną kontrolę stężenia ferrytyny w surowicy. W razie konieczności dawkę należy dostosowywać co 3-6 miesięcy, zmieniając ją o 3,5-7 mg/kg mc. w zależności od tendencji w stężeniu ferrytyny.
Maksymalna zalecana dawka wynosi 28 mg/kg mc./dobę. U pacjentów, u których nie uzyskuje się odpowiedniej kontroli przy dawkach do 21 mg/kg mc., można rozważyć zwiększenie dawki do 28 mg/kg mc., jednak należy ściśle monitorować pacjenta.
Po uzyskaniu kontroli (stężenie ferrytyny <2500 µg/l i tendencja spadkowa) należy rozważyć stopniowe zmniejszanie dawki o 3,5-7 mg/kg mc.
Zespoły talasemii niezależne od transfuzji krwi
Leczenie należy rozpoczynać przy stężeniu żelaza w wątrobie (LIC) ≥5 mg Fe/g suchej masy lub stężeniu ferrytyny w surowicy >800 µg/l.
Zalecana dawka początkowa wynosi 7 mg/kg mc./dobę. Maksymalna zalecana dawka to 14 mg/kg mc./dobę.
Należy rozważyć przerwanie leczenia, gdy LIC wyniesie <3 mg Fe/g suchej masy lub stężenie ferrytyny <300 µg/l.
Sposób podawania
Tabletki należy połykać w całości, popijając wodą. Można je przyjmować na czczo lub z lekkim posiłkiem. U pacjentów, którzy nie mogą połknąć całych tabletek, można je rozkruszyć i podać z półpłynnym pokarmem (np. jogurtem).
Lek należy przyjmować raz na dobę, najlepiej o tej samej porze każdego dnia.
Przeciwwskazania
- Nadwrażliwość na substancję czynną lub którąkolwiek substancję pomocniczą
- Jednoczesne stosowanie innych środków chelatujących żelazo
- Klirens kreatyniny <60 ml/min
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Czynność nerek
Należy monitorować czynność nerek:
- Przed rozpoczęciem leczenia należy oznaczyć dwukrotnie stężenie kreatyniny w surowicy
- W pierwszym miesiącu leczenia - co tydzień
- Następnie - co miesiąc
U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub przyjmujących leki nefrotoksyczne istnieje zwiększone ryzyko działań niepożądanych. Należy zapewnić odpowiednie nawodnienie pacjentów z biegunką lub wymiotami.
Zgłaszano przypadki ostrej niewydolności nerek, niektóre zakończone zgonem. W przypadku wystąpienia nieprawidłowości należy rozważyć zmniejszenie dawki lub przerwanie leczenia.
Czynność wątroby
Zaleca się monitorowanie czynności wątroby:
- Przed rozpoczęciem leczenia
- Co 2 tygodnie w pierwszym miesiącu leczenia
- Następnie co miesiąc
Zgłaszano przypadki niewydolności wątroby, niektóre zakończone zgonem. Nie zaleca się stosowania u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby.
Układ pokarmowy
Zgłaszano przypadki owrzodzeń i krwawień z górnego odcinka przewodu pokarmowego. Należy zachować ostrożność u pacjentów przyjmujących leki mogące zwiększać ryzyko owrzodzeń (np. NLPZ, kortykosteroidy).
Skórne reakcje niepożądane
Zgłaszano przypadki ciężkich reakcji skórnych, w tym zespołu Stevens-Johnsona. W przypadku podejrzenia ciężkiej reakcji skórnej należy natychmiast przerwać leczenie.
Reakcje nadwrażliwości
Zgłaszano przypadki ciężkich reakcji nadwrażliwości (np. anafilaksja). W przypadku wystąpienia takiej reakcji należy przerwać leczenie i wdrożyć odpowiednie postępowanie.
Zaburzenia wzroku i słuchu
Zaleca się wykonywanie badań okulistycznych i audiologicznych przed rozpoczęciem leczenia, a następnie w regularnych odstępach czasu (co 12 miesięcy).
Zaburzenia hematologiczne
Zgłaszano przypadki cytopenii. Należy rozważyć przerwanie leczenia u pacjentów, u których wystąpi niewyjaśniona cytopenia.
Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów w podeszłym wieku ze względu na większą częstość występowania działań niepożądanych.
Warto zapamiętać
- Konieczne jest regularne monitorowanie czynności nerek i wątroby podczas leczenia deferazyroksem
- Należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu leków mogących zwiększać ryzyko owrzodzeń przewodu pokarmowego
Interakcje z innymi produktami leczniczymi
Nie zaleca się jednoczesnego stosowania z innymi środkami chelatującymi żelazo.
Należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu:
- Silnych induktorów UGT (np. ryfampicyna, karbamazepina) - mogą zmniejszać skuteczność deferazyroksu
- Midazolamu i innych substratów CYP3A4 - deferazyroks może zmniejszać ich skuteczność
- Repaglinidu i innych substratów CYP2C8 - deferazyroks może zwiększać ich stężenie we krwi
- Teofiliny i innych substratów CYP1A2 - deferazyroks może zwiększać ich stężenie we krwi
- Leków mogących powodować owrzodzenia przewodu pokarmowego (np. NLPZ, kortykosteroidy)
- Leków przeciwzakrzepowych
Deferazyroks może zmniejszać skuteczność hormonalnych środków antykoncepcyjnych.
Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Ciąża: Brak danych dotyczących stosowania u kobiet w ciąży. Badania na zwierzętach wykazały toksyczny wpływ na reprodukcję. Nie zaleca się stosowania w czasie ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne.
Karmienie piersią: Nie wiadomo, czy deferazyroks przenika do mleka kobiecego. Nie zaleca się karmienia piersią w czasie leczenia.
Płodność: Brak danych dotyczących wpływu na płodność u ludzi. W badaniach na zwierzętach nie stwierdzono niekorzystnego wpływu.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane (≥1/10 pacjentów):
- Zwiększenie stężenia kreatyniny we krwi
Częste działania niepożądane (≥1/100 do <1/10 pacjentów):
- Zaburzenia żołądkowo-jelitowe (biegunka, zaparcie, wymioty, nudności, ból brzucha, wzdęcia, niestrawność)
- Wysypka
- Ból głowy
- Zwiększenie aktywności aminotransferaz
- Świąd
- Białkomocz
Inne istotne działania niepożądane:
- Zaburzenia czynności nerek i wątroby
- Zaburzenia słuchu i wzroku
- Ciężkie reakcje skórne (np. zespół Stevens-Johnsona)
- Krwawienia z przewodu pokarmowego
- Zaburzenia hematologiczne (np. neutropenia, małopłytkowość)
Należy ściśle monitorować pacjentów pod kątem występowania działań niepożądanych i w razie potrzeby dostosować dawkowanie lub przerwać leczenie.
Właściwości farmakologiczne
Deferazyroks jest doustnym środkiem chelatującym żelazo o wysokiej selektywności dla żelaza(III). Wiąże żelazo w stosunku 2:1, sprzyjając jego wydalaniu głównie z kałem. Charakteryzuje się małym powinowactwem do cynku i miedzi.
Wnioski
Exferana (deferazyroks) jest skutecznym lekiem w leczeniu przewlekłego obciążenia żelazem u pacjentów z talasemią i innymi niedokrwistościami. Wymaga jednak ścisłego monitorowania czynności nerek i wątroby oraz uważnej obserwacji pacjenta pod kątem działań niepożądanych. Właściwe dawkowanie i regularna ocena stężenia ferrytyny są kluczowe dla optymalizacji leczenia i minimalizacji ryzyka powikłań.